KWALIFIKACJA INF1 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 37.
Na schemacie zasilacza strzałka wskazuje układ
Ilustracja przedstawia schemat zasilacza, który jest częścią pytania egzaminacyjnego z kwalifikacji zawodowej dla technika
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Układ stabilizujący w zasilaczu odpowiada za utrzymanie możliwie stałego napięcia wyjściowego mimo zmian obciążenia i tętnień po prostowaniu. Prostowniki (jedno- i dwupołówkowy) służą do zamiany napięcia przemiennego na stałe, a obniżanie napięcia do bezpiecznego zwykle realizuje transformator, nie stabilizator.

Pełne wyjaśnienie:

W typowym zasilaczu sieciowym można wyróżnić kilka bloków funkcjonalnych: obniżenie napięcia (najczęściej transformator), prostowanie (diody: jednopołówkowo lub dwupołówkowo/mostkiem), filtrację (zwykle kondensator wygładzający) oraz stabilizację (układ utrzymujący możliwie stałe napięcie na wyjściu).

Odpowiedź "stabilizujący" jest poprawna, gdy strzałka na schemacie wskazuje blok stabilizacji (np. stabilizator liniowy, układ Zenera z tranzystorem, przetwornicę z pętlą sprzężenia zwrotnego). Cechą stabilizacji jest to, że napięcie wyjściowe ma określoną wartość i w pewnym zakresie nie zmienia się istotnie przy zmianach prądu obciążenia oraz przy wahaniach napięcia wejściowego.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne w takim przypadku?

  • "prostujący dwupołówkowy" dotyczy etapu zamiany AC na DC z wykorzystaniem obu połówek przebiegu (np. mostek Graetza lub układ z odczepem transformatora). To nie jest to samo co stabilizacja; po prostowaniu napięcie nadal może silnie zależeć od obciążenia i ma tętnienia.
  • "prostujący jednopołówkowy" oznacza prostowanie tylko jednej połówki sinusoidy (jedna dioda). To rozwiązanie jest prostsze, ale daje większe tętnienia i gorszą sprawność wykorzystania transformatora; nadal nie zapewnia stabilnego poziomu napięcia.
  • "obniżający napięcie do bezpiecznego" opisuje funkcję transformatora lub przetwornicy obniżającej, czyli zmianę poziomu napięcia. Stabilizator może "ustalać" napięcie na konkretną wartość, ale sam opis "obniżający do bezpiecznego" nie jest typową definicją stabilizatora i nie odpowiada roli bloku stabilizacji.

Wskazówka egzaminacyjna: stabilizację rozpoznawaj po elementach typowych dla regulacji (stabilizator scalony, dioda Zenera, pętla sprzężenia zwrotnego), a prostowanie po układzie diod w konfiguracji jednej diody lub mostka.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):

Układ stabilizujący utrzymuje możliwie stałe napięcie wyjściowe zasilacza, nawet gdy zmienia się obciążenie lub napięcie po stronie wejściowej.

W praktyce ogranicza wahania i zmniejsza wpływ tętnień po prostowaniu.

Prostownik rozpoznasz po diodach (jedna dioda lub mostek z czterech diod) umieszczonych za transformatorem.

Stabilizator to zwykle osobny blok: stabilizator scalony, dioda Zenera z tranzystorem lub przetwornica z elementami sterowania.

Po prostowaniu napięcie jest jednokierunkowe, ale nadal ma tętnienia i spada pod obciążeniem.

Dopiero filtr (np. kondensator) i stabilizator zapewniają bardziej stały poziom napięcia wymagany przez elektronikę urządzeń.

Prostownik jednopołówkowy wykorzystuje tylko jedną połówkę przebiegu AC (najczęściej jedna dioda).

Daje większe tętnienia i gorsze wykorzystanie energii niż prostowanie dwupołówkowe, dlatego częściej spotyka się go w prostych układach.

Prostownik dwupołówkowy zamienia na DC obie połówki sinusoidy, zwykle jako mostek diodowy lub układ z odczepem transformatora.

Stosuje się go, gdy potrzebne są mniejsze tętnienia i lepsza sprawność niż przy prostowaniu jednopołówkowym.

Transformator najczęściej obniża napięcie z sieci do poziomu wymaganego przez układ, a także zapewnia separację galwaniczną (w zależności od konstrukcji).

To element innej funkcji niż stabilizator: transformator zmienia poziom, stabilizator "trzyma" wartość.

W wielu zasilaczach liniowych stabilizator wymaga napięcia wejściowego wyższego niż wyjściowe, więc praktycznie "traci" część napięcia.

Jednak jego istotą nie jest samo obniżanie, tylko utrzymanie stałej wartości mimo zmian obciążenia i wahań wejścia.

Typowe objawy to niestabilna praca, restarty, zakłócenia audio/wideo lub brak uruchamiania mimo obecności napięcia.

Pomiar może wykazać zaniżone lub pływające napięcie wyjściowe zasilacza, szczególnie pod obciążeniem.

Najczęściej myli się pojęcia: prostownik vs stabilizator oraz przypisuje transformatorowi funkcję stabilizacji.

Pomaga patrzenie na kolejność bloków: transformator → prostownik → filtr → stabilizator → obciążenie.

Przećwicz rozpoznawanie symboli: diody (mostek), kondensatory filtrujące i stabilizatory (scalone lub Zenera).

Warto rozwiązywać zadania z prostymi schematami oraz wykonywać podstawowe pomiary napięcia AC/DC multimetrem w układach zasilania.

info

Statystycznie 42% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Układ stabilizujący w zasilaczu odpowiada za utrzymanie możliwie stałego napięcia wyjściowego mimo zmian obciążenia i tętnień po prostowaniu."

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Zasilacz — dostęp: 2026-02-28
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Prostownik — dostęp: 2026-02-28
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Stabilizator_napi%C4%99cia — dostęp: 2026-02-28

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z podstaw elektroniki analogowej (zasilacze, prostowniki, stabilizatory)
  • Ćwiczenia z czytania schematów ideowych i blokowych zasilaczy
  • Karty katalogowe stabilizatorów napięcia i mostków prostowniczych (nauka symboli i typowych aplikacji)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego