KWALIFIKACJA ELE2 - WRZESIEŃ 2014

PYTANIE NR 19.
Na schemacie przedstawiono układ sterowania silnika. Naciśnięcie przycisku PZ1 powoduje załączenie silnika, zwolnienie przycisku PZ1 powoduje zatrzymanie silnika. Działanie układu sterowania wskazuje na uszkodzenie
Ilustracja przedstawia schemat elektryczny układu sterowania silnika trójfazowego.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Jeśli silnik pracuje tylko podczas trzymania przycisku PZ1, a po jego zwolnieniu natychmiast się zatrzymuje, to nie działa samopodtrzymanie stycznika.
W poprawnym układzie styk pomocniczy ST1 podtrzymuje zasilanie cewki po puszczeniu START. Taki objaw wskazuje na uszkodzenie styku pomocniczego ST1.

Pełne wyjaśnienie:

Opis działania "naciśnięcie PZ1 załącza silnik, a zwolnienie PZ1 zatrzymuje silnik" jest typowym objawem braku samopodtrzymania w obwodzie sterowania stycznikiem.

W klasycznym układzie rozruchu:

  • przycisk START (tu: PZ1) jest chwilowy i po puszczeniu wraca do stanu spoczynkowego,
  • cewka stycznika ST1 po zadziałaniu zamyka styki główne (zasilanie silnika) oraz jeden ze styków pomocniczych,
  • ten styk pomocniczy ST1 jest włączony równolegle do przycisku START i tworzy tor podtrzymania zasilania cewki.

Jeżeli po puszczeniu PZ1 silnik gaśnie, to znaczy, że po zniknięciu impulsu z przycisku START cewka nie ma już drogi zasilania. Najbardziej charakterystyczną przyczyną jest brak zamknięcia toru podtrzymania, czyli uszkodzenie (lub brak przewodzenia) styku pomocniczego ST1.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują do opisanego objawu?

  • "przycisku PZ1" – gdyby przycisk START był uszkodzony (np. nie zwierał), silnik nie załączałby się wcale. Tu załącza się, więc PZ1 spełnia funkcję impulsu.
  • "cewki stycznika ST1" – uszkodzona cewka zwykle uniemożliwia zadziałanie stycznika, więc nie byłoby nawet chwilowego załączenia po wciśnięciu START (albo byłoby niestabilne z innych powodów, niekoniecznie zależne od puszczenia przycisku).
  • "bezpiecznika" – przepalony bezpiecznik w torze sterowania lub mocy zazwyczaj powoduje brak możliwości uruchomienia lub trwałe wyłączenie. Objaw "działa tylko podczas trzymania START" jest bardziej logiczny dla uszkodzenia elementu podtrzymania niż zabezpieczenia.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w zadaniu pojawia się zachowanie "działa tylko, gdy trzymam START", myśl w pierwszej kolejności o obwodzie podtrzymania i styku pomocniczym stycznika.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):

Samopodtrzymanie to sposób podtrzymania zasilania cewki stycznika po puszczeniu przycisku START.

Realizuje się je zwykle przez styk pomocniczy stycznika włączony równolegle do START, dzięki czemu stycznik pozostaje załączony aż do przerwania obwodu (np. STOP lub zabezpieczenie).

Taki objaw oznacza, że START daje tylko chwilowy impuls, a po puszczeniu nie ma toru, który dalej zasila cewkę stycznika.

Najczęściej nie zamyka się styk pomocniczy odpowiedzialny za podtrzymanie albo jest przerwa w jego obwodzie. Bez podtrzymania stycznik odpadnie natychmiast po zwolnieniu START.

Uszkodzony styk pomocniczy może nie przewodzić mimo zadziałania stycznika (np. wypalone styki, zanieczyszczenie, poluzowany przewód).

W praktyce objawia się to brakiem podtrzymania: urządzenie rusza tylko na czas trzymania przycisku START albo działa niestabilnie, mimo że stycznik mechanicznie "klika".

Gdy cewka jest uszkodzona, stycznik zwykle nie zadziała w ogóle (brak przyciągnięcia rdzenia), więc nie będzie nawet chwilowego załączenia.

Gdy uszkodzony jest styk pomocniczy od podtrzymania, stycznik może zadziałać podczas trzymania START, ale odpadnie natychmiast po puszczeniu, bo nie ma toru samopodtrzymania.

Zazwyczaj nie. Przepalony bezpiecznik w torze mocy lub sterowania częściej powoduje brak możliwości uruchomienia albo trwałe wyłączenie.

Objaw zależny od puszczenia START jest typowy dla logiki podtrzymania (styk pomocniczy, okablowanie toru sterowania), a nie dla zabezpieczenia, które nie "wraca" po zwolnieniu przycisku.

Najczęściej są to: przycisk START (NO), przycisk STOP (NC), cewka stycznika, styk pomocniczy stycznika do podtrzymania oraz elementy zabezpieczeń (np. przeciążeniowe) w torze sterowania.

START uruchamia, a podtrzymanie utrzymuje pracę do chwili przerwania obwodu przez STOP lub zabezpieczenie.

Częsty błąd to wskazywanie przycisku START jako uszkodzonego, mimo że z opisu wynika, że uruchamia on silnik.

Inny błąd to ignorowanie roli styku pomocniczego (samopodtrzymania) i wybieranie losowo "cewki" lub "bezpiecznika". Pomaga zasada: praca tylko podczas trzymania START = brak podtrzymania.

W praktyce sprawdza się ciągłość/rezystancję styku pomocniczego (miernikiem) oraz to, czy zmienia stan po zadziałaniu stycznika.

Ważne jest też sprawdzenie zacisków i przewodów w torze podtrzymania (luźne śruby, przepalone końcówki). Diagnozę wykonuje się przy zachowaniu zasad bezpieczeństwa pracy przy urządzeniach elektrycznych.

W samopodtrzymaniu najczęściej używa się styku zwiernego (NO), który zamyka się po zadziałaniu stycznika i podtrzymuje zasilanie cewki.

Styk rozwierny (NC) bywa wykorzystywany np. do blokad (uniemożliwienie jednoczesnego załączenia dwóch styczników) lub sygnalizacji stanu.

Szukaj styku pomocniczego stycznika włączonego równolegle do przycisku START. To "obejście" START tworzy alternatywną drogę zasilania cewki po puszczeniu przycisku.

Jeśli w opisie zadania praca kończy się po zwolnieniu START, to właśnie ten równoległy styk (lub jego okablowanie) jest pierwszym podejrzanym elementem.

info

Około 49% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "Taki objaw wskazuje na uszkodzenie styku pomocniczego ST1."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z elektrotechniki/automatyki dotyczące styczników i układów rozruchowych
  • Dokumentacje producentów styczników (opis zacisków cewki i styków pomocniczych, przykłady schematów)
  • Zestawy zadań egzaminacyjnych z czytania schematów sterowania silników

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego