KWALIFIKACJA GIW9 - CZERWIEC 2016

PYTANIE NR 1.
Na zaporze przeciwwybuchowej w wyrobisku o przekroju w świetle obudowy S = 10 m2 w polu metanowym ilość pyłu kamiennego powinna wynosić co najmniej
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W takich zadaniach minimalną ilość pyłu kamiennego na zaporze wyznacza się z wymaganego przelicznika masy na jednostkę przekroju wyrobiska dla pola metanowego. Dla przekroju S = 10 m2 obliczona minimalna masa odpowiada 4 t, czyli 4 000 kg.

Pełne wyjaśnienie:

Zapora przeciwwybuchowa pyłowa ma za zadanie ograniczać skutki wybuchu (zwłaszcza pyłu węglowego) poprzez wytworzenie w strefie fali wybuchowej dużej ilości obojętnego pyłu (pyłu kamiennego), który rozcieńcza i tłumi płomień oraz zmniejsza zdolność mieszaniny do dalszego przenoszenia wybuchu. W polu metanowym wymagania dotyczące zabezpieczenia są szczególnie istotne, bo obecność metanu zwiększa ryzyko zapłonu i propagacji zjawiska.

W zadaniu podano przekrój wyrobiska w świetle obudowy S = 10 m2. Tego typu pytania sprawdzają umiejętność zastosowania normatywnego przelicznika (masa pyłu przypadająca na 1 m2 przekroju) do wyznaczenia minimalnej masy pyłu na zaporze. Obliczenie ma charakter proporcjonalny: im większy przekrój, tym większa wymagana masa materiału zabezpieczającego.

Dla S = 10 m2 minimalna ilość wynosi 4 000 kg. Jest to wartość, która odpowiada zastosowaniu właściwej normy/przelicznika dla pola metanowego i daje wynik w tonach przeliczany na kilogramy (4 t = 4 000 kg).

  • 4 000 kg – poprawne, bo odpowiada minimalnej wymaganej masie pyłu dla podanego przekroju.
  • 3 000 kg – zaniża wymaganą ilość; typowy błąd to przyjęcie zbyt małego przelicznika lub pominięcie warunku "pole metanowe".
  • 2 000 kg – wyraźnie zaniżone; często wynika z błędu rachunkowego (np. dzielenia zamiast mnożenia) albo mylenia przekroju z inną wielkością.
  • 1 000 kg – zdecydowanie za mało; może wynikać z intuicyjnego zgadywania bez oparcia w zasadach doboru zapór.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze zwracaj uwagę, czy w treści pojawia się warunek typu "pole metanowe", "przekrój w świetle obudowy" oraz "co najmniej". To sygnały, że należy użyć wymagań dla bardziej rygorystycznego wariantu i policzyć wartość minimalną.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zapora przeciwwybuchowa pyłowa to zabezpieczenie w wyrobisku, które w razie wybuchu powoduje rozpylenie pyłu kamiennego. Pył kamienny działa obojętnie, tłumi płomień i ogranicza propagację wybuchu pyłu węglowego, a w polu metanowym zwiększa poziom bezpieczeństwa.
Pył kamienny jest pyłem obojętnym, który nie podtrzymuje spalania. Jego zadaniem jest rozcieńczyć palny pył węglowy i schłodzić strefę płomienia. Pył węglowy jest palny, więc nie byłby środkiem tłumiącym, tylko mógłby zwiększać zagrożenie.
Stosuje się przelicznik normatywny masy pyłu na 1 m2 przekroju wyrobiska dla danego stopnia zagrożenia (np. pole metanowe). Następnie mnoży się: masa = przelicznik × S. Wynik podaje się zwykle w kilogramach.
To pole powierzchni przekroju wyrobiska mierzone wewnątrz obudowy, czyli przestrzeń "użytkowa" wyrobiska. W praktyce jest to przekrój, przez który przepływa powietrze i porusza się załoga oraz transport, dlatego bywa podstawą do doboru zabezpieczeń i urządzeń.
Pole metanowe oznacza zwiększone ryzyko wystąpienia mieszaniny palnej metanu z powietrzem. W konsekwencji wymagania dotyczące profilaktyki i zabezpieczeń przeciwwybuchowych są zwykle bardziej rygorystyczne niż w rejonach bez zagrożenia metanowego, co wpływa na wymagane ilości materiałów na zaporach.
Najczęstsze błędy to: pomylenie jednostek (t z kg), wykonanie odwrotnego działania (dzielenie zamiast mnożenia), nieuwzględnienie słów "co najmniej", a także dobranie przelicznika jak dla innego rejonu niż pole metanowe. Pomaga zapisanie działań i kontrola rzędu wielkości.
Można wstępnie ocenić rząd wielkości, bo wartości minimalne dla zabezpieczeń przeciwwybuchowych nie są "małe". Jednak na egzaminie bezpieczniej jest policzyć wynik z przelicznika na 1 m2, bo rozrzut odpowiedzi (1–4 t) jest na tyle duży, że intuicja bywa zawodna.
To stałe przeliczenie jednostek masy: 1 tona to 1000 kilogramów. Jeśli z obliczeń wychodzi 4 t, to w kilogramach jest to 4000 kg. Warto zawsze dopisać jednostkę na końcu działania, żeby nie pomylić formy odpowiedzi.
Kontrolę prowadzi się w ramach nadzoru i przeglądów profilaktyki przeciwwybuchowej: podczas obchodów, po zdarzeniach mogących naruszyć zaporę (np. wstrząsy, roboty transportowe), a także zgodnie z harmonogramem kontroli. Celem jest potwierdzenie wymaganego minimum i właściwego stanu zapory.
Ucz się schematu: rozpoznaj rejon (np. pole metanowe), odczytaj wielkość wejściową (S w m2), zastosuj właściwy przelicznik masy na m2 i przelicz jednostki na kg. Przećwicz kilka przykładów z różnymi przekrojami, by uniknąć błędów rachunkowych.
info

Statystycznie 54% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Według specjalistów z branży: "W takich zadaniach minimalną ilość pyłu kamiennego na zaporze wyznacza się z wymaganego przelicznika masy na jednostkę przekroju wyrobiska dla pola metanowego."

Materiały:

  • Materiały szkoleniowe zakładu górniczego dotyczące profilaktyki metanowej i pyłowej
  • Instrukcje wewnętrzne kopalni dotyczące budowy i utrzymania zapór przeciwwybuchowych
  • Podręczniki i skrypty z zakresu bezpieczeństwa pracy oraz zagrożeń naturalnych w górnictwie podziemnym

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego