KWALIFIKACJA GIW3 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 32.
Na zdjęciu przedstawiono zwałowisko wewnętrzne kopalni węgla brunatnego z postępem frontów roboczych
Ilustracja przedstawia widok z lotu ptaka na zwałowisko wewnętrzne kopalni węgla brunatnego.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Postęp wachlarzowy rozpoznaje się po promienistym "rozchodzeniu" się frontów roboczych względem wspólnego obszaru zwrotu, co daje układ przypominający wachlarz. Postęp równoległy ma fronty w przybliżeniu równoległe, krzywoliniowy tworzy łuk bez wyraźnego układu promienistego, a kombinowany łączy cechy różnych układów.

Pełne wyjaśnienie:

W górnictwie odkrywkowym sposób postępu frontów roboczych opisuje geometrię i kierunek rozwoju robót (urabiania oraz przemieszczania nadkładu i/lub złoża) w czasie. Na fotografiach i planach sytuacyjnych rozpoznaje się go po układzie krawędzi roboczych, kierunkach przesuwania się frontu oraz ogólnej geometrii wyrobiska i zwałowania.

Odpowiedź "wachlarzowym" jest właściwa, gdy fronty robocze układają się promieniście (jak żebra wachlarza), czyli zmieniają kierunek w przestrzeni w sposób wynikający z obrotu lub rozchodzenia się robót od wspólnego rejonu. Taki układ bywa powiązany z organizacją robót i transportu (np. zmianą kierunków dowozu/odwozu w miarę rozwoju wyrobiska) oraz z geometrią pola eksploatacyjnego.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują do postępu wachlarzowego?

  • "równoległym" – sugeruje fronty przesuwające się w jednym dominującym kierunku, utrzymując przebieg zbliżony do równoległego. Na obrazie/układzie robót nie powinno być wówczas wrażenia "rozchodzenia się" promieni.
  • "kombinowanym" – oznacza mieszanie różnych typów postępu w jednym obszarze lub w kolejnych etapach. Aby tę odpowiedź uznać, należałoby jednoznacznie widzieć co najmniej dwa odmienne układy (np. fragment równoległy i fragment wachlarzowy) bez dominacji jednego z nich.
  • "krzywoliniowym" – odnosi się do frontu biegnącego po łuku, ale bez typowej cechy wachlarza, czyli promienistego rozkładu wielu kierunków postępu. Sam fakt "zakrzywienia" nie przesądza o wachlarzu.

Wskazówka egzaminacyjna: przed wyborem odpowiedzi spróbuj wyobrazić sobie, czy fronty "idą prosto" (równolegle), "idą po łuku" (krzywoliniowo), "rozchodzą się promieniście" (wachlarzowo), czy widać wyraźne mieszanie typów (kombinowanie). W zadaniach ze zdjęciem kluczowa jest ocena dominującego układu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zwałowisko wewnętrzne to miejsce składowania nadkładu (i/lub innych mas ziemnych) wewnątrz wyrobiska, zwykle w wyeksploatowanej części odkrywki. Ogranicza odległości transportu i bywa elementem organizacji robót oraz późniejszej rekultywacji terenu.
Postęp wachlarzowy rozpoznasz po układzie promienistym: fronty "rozchodzą się" w różnych kierunkach od rejonu zwrotu, dając kształt podobny do wachlarza. Kluczowe jest to, że zmienia się kierunek postępu, a nie tylko to, że linia frontu jest lekko zakrzywiona.
W postępie równoległym front przesuwa się zasadniczo w jednym kierunku, a kolejne położenia frontu są do siebie podobne i często zbliżone do równoległych. W wachlarzowym kierunki postępu są zróżnicowane (promieniste), więc geometria robót wyraźnie "otwiera się" jak wachlarz.
Postęp kombinowany oznacza, że w obrębie robót występuje połączenie cech różnych typów postępu (np. część frontu rozwija się równolegle, a część wachlarzowo) albo że w kolejnych etapach stosuje się różne układy. Na zdjęciu musi to być widoczne jako brak jednego dominującego schematu.
Postęp krzywoliniowy spotyka się, gdy geometria pola roboczego, granice złoża lub uwarunkowania techniczne wymuszają prowadzenie frontu po łuku. Ważne: krzywoliniowy opisuje głównie łukowy przebieg frontu, a nie promieniste rozchodzenie się kierunków postępu typowe dla wachlarza.
Najczęściej mylą: pojedynczy łuk skarpy (kojarzony od razu z "krzywoliniowym"), perspektywa zdjęcia (zniekształca równoległość), oraz brak rozróżnienia między kształtem zwałowiska a kierunkiem postępu frontów. Warto szukać układu wielu kierunków, nie jednego fragmentu.
Tak. Typ postępu wpływa na długość tras, punkty załadunku/wyładunku, potrzebę zmiany kierunków ruchu i rozmieszczenie dróg technologicznych lub przenośników. Układ wachlarzowy często wiąże się z częstszą zmianą kierunków robót, co trzeba uwzględnić w planowaniu logistyki.
W wachlarzowym dominuje jeden schemat: promieniste rozchodzenie kierunków postępu. W kombinowanym musisz widzieć co najmniej dwa różne schematy (np. część wyraźnie równoległa, część wachlarzowa) albo zmianę typu w obrębie obiektu. Jeśli jeden wzorzec przeważa, zwykle nie jest to "kombinowany".
Warto powtórzyć: definicje zwałowiska wewnętrznego i zewnętrznego, pojęcie frontu roboczego, kierunek postępu, poziomy/skarpy, oraz podstawowe typy postępu (równoległy, wachlarzowy, krzywoliniowy, kombinowany). Pomocne są też schematy planistyczne odkrywek.
Ćwicz na zestawach zdjęć i schematów: najpierw nazwij obiekt (np. zwałowisko wewnętrzne), potem określ cechę dominującą (układ promienisty/równoległy/łukowy), a na końcu dopasuj termin. Dobrą metodą jest robienie krótkiej listy cech rozpoznawczych dla każdego typu postępu.
info

Statystycznie 45% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Eksperci podkreślają: "Postęp wachlarzowy rozpoznaje się po promienistym "rozchodzeniu" się frontów roboczych względem wspólnego obszaru zwrotu, co daje układ przypominający wachlarz."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z górnictwa odkrywkowego dotyczące systemów eksploatacji i zwałowania
  • Mapy i schematy typowych układów postępu frontów roboczych w odkrywkach
  • Ćwiczenia z rozpoznawania typów frontów na zdjęciach lotniczych i ortofotomapach

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego