KWALIFIKACJA GIW5 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 16.
Na wykresie określającym warunki wybuchowości mieszaniny metanu z powietrzem kolorem niebieskim zaznaczono obszar mieszaniny
Ilustracja przedstawia wykres, który jest częścią pytania egzaminacyjnego związanego z kwalifikacją zawodową "Operator
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Obszar mieszaniny "wybuchowej" na wykresie warunków wybuchowości oznacza zakres składu/warunków, w którym metan z powietrzem może ulec zapłonowi i spowodować wybuch. Jeśli na danym wykresie strefę tę zaznaczono kolorem niebieskim, to poprawne jest wskazanie, że jest to obszar mieszaniny wybuchowej.

Pełne wyjaśnienie:

Wykres warunków wybuchowości mieszaniny metanu z powietrzem służy do pokazania, w jakich warunkach (najczęściej dla określonych zakresów stężeń gazu w powietrzu) mieszanina może się zapalić i gwałtownie spalić, czyli stworzyć mieszaninę wybuchową. Taki obszar na wykresie jest zwykle wyróżniany kolorem i/lub opisem w legendzie.

Odpowiedź "wybuchowej." jest właściwa, ponieważ pytanie wprost dotyczy tego, co oznacza obszar zaznaczony na wykresie kolorem niebieskim. Skoro (zgodnie z treścią zadania) niebieski kolor odpowiada obszarowi wybuchowości, to opis tej strefy musi brzmieć "mieszaniny wybuchowej". W praktyce górniczej rozpoznanie tej strefy ma znaczenie dla oceny zagrożenia metanowego i doboru działań zapobiegawczych.

Pozostałe odpowiedzi są niepoprawne, bo nie odpowiadają typowemu znaczeniu strefy wybuchowości na wykresach:

  • "niewybuchowej." – odnosi się do obszaru poza warunkami zapłonu/wybuchu, czyli przeciwieństwa strefy wybuchowej.
  • "obojętnej." – sugeruje atmosferę inertną (np. z gazem obojętnym) lub brak reaktywności, co nie jest standardowym określeniem dla obszaru palności metanu w powietrzu na takim wykresie.
  • "stabilnej." – to określenie nie jest typowym terminem opisującym strefy palności/wybuchowości; może mylić się z "stabilnością" procesu, ale nie opisuje bezpośrednio zdolności mieszaniny do wybuchu.

Wskazówka egzaminacyjna: w pytaniach opartych na wykresach kluczowe jest odczytanie legendy (co oznacza dany kolor) oraz sprawdzenie, czy wykres dotyczy "wybuchowości/palności" (strefa zagrożenia) czy np. warunków bezpiecznych. Samo intuicyjne skojarzenie barwy może prowadzić do błędu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Mieszanina wybuchowa to taki skład metanu i powietrza, w którym po pojawieniu się źródła zapłonu może dojść do gwałtownego spalania (wybuchu). W praktyce opisuje się ją jako zakres stężeń metanu w powietrzu, w którym zapłon jest możliwy.
Należy odczytać legendę i sprawdzić, jaki kolor/obszar oznacza warunki, w których mieszanina może się zapalić. Potem porównać to z opisem osi (np. stężenie metanu, tlen, temperatura). Bez legendy nie wolno zakładać znaczenia kolorów.
Bo w różnych materiałach dydaktycznych kolory oznaczają różne strefy (czasem niebieski bywa "bezpieczny", a czasem "krytyczny"). Na egzaminie liczy się wyłącznie legenda i opis wykresu. Intuicja kolorystyczna często prowadzi do błędnej odpowiedzi.
Granice wybuchowości wskazują, przy jakim składzie atmosfery metan może stworzyć mieszaninę zdolną do wybuchu. To podstawa oceny zagrożenia metanowego, planowania przewietrzania i doboru środków profilaktycznych w wyrobiskach.
Nie zawsze. "Niewybuchowa" oznacza, że w danych warunkach nie dojdzie do wybuchu (np. za mało metanu lub za mało tlenu). "Obojętna" sugeruje dodatkowo brak reaktywności, często związany z obecnością gazu inertnego, co nie jest typowym opisem dla układu metan–powietrze.
Najbardziej niebezpieczna jest wtedy, gdy jej skład znajduje się w strefie wybuchowości i jednocześnie może pojawić się źródło zapłonu (iskra, wysoka temperatura, urządzenia elektryczne). W praktyce ryzyko rośnie też przy słabej wentylacji i lokalnych nagromadzeniach metanu.
Najczęściej myli się znaczenie kolorów bez sprawdzenia legendy, ignoruje opisy osi (np. odczyt z niewłaściwej skali) albo utożsamia "poza strefą" z "zawsze bezpiecznie". W zadaniach egzaminacyjnych trzeba bazować na oznaczeniach wykresu, nie na skojarzeniach.
Oznacza, że przy danym składzie i warunkach mieszanina nie wybuchnie nawet po zapłonie, bo brakuje któregoś z warunków spalania (np. paliwa w odpowiednim zakresie lub tlenu). To może wynikać z za niskiego albo za wysokiego stężenia metanu.
Nie zawsze. Jeśli pytanie dotyczy wyłącznie tego, jaki obszar na wykresie oznacza dany kolor, kluczowa jest legenda wykresu. Znajomość typowych zakresów stężeń pomaga w zrozumieniu tematu, ale w tym typie zadania decyduje interpretacja oznaczeń.
Warto ćwiczyć: rozróżnianie stref wybuchowości na wykresach, podstawowe pojęcia (mieszanina wybuchowa, zapłon, przewietrzanie) oraz typowe sytuacje w wyrobiskach. Pomaga też rozwiązywanie zadań z rysunkami i krótkie notatki z legend oraz oznaczeń.
info

Około 59% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Eksperci podkreślają: "Obszar mieszaniny "wybuchowej" na wykresie warunków wybuchowości oznacza zakres składu/warunków, w którym metan z powietrzem może ulec zapłonowi i spowodować wybuch."

Źródła:

  • IEC 60079-20-1: Explosive atmospheres – Part 20-1: Material characteristics for gas and vapour classification – Test methods and data, (właściwości mieszanin wybuchowych, dane o granicach palności) – aktualna edycja wg IEC
  • Coward, H. F.; Jones, G. W., Limits of Flammability of Gases and Vapors, U.S. Bureau of Mines, Bulletin 503, (klasyczne dane dot. granic palności/wybuchowości)

Materiały:

  • Materiały szkoleniowe z zagrożeń naturalnych w górnictwie (metanowość, atmosfera kopalniana)
  • Podręczniki/instrukcje z wentylacji kopalń i bezpieczeństwa przeciwwybuchowego
  • Ćwiczenia z interpretacji wykresów granic palności/wybuchowości gazów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego