KWALIFIKACJA ELE5 - WRZESIEŃ 2014 (test 2)

PYTANIE NR 32.
Na stanowisku pracy zamontowano 2 silniki jednofazowe, każdy o parametrach: PN = 0,75 kW, UN = 230 V i IN = 5 A Do zasilania zastosowano przewód o przekroju 2,5 mm2. Aby spadek napięcia ΔU% nie był większy niż 3%, przewód zasilający nie powinien być dłuższy niż
Ilustracja przedstawia wzór matematyczny używany w kontekście elektrycznym, prawdopodobnie do obliczeń związanych z
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Spadek 3% przy 230 V to 6,9 V.
Prąd obciążenia wynosi 2 × 5 A = 10 A. Dla obwodu jednofazowego liczy się pętlę (faza + N), więc ΔU ≈ 2·I·R′·L. Przy typowym R′ dla Cu 2,5 mm² otrzymuje się długość rzędu kilkudziesięciu metrów, najbliżej 49 m.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu ograniczeniem jest dopuszczalny spadek napięcia ΔU% ≤ 3% w obwodzie zasilającym dwa silniki jednofazowe. Najpierw zamieniamy spadek procentowy na wartość w woltach:

ΔU = 3% · 230 V = 0,03 · 230 V = 6,9 V.

Każdy silnik ma prąd znamionowy IN = 5 A, a są dwa takie odbiorniki, więc dla jednoczesnej pracy przyjmujemy prąd w przewodzie:

I ≈ 2 · 5 A = 10 A.

Dla obwodu jednofazowego spadek napięcia na przewodzie zależy od rezystancji pętli (żyła fazowa i żyła neutralna), stąd w prostym modelu pojawia się współczynnik 2:

ΔU ≈ 2 · I · R′ · L

gdzie R′ to rezystancja jednostkowa przewodu [Ω/m], a L to długość odcinka zasilającego w jedną stronę [m]. Dla typowego przewodu miedzianego o przekroju 2,5 mm² przyjmuje się R′ rzędu kilku miliomów na metr (około 0,007–0,008 Ω/m, zależnie od temperatury i danych tabelarycznych).

Podstawiając wartości orientacyjne, dostajemy:

L ≈ ΔU / (2 · I · R′) = 6,9 V / (2 · 10 A · 0,0074 Ω/m) ≈ 46–50 m.

Z podanych odpowiedzi jedyną zgodną z takim wynikiem jest 49 m.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • 35 m i 17 m odpowiadają sytuacji "za surowych" założeń (np. przyjęcie większej rezystancji przewodu, nieuwzględnienie typowych wartości lub błąd w przeliczeniu procentów), przez co zaniża się dopuszczalną długość.
  • 136 m zwykle wynika z pominięcia czynnika 2 (liczenie tylko jednej żyły zamiast pętli) albo z pomyłki w jednostkach rezystancji jednostkowej, co sztucznie zawyża dopuszczalną długość.

W praktyce, przy zasilaniu urządzeń na stanowisku robót (także przy pracach gazowniczych), warto zawsze sprawdzić założenia: materiał żyły (Cu/Al), temperatura, sposób prowadzenia przewodu i charakter odbiornika (cosφ). Te czynniki mogą zmienić wynik, mimo że metoda obliczeń pozostaje taka sama.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najczęściej liczy się spadek na pętli faza–N: ΔU ≈ 2·I·R′·L, gdzie I to prąd, R′ rezystancja jednostkowa przewodu [Ω/m], a L długość w jedną stronę. W dokładniejszych obliczeniach uwzględnia się też cosφ oraz składową reaktancyjną.
W obwodzie jednofazowym prąd płynie żyłą fazową do odbiornika i wraca żyłą neutralną. Spadek napięcia powstaje na obu żyłach, więc dla tej samej długości L sumuje się rezystancje dwóch przewodów, co w prostym wzorze daje mnożnik 2.
To ograniczenie mówi, że napięcie na odbiorniku nie może spaść o więcej niż 3% wartości znamionowej. Dla 230 V jest to 0,03·230 V = 6,9 V. Ten limit pomaga zapewnić prawidłową pracę urządzeń, szczególnie silników.
Jeśli silniki są zasilane równolegle i mogą pracować jednocześnie, prądy się sumują. Dla dwóch silników o IN=5 A przyjmuje się prąd w przewodzie około 10 A. To kluczowe, bo spadek napięcia rośnie proporcjonalnie do prądu.
W tym typie zadania zwykle korzysta się bezpośrednio z podanego prądu IN. Moc PN może służyć do kontroli sensowności danych, ale bez znajomości cosφ i sprawności przeliczenie P→I nie będzie jednoznaczne. Dlatego najpewniejsze jest sumowanie prądów.
Typowe pomyłki to: brak mnożnika 2 (liczenie tylko jednej żyły), przyjęcie prądu jednego odbiornika zamiast sumy, błąd w przeliczeniu 3% na wolty oraz pomylenie jednostek rezystancji (mΩ/m z Ω/m). Każda z nich daje wynik skrajnie inny.
Gdy zadanie podaje cosφ lub wymaga dokładnego obliczenia spadku napięcia w AC z uwzględnieniem części reaktancyjnej, wtedy cosφ ma znaczenie. Jeśli cosφ nie podano, wiele zadań egzaminacyjnych stosuje uproszczenie rezystancyjne, oparte na R′ przewodu.
Przy obniżonym napięciu silnik może mieć mniejszy moment, trudniej startuje i dłużej pracuje w niekorzystnych warunkach. To może zwiększać prąd i nagrzewanie uzwojeń. W praktyce przy pracach montażowych warto ograniczać długość zasilania i dbać o właściwy przekrój przewodu.
Najprościej zwiększyć przekrój żyły, bo mniejsza rezystancja przewodu obniża spadek napięcia. Alternatywą jest skrócenie trasy, zasilanie z bliższego punktu lub zastosowanie rozdzielnicy bliżej odbiorników. W praktyce dobór powinien uwzględniać też obciążalność prądową i warunki ułożenia.
Tak, zwłaszcza przy organizacji stanowiska robót: zasilaniu elektronarzędzi, urządzeń pomocniczych, pomp, sprężarek czy oświetlenia tymczasowego. Poprawny dobór długości i przekroju przewodów zmniejsza ryzyko awarii i problemów z rozruchem silników podczas prac przy sieciach i instalacjach.
info

Około 60% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Eksperci podkreślają: "Spadek 3% przy 230 V to 6,9 V.Prąd obciążenia wynosi 2 × 5 A = 10 A."

Źródła:

  • PN-HD 60364-5-52, Instalacje elektryczne niskiego napięcia — Dobór i montaż wyposażenia elektrycznego — Oprzewodowanie (tabele/zasady doboru przewodów i obliczeń spadku napięcia)
  • Stanisław Bolkowski, "Elektrotechnika teoretyczna", rozdziały o obwodach prądu przemiennego i spadkach napięć w liniach (wydanie niezweryfikowane)
  • Poradnik inżyniera elektryka / Poradnik elektryka (SEP), część: obliczanie spadku napięcia w obwodach jednofazowych (wydanie niezweryfikowane)

Materiały:

  • Podręczniki i poradniki SEP dotyczące podstaw instalacji elektrycznych i obliczeń spadku napięcia
  • Materiały szkolne z elektrotechniki: rezystancja przewodów, obwody jednofazowe, prąd znamionowy
  • Normy/opracowania dotyczące doboru przewodów i dopuszczalnych spadków napięcia (opracowania branżowe)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego