KWALIFIKACJA EKA3 - STYCZEŃ 2020

PYTANIE NR 10.
Na zamieszczonej ilustracji przedstawiono dokumentację
Ilustracja przedstawia dokumentację aktową w formie legitymacji.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dokumentacja aktowa obejmuje przede wszystkim wytworzone w toku działalności pisma i akta (np. układ teczek, kart, pism). Dokumentacja obrazowa dotyczy fotografii i grafik, kartograficzna map i planów, a sfragistyczna pieczęci i odcisków pieczętnych. Rozpoznanie opiera się na formie materiału widocznej na ilustracji.

Pełne wyjaśnienie:

W archiwistyce rozróżnia się różne rodzaje dokumentacji m.in. według formy i nośnika informacji. Dokumentacja aktowa to klasyczne akta: pisma, formularze, zestawienia, korespondencja i inne dokumenty tekstowe gromadzone zwykle w teczkach, segregatorach lub jako uporządkowane jednostki aktowe. Jej typową cechą jest dominacja zapisu tekstowego oraz "kancelaryjny" charakter materiału.

Dokumentacja obrazowa obejmuje materiały, w których podstawową informacją jest obraz (np. fotografie, negatywy, slajdy, grafiki). Częstym błędem jest utożsamianie każdej ilustracji lub okładki z dokumentacją obrazową — kluczowe jest to, czy sam materiał archiwalny jest obrazem, a nie tylko ma element graficzny.

Dokumentacja kartograficzna to mapy, plany, szkice geodezyjne i inne opracowania przestrzenne. Jej wyróżnikiem jest przedstawienie przestrzeni (skala, siatka, legenda, plan sytuacyjny). Jeśli na ilustracji nie widać cech mapy lub planu, ta odpowiedź jest nieadekwatna.

Dokumentacja sfragistyczna wiąże się z pieczęciami: tłokami pieczętnymi, odciskami (np. w laku, w tuszu), często z opisem właściciela pieczęci lub elementów heraldycznych. Uczniowie mogą wybierać ją "na chybił trafił", bo termin jest mniej znany; w praktyce rozpoznanie wymaga zauważenia pieczęci jako głównego obiektu.

W tego typu zadaniu kluczowa jest umiejętność przyporządkowania materiału do kategorii na podstawie dominującej cechy informacyjnej: tekst i układ akt → aktowa; obraz jako treść → obrazowa; odwzorowanie przestrzeni → kartograficzna; pieczęć jako obiekt → sfragistyczna.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Dokumentacja aktowa to materiały o charakterze tekstowym powstałe w toku działalności instytucji lub osoby, zwykle w formie pism, korespondencji, wykazów i akt gromadzonych w teczkach lub segregatorach. Rozpoznasz ją po dominacji zapisu pisanego i układzie typowym dla akt.
Sprawdź, co jest główną treścią materiału. Jeśli treścią jest tekst (pisma, formularze, strony akt), to będzie dokumentacja aktowa. Jeśli treścią jest obraz (fotografia, grafika, negatyw), a tekst jest co najwyżej opisem, to jest dokumentacja obrazowa.
Do dokumentacji kartograficznej zalicza się mapy, plany, szkice i inne przedstawienia przestrzeni (np. plany sytuacyjne). Typowe elementy to skala, legenda, siatka współrzędnych lub oznaczenia topograficzne. Jeżeli materiał wygląda jak mapa lub plan, rozważ tę kategorię.
Dokumentacja sfragistyczna dotyczy pieczęci (np. tłoków pieczętnych, odcisków pieczęci) oraz materiałów, w których pieczęć jest kluczowym obiektem. W zadaniach egzaminacyjnych wskazówką jest obecność odcisków w laku/tuszu albo samego narzędzia pieczętnego.
W archiwistyce podział na aktową, obrazową czy kartograficzną opiera się przede wszystkim na formie zapisu informacji (tekst, obraz, odwzorowanie przestrzeni, pieczęć). To wpływa na sposób przechowywania, opis jednostki archiwalnej i często na zasady udostępniania oraz zabezpieczenia materiałów.
Najczęstsze błędy to sugerowanie się pojedynczym detalem (np. ilustracją na okładce), mylenie rzadkich terminów (np. "sfragistyczna") oraz wybór opcji "najbardziej znanej" zamiast analizy cech materiału. Pomaga porównanie: tekst vs obraz vs mapa vs pieczęć.
Zwykle tak, ale warto uważać: teczka może zawierać np. fotografie lub mapy jako załączniki. W pytaniu egzaminacyjnym decyduje, co dominuje i jak przedstawiono materiał na ilustracji. Jeśli widać głównie strony pism/akt, właściwa będzie dokumentacja aktowa.
Materiał uznaje się za obrazowy, gdy podstawowa informacja jest przekazywana obrazem (fotografia, grafika, kadr), a nie tekstem. Jeśli tekst jest tylko podpisem lub metryką zdjęcia, nadal jest to dokumentacja obrazowa. Aktowa dotyczy przede wszystkim treści tekstowych i kancelaryjnych.
Mapa/plan zwykle ma elementy typowe dla kartografii: skalę, legendę, oznaczenia kierunków, siatkę lub rysunek sytuacyjny terenu/obiektu. Jeżeli na materiale widać układ przestrzenny (drogi, działki, budynki) zamiast tekstu ciągłego, to mocna przesłanka dokumentacji kartograficznej.
Ucz się definicji i oglądaj przykłady: akta (pisma), fotografie, mapy/plany oraz pieczęcie. Dobrą metodą jest tworzenie własnej tabeli cech rozpoznawczych: "co dominuje: tekst/obraz/przestrzeń/pieczęć?". Na egzaminie porównuj opcje przez tę jedną zasadę.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 63% zdających egzamin. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że dokumentacja aktowa obejmuje przede wszystkim wytworzone w toku działalności pisma i akta (np. układ teczek, kart, pism).

Materiały:

  • Słowniki i kompendia terminologii archiwalnej (hasła: dokumentacja aktowa, kartograficzna, sfragistyczna, ikonografia)
  • Podręczniki do archiwistyki opisujące rodzaje materiałów archiwalnych i zasady ich opracowania
  • Materiały dydaktyczne z kwalifikacji dotyczące rozpoznawania form dokumentacji na przykładach

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego