KWALIFIKACJA ROL2 - CZERWIEC 2018 (test 2)

PYTANIE NR 10.
Na tarczy sprzęgłowej przedstawionej na ilustracji można zaobserwować zużycie
Ilustracja przedstawia tarczę sprzęgłową, która jest kluczowym elementem w mechanizmach przenoszenia napędu, zwłaszcza w
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Okładziny są elementem ciernym tarczy sprzęgłowej i to one są przeznaczone do stopniowego ścierania podczas pracy sprzęgła. Widoczne na tarczy ubytki materiału, starcie powierzchni lub ślady przegrzania dotyczą zwykle właśnie okładzin, a nie piasty, nitów czy tarczy nośnej.

Pełne wyjaśnienie:

Tarcza sprzęgłowa w typowym sprzęgle ciernym ma kilka charakterystycznych elementów: część centralną (piastę) współpracującą z wałkiem, część nośną oraz okładziny cierne (często mocowane nitami lub klejone), które stykają się z kołem zamachowym i dociskiem. W eksploatacji to właśnie okładziny pełnią rolę "materiału zużywalnego" – przenoszą moment obrotowy dzięki tarciu i dlatego z czasem ulegają starciu.

Odpowiedź "okładzin" jest poprawna, ponieważ typowe zużycie widoczne na tarczy sprzęgłowej dotyczy:

  • zmniejszenia grubości okładzin (starcia warstwy ciernej),
  • wykruszeń i pęknięć materiału ciernego,
  • przebarwień po przegrzaniu (np. przy długotrwałym ślizganiu sprzęgła),
  • zanieczyszczenia okładzin olejem lub smarem (pogorszenie tarcia i przyspieszone zużycie).

Odpowiedź "piasty" jest nieprawidłowa, bo piasta jest elementem metalowym przenoszącym moment na wielowypuście; jej uszkodzenia mają zwykle postać wyrobienia wielowypustu, pęknięć lub luzów, a nie typowego "starcia" jak w materiale ciernym.

Odpowiedź "nitów" jest nieprawidłowa: nity są elementami łączącymi, a ich "zużycie" nie jest typowym pierwszoplanowym objawem eksploatacyjnym. Mogą stać się widoczne dopiero wtedy, gdy okładzina jest już skrajnie zużyta (do nitów), co w praktyce oznacza konieczność wymiany tarczy.

Odpowiedź "tarczy nośnej" także jest nieprawidłowa, bo tarcza nośna jest częścią konstrukcyjną. Jej problemy to raczej odkształcenia, pęknięcia lub uszkodzenia sprężyn tłumiących drgania, a nie naturalne zużycie cierne obserwowane na powierzchniach roboczych.

Wskazówka egzaminacyjna: jeżeli pytanie dotyczy "zużycia" na tarczy sprzęgłowej i widać je na obszarze roboczym, w pierwszej kolejności analizuj okładziny cierne, bo to one są projektowane do ścierania.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Okładziny to warstwy materiału ciernego na tarczy sprzęgłowej, które stykają się z kołem zamachowym i dociskiem. Dzięki tarciu przenoszą moment obrotowy, a ich kontrolowane ścieranie jest zjawiskiem normalnym w eksploatacji.
Okładziny pracują w warunkach tarcia i są projektowane jako część eksploatacyjna. Piasta zwykle przenosi moment przez wielowypust i nie jest elementem ciernym. Jej uszkodzenia to raczej luzy, wyrobienie lub pęknięcie, nie "starcie" powierzchni.
Typowe objawy to ślizganie sprzęgła pod obciążeniem, wzrost obrotów bez przyrostu prędkości, zapach spalenizny, trudniejsze ruszanie i przegrzewanie. Po demontażu widać starcie, wykruszenia lub przebarwienia okładzin.
Tak. Jeśli okładzina jest starta do poziomu nitów, tarcza jest zużyta granicznie. Dalsza praca grozi uszkodzeniem powierzchni współpracujących (docisku i koła zamachowego) oraz pogorszeniem płynności przeniesienia napędu.
Okładzina to zewnętrzny pierścień materiału ciernego (często z widocznymi nitami lub segmentami), który styka się z dociskiem. Tarcza nośna jest metalową częścią konstrukcyjną, podpierającą okładzinę i łączącą ją z częścią centralną.
Przyspieszone zużycie pojawia się przy częstym "półsprzęgle", ruszaniu z dużym obciążeniem, pracy z niewłaściwą regulacją lub przy zabrudzeniu okładzin olejem. Takie warunki zwiększają poślizg i temperaturę, co niszczy materiał cierny.
Częsty błąd to wskazanie "nitów" lub "piasty", bo są dobrze widoczne. Inny błąd to utożsamianie każdej rysy z uszkodzeniem konstrukcji. W pytaniach o "zużycie" zwykle chodzi o element cierny, czyli okładzinę.
Poślizg może wynikać także z zaolejenia okładzin, osłabienia sprężyny docisku, złej regulacji mechanizmu sterowania, uszkodzeń powierzchni docisku/koła zamachowego lub przegrzania. Dlatego diagnoza powinna obejmować cały zespół sprzęgła.
Najczęściej spotkasz piastę z wielowypustem, tarczę nośną, okładziny cierne oraz elementy łączące (nity) i tłumiki drgań skrętnych (sprężyny). Układ może się różnić, ale zasada: okładziny przenoszą moment przez tarcie.
Ćwicz na zdjęciach i schematach: rozpoznawaj piastę (centrum), okładziny (pierścień cierny), nity (punkty mocowania) i tarczę nośną (metalowa baza). Warto też znać typowe uszkodzenia: starcie, przegrzanie, pęknięcia i zaolejenie.
info

Statystycznie 60% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Eksperci podkreślają: "Okładziny są elementem ciernym tarczy sprzęgłowej i to one są przeznaczone do stopniowego ścierania podczas pracy sprzęgła."

Źródła:

  • Wikipedia (pl): "Sprzęgło" – opis zasady działania sprzęgła ciernego i elementów układu, https://pl.wikipedia.org/wiki/Sprz%C4%99g%C5%82o (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (pl): "Tarcza sprzęgła" – omówienie elementów tarczy (m.in. okładziny, piasta, nity), https://pl.wikipedia.org/wiki/Tarcza_sprz%C4%99g%C5%82a (dostęp: 2026-03-01)
  • ZF Aftermarket (SACHS): "Clutch components / Clutch disc" – materiał producenta o budowie i funkcji tarczy sprzęgła, https://aftermarket.zf.com/ (wyszukiwarka treści: clutch disc/components; dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Instrukcje obsługi/napraw (DTR) ciągników i maszyn rolniczych – rozdziały o sprzęgle
  • Materiały szkolne z budowy pojazdów i maszyn rolniczych (sprzęgła, przeniesienie napędu)
  • Karty techniczne producentów elementów sprzęgieł (opis budowy tarczy i typowych uszkodzeń)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego