KWALIFIKACJA MOT5 - STYCZEŃ 2015

PYTANIE NR 15.
Na zamieszczonym przekroju przedstawiono
Ilustracja przedstawia przekrój turbosprężarki, co jest zgodne z odpowiedzią na pytanie egzaminacyjne.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Turbosprężarka to zespół turbiny napędzanej spalinami i sprężarki tłoczącej powietrze do dolotu; na przekroju typowo widać obudowy turbiny i sprężarki oraz wirnik/wałek. Pompa paliwa i pompa wody mają inną budowę (korpus pompy, wirnik pompy), a kolektor ssący nie zawiera wirnika turbiny.

Pełne wyjaśnienie:

Rozpoznanie elementu na przekroju wymaga zwrócenia uwagi na cechy konstrukcyjne i na to, jaką funkcję pełni dany zespół w silniku.

"turbosprężarkę." wybiera się wtedy, gdy przekrój przedstawia typowy układ: część turbiny (strona spalin) oraz część sprężarki (strona powietrza), połączone wspólnym wałkiem. Charakterystyczne są: dwie "ślimakowe" obudowy po przeciwnych stronach, centralny korpus łożyskowania oraz wirnik(e) na wałku. Taki zespół odpowiada za doładowanie, czyli zwiększenie ilości powietrza dostarczanego do cylindrów.

Odpowiedź "pompę paliwa." jest błędna, ponieważ pompy paliwa (zależnie od typu) mają zwykle inne elementy rozpoznawcze: komorę roboczą pompy, zawory/sekcje tłoczące lub zębatki/łopatki, a nie parę obudów turbina–sprężarka napędzanych spalinami. Dodatkowo nie występuje podział na stronę spalin i stronę powietrza.

Odpowiedź "pompę wody." również nie pasuje: pompa cieczy chłodzącej ma korpus z króćcami układu chłodzenia i wirnik pompy przystosowany do przepływu cieczy (inna geometria i inne kanały). Nie ma tam zestawu turbina–sprężarka ani typowych dla turbosprężarki kanałów spalinowych i powietrznych.

Odpowiedź "kolektor ssący." jest nieprawidłowa, bo kolektor to element rozdzielający powietrze do cylindrów. Na przekroju kolektora zobaczysz przede wszystkim kanały dolotowe i komorę zbiorczą, ewentualnie klapy wirowe, ale nie zobaczysz turbiny napędzanej spalinami ani sprężarki z wirnikiem na wspólnym wałku.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy na rysunku pojawia się wirnik i dwie odrębne obudowy połączone centralnym korpusem, myśl o turbosprężarce. Gdy dominuje korpus pompy i króćce cieczy lub paliwa – rozważ pompę. Gdy są tylko kanały rozdzielające powietrze – to zwykle kolektor.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Turbosprężarka to zespół turbiny napędzanej spalinami i sprężarki, która zwiększa ilość powietrza w dolocie. Dzięki temu silnik może spalić więcej paliwa przy tym samym skoku, uzyskując wyższy moment i moc, o ile układ paliwowy i sterowanie są do tego dostosowane.
Szukaj dwóch części połączonych wspólnym wałkiem: strony spalin (turbina) i strony powietrza (sprężarka). Typowe są dwie "ślimakowe" obudowy oraz centralny korpus łożyskowania. Na przekroju często widać wirnik(i) oraz kanały przepływu spalin i powietrza.
Jedna obudowa kieruje spaliny na łopatki turbiny, a druga zbiera i prowadzi sprężone powietrze do układu dolotowego. Taki kształt ułatwia zamianę energii przepływu na pracę wirnika i poprawia prowadzenie strumienia gazów, co zwiększa sprawność doładowania.
Turbosprężarka jest napędzana energią spalin, a kompresor mechaniczny (sprężarka) jest napędzany od wału silnika paskiem lub przekładnią. Turbo zwykle daje lepszą sprawność przy obciążeniu, ale może mieć "turbo dziurę". Kompresor reaguje szybciej, kosztem obciążenia silnika.
Na prostym schemacie obie mogą mieć "korpus" i element wirujący, ale na przekroju różnice są duże. Pompa wody ma geometrię pod przepływ cieczy i króćce układu chłodzenia, nie ma wyraźnego podziału na stronę spalin i stronę powietrza ani obudowy turbiny i sprężarki połączonych wałkiem.
Najczęstsza pułapka to rozpoznawanie po ogólnym kształcie zamiast po cechach funkcjonalnych (kanały spalin/powietrza, obecność wirnika, centralny korpus). Uczniowie też przenoszą skojarzenia między układami: chłodzenie, paliwo i dolot, co prowadzi do błędnego wyboru.
Często pojawia się spadek mocy, dymienie (np. przy przedostawaniu się oleju), nietypowe gwizdy/hałasy, błędy ciśnienia doładowania oraz zwiększone zużycie oleju. W praktyce zawsze trzeba potwierdzić diagnozę pomiarem ciśnienia doładowania i kontrolą szczelności dolotu.
Szczelność dolotu sprawdza się przy objawach niedoładowania, niestabilnej pracy, błędach ciśnienia doładowania lub po naprawach, w których rozpinano przewody/intercooler. Nieszczelność może dać podobne skutki jak uszkodzenie turbosprężarki, więc to ważny krok różnicowania usterek.
Intercooler chłodzi sprężone powietrze z turbosprężarki. Chłodniejsze powietrze ma większą gęstość, więc do cylindrów trafia więcej tlenu, co poprawia sprawność i zmniejsza ryzyko spalania stukowego (w silnikach benzynowych). Uszkodzenia intercoolera też mogą powodować spadek doładowania.
Ćwicz na zdjęciach i przekrojach: turbo, pompy, kolektory, przepustnice, EGR. Ucz się "cech rozpoznawczych" (wirnik, kanały, korpus łożyskowania) i łącz je z funkcją elementu w układzie. Na egzaminie najpierw identyfikuj układ (dolot/wydech/paliwo/chłodzenie), potem detal.
info

Około 45% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Turbosprężarka to zespół turbiny napędzanej spalinami i sprężarki tłoczącej powietrze do dolotu; na przekroju typowo widać obudowy turbiny i sprężarki oraz wirnik/wałek."

Źródła:

  • Garrett Motion – Turbocharger Basics (informacje o budowie i zasadzie działania), https://www.garrettmotion.com/ (sekcja edukacyjna "Turbocharger Basics") - dostęp 2026-02-27
  • BorgWarner – Turbochargers (opis działania i elementów turbosprężarki), https://www.borgwarner.com/technologies/turbochargers - dostęp 2026-02-27
  • Wikipedia (PL) – "Turbosprężarka" (opis: turbina, sprężarka, wspólny wał), https://pl.wikipedia.org/wiki/Turbospr%C4%99%C5%BCarka - dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • Podręczniki z budowy pojazdów samochodowych (rozdziały: układ dolotowy, wydechowy, doładowanie)
  • Materiały producentów turbosprężarek (opis budowy i zasady działania)
  • Katalogi/rysunki serwisowe pokazujące przekroje turbosprężarek i pomp

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego