KWALIFIKACJA ELE5 - WRZESIEŃ 2014

PYTANIE NR 31.
Na stanowisku pracy zamontowano 2 silniki jednofazowe, każdy o parametrach:
PN = 0,75 kW, UN = 230 V i IN = 5 A Do zasilania zastosowano przewód o przekroju 2,5 mm2. Aby spadek napięcia ΔU% nie był większy niż 3%, przewód zasilający nie powinien być dłuższy niż
Ilustracja przedstawia wzór matematyczny używany w kontekście elektrycznym, szczególnie w odniesieniu do obliczeń związanych
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Spadek napięcia 3% przy 230 V oznacza ΔU = 0,03·230 = 6,9 V.
Prąd obciążenia to suma prądów dwóch silników: I = 2·5 A = 10 A. Dla obwodu 1‑fazowego przyjmuje się ΔU = 2·I·R, gdzie R = ρ·L/S. Po przekształceniu L = ΔU·S/(2·I·ρ) otrzymuje się ok. 49 m.

Pełne wyjaśnienie:

Warunek "spadek napięcia nie większy niż 3%" oznacza, że dopuszczalny spadek w woltach trzeba policzyć z napięcia znamionowego:

ΔU = 0,03 · 230 V = 6,9 V.

Na stanowisku są dwa silniki jednofazowe. Jeżeli oba mogą pracować jednocześnie, to prąd w przewodzie zasilającym jest sumą prądów znamionowych:

I = 2 · 5 A = 10 A.

Dla obwodu jednofazowego (przewód fazowy + przewód powrotny) spadek napięcia zależy od rezystancji obu żył, stąd w praktyce pojawia się czynnik 2:

ΔU = 2 · I · R, gdzie rezystancja żyły o długości L wynosi R = ρ · L / S.

Po podstawieniu:

ΔU = 2 · I · (ρ · L / S)

i przekształceniu do długości:

L = ΔU · S / (2 · I · ρ).

Dla miedzi często przyjmuje się rezystywność w temperaturze odniesienia około ρ ≈ 0,0175 Ω·mm2/m. Podstawiając dane: ΔU = 6,9 V, S = 2,5 mm2, I = 10 A:

L ≈ 6,9 · 2,5 / (2 · 10 · 0,0175) ≈ 49 m.

Dlatego poprawna jest odpowiedź "49 m".

Dlaczego pozostałe długości są błędne?

  • "35 m" może wynikać z przyjęcia większej rezystywności (np. wyższa temperatura lub inny materiał) albo z dodatkowych założeń, których w treści nie podano.
  • "17 m" często pojawia się po pomyłce jednostek lub po nieprawidłowym podstawieniu danych (np. potraktowaniu 3% jako 3 zamiast 0,03).
  • "136 m" jest typowym skutkiem pominięcia czynnika 2 (droga "tam i z powrotem") lub błędnego przyjęcia zbyt małego prądu (np. 5 A zamiast 10 A).

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw zamień procent na wolty, potem ustal prąd całkowity obwodu i dopiero dobierz wzór odpowiedni dla układu 1‑fazowego.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najpierw zamieniasz procent na ułamek i mnożysz przez napięcie znamionowe: ΔU = ΔU% · U. Dla 3% i 230 V będzie to 0,03·230 V = 6,9 V. Dopiero tę wartość podstawiasz do wzoru na spadek napięcia w obwodzie.
Prąd płynie żyłą "tam" i wraca drugą żyłą, więc spadek napięcia powstaje na dwóch odcinkach przewodu. Dlatego w uproszczonym zapisie używa się ΔU = 2·I·R (gdzie R dotyczy jednej żyły o długości L). Pominięcie "2" zwykle zawyża dopuszczalną długość.
Jeżeli oba silniki mogą pracować jednocześnie, przyjmujesz prąd obciążenia jako sumę prądów: I = I1 + I2. W zadaniach egzaminacyjnych najczęściej zakłada się jednoczesną pracę, jeśli nie podano współczynnika jednoczesności. Dla 2 silników po 5 A wychodzi 10 A.
Stosuje się zależność materiałową: R = ρ · L / S, gdzie ρ to rezystywność (dla miedzi często przyjmuje się ok. 0,0175 Ω·mm2/m w temperaturze odniesienia), L to długość w metrach, a S to przekrój w mm2. Uważaj na spójność jednostek.
W pełniejszych obliczeniach spadku napięcia dla silników uwzględnia się też składową reaktancyjną i cosφ. W wielu zadaniach szkolnych stosuje się jednak uproszczenie rezystancyjne (szczególnie gdy podano tylko U, I i przekrój). Gdy cosφ jest potrzebny, zwykle jest podany w treści.
Aluminium ma większą rezystywność niż miedź, więc przy tym samym przekroju ma większą rezystancję, a to daje większy spadek napięcia na tej samej długości. W efekcie dopuszczalna długość dla Al jest krótsza niż dla Cu. Jeśli materiał nie jest podany, zadania zwykle zakładają przewód miedziany.
Najczęstsze to: (1) użycie 5 A zamiast 10 A dla dwóch silników, (2) pominięcie czynnika 2 dla obwodu jednofazowego, (3) potraktowanie 3% jako "3" zamiast 0,03, (4) pomyłki jednostek mm2 i m2. Warto robić krótki "test sensu" wyniku.
Gdy trasy kablowej nie da się zmienić (np. hala produkcyjna, istniejące koryta) i spadek napięcia wychodzi zbyt duży, praktycznym rozwiązaniem jest większy przekrój lub inny sposób zasilania (np. bliższy rozdzielacz). Większy przekrój zmniejsza rezystancję, więc obniża spadek napięcia.
W praktyce spotyka się różne zalecenia i wymagania projektowe zależnie od rodzaju obwodu (np. oświetlenie, gniazda, zasilanie silników) i przyjętej dokumentacji/standardu. W zadaniu egzaminacyjnym przyjmujesz wartość podaną w treści, tutaj 3%, i liczysz maksymalną długość dla tego warunku.
Wykonaj kontrolę: jeśli zwiększasz prąd (więcej odbiorników), to długość powinna maleć; jeśli zwiększasz przekrój, długość rośnie. Przy 230 V i 3% dopuszczasz tylko 6,9 V spadku, więc przy prądzie rzędu 10 A i przekroju 2,5 mm2 wynik kilkudziesięciu metrów jest bardziej realistyczny niż kilkanaście lub ponad 100 m.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 67% zdających egzamin. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że spadek napięcia 3% przy 230 V oznacza ΔU = 0,03·230 = 6,9 V.Prąd obciążenia to suma prądów dwóch silników: I = 2·5 A = 10 A.

Źródła:

  • IEC 60364-5-52, Low-voltage electrical installations — Selection and erection of electrical equipment — Wiring systems (zagadnienia: rezystancja przewodów i spadek napięcia)
  • PN-HD 60364-5-52, Instalacje elektryczne niskiego napięcia — Dobór i montaż wyposażenia elektrycznego — Oprzewodowanie (zagadnienia: spadek napięcia w obwodach)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z elektrotechniki instalacyjnej (spadki napięć, dobór przewodów)
  • Tablice rezystancji jednostkowych przewodów miedzianych i aluminiowych
  • Zestawy zadań egzaminacyjnych z obliczeń instalacji jednofazowych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego