KWALIFIKACJA BPO1 - STYCZEŃ 2021

PYTANIE NR 19.
Nadmierna aktywność całej psychiki lub pewnych jej funkcji przez dłuższy okres zmiany roboczej nazywa się
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
"Nadmierna aktywność" utrzymująca się przez dłuższy czas w trakcie zmiany oznacza zbyt duże wymagania wobec procesów psychicznych, czyli przeciążenie psychiki.
Pojęcia "monotonia pracy" i "monotypia" opisują raczej znużenie powtarzalnością, a "niedociążenie" – zbyt małe wymagania.

Pełne wyjaśnienie:

Określenie "nadmierna aktywność całej psychiki lub pewnych jej funkcji przez dłuższy okres zmiany roboczej" odnosi się do sytuacji, w której wymagania pracy (np. tempo, złożoność decyzji, presja czasu, odpowiedzialność, konieczność stałej koncentracji) są zbyt wysokie i utrzymują się długo. Taki stan nazywa się przeciążeniem psychiki (przeciążeniem psychicznym). W praktyce BHP może to skutkować narastającym zmęczeniem umysłowym, spadkiem czujności, większą liczbą błędów i ryzykiem zdarzeń wypadkowych.

Odpowiedź "monotonią pracy" nie pasuje, ponieważ monotonia dotyczy przede wszystkim małej zmienności bodźców i powtarzalności czynności. Może prowadzić do znużenia i spadku uwagi, ale nie opisuje "nadmiernej aktywności" wynikającej z nadmiaru wymagań – przeciwnie, częstym tłem monotonii bywa zbyt niski poziom stymulacji.

Odpowiedź "monotypią" jest błędna, bo monotypia odnosi się do jednostajności (np. długotrwałe wykonywanie bardzo podobnych, powtarzalnych działań) i jest bliska pojęciowo monotonii. To pojęcie nie oddaje sensu nadmiernego obciążenia funkcji psychicznych wymaganiami.

Odpowiedź "niedociążeniem psychiki" jest przeciwieństwem przeciążenia: oznacza sytuację, w której wymagania pracy są zbyt małe (np. brak zadań, zbyt proste czynności, niewielka odpowiedzialność). Takie warunki mogą sprzyjać znużeniu i rozproszeniu, ale nie są "nadmierną aktywnością psychiki".

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawiają się słowa typu "nadmierna", "zbyt duże wymagania", "długotrwale" i dotyczy to pracy umysłowej, najczęściej chodzi o przeciążenie. Gdy dominuje "powtarzalność" i "jednostajność", rozważ monotonię lub monotypię, a gdy "za mało bodźców/zadań" – niedociążenie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Przeciążenie psychiki to stan, gdy wymagania pracy (tempo, odpowiedzialność, złożoność decyzji, konieczność koncentracji) są zbyt duże i utrzymują się dłuższy czas. Skutkiem bywa zmęczenie umysłowe, spadek uwagi, więcej błędów i większe ryzyko incydentów.
Przeciążenie oznacza "za dużo" wymagań i bodźców (presja, nadmiar zadań, duża odpowiedzialność). Niedociążenie oznacza "za mało" wymagań (proste, powtarzalne czynności, nuda, brak zadań). Oba stany są niekorzystne, ale mają inne przyczyny i profilaktykę.
Monotonia wynika głównie z jednostajności i małej zmienności bodźców (ciągle podobne czynności). Przeciążenie wiąże się z nadmiarem wymagań poznawczych lub emocjonalnych. Monotonia często prowadzi do znużenia i rozproszenia, a przeciążenie do przemęczenia i przeciążenia uwagi.
Monotypia to długotrwałe wykonywanie działań bardzo podobnych, o niewielkiej różnorodności (jednostajny przebieg pracy). Rozpoznasz ją po powtarzalności ruchów/czynności i braku zmian zadań. Może sprzyjać znużeniu, spadkowi czujności i błędom wynikającym z automatyzmu.
Typowe objawy to narastające zmęczenie umysłowe, trudność w utrzymaniu koncentracji, drażliwość, spadek tempa pracy lub jakości, większa liczba pomyłek, problemy ze snem po pracy. W kontekście BHP ważne jest też zwiększone ryzyko wypadków przez błędy uwagi.
Pomagają m.in. właściwa organizacja zadań, realne normy czasu, przerwy i mikropauzy, rotacja stanowisk, jasne procedury, szkolenia zmniejszające niepewność, ograniczanie presji i konfliktów ról oraz ergonomia informacji (czytelne instrukcje, mniej rozproszeń, dobre oświetlenie).
Często pojawia się, gdy wysokie wymagania utrzymują się długo bez regeneracji: w okresach spiętrzenia zadań, przy niedoborach kadrowych, w pracy pod presją czasu lub w sytuacjach odpowiedzialności za ludzi i mienie. Ryzyko rośnie też przy pracy zmianowej i niewystarczających przerwach.
Tak. Przeciążenie może obniżać uwagę, spowalniać reakcje i zwiększać liczbę błędów decyzyjnych. W praktyce może to prowadzić do pominięcia procedur, błędnego odczytu sygnałów, nieprawidłowej oceny zagrożenia lub nieużycia środków ochronnych, co podnosi ryzyko zdarzeń.
Najczęściej myli się terminy ze względu na podobne brzmienie i wspólne skojarzenie "nudy w pracy". W zadaniach definicyjnych warto szukać słów-kluczy: "nadmierne wymagania" sugerują przeciążenie, a "jednostajność/powtarzalność" kierują do monotonii lub monotypii.
Pomaga tworzenie krótkich scenariuszy: dla przeciążenia (presja, wiele decyzji), dla niedociążenia (brak bodźców, zbyt prosto), dla monotonii/monotypii (powtarzalność). Następnie dopasowuj definicje do przykładów i odwrotnie. To zmniejsza ryzyko wyboru odpowiedzi tylko "po brzmieniu".
info

Statystycznie 55% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Materiały:

  • Podręczniki z ergonomii i psychologii pracy (rozdziały o obciążeniu psychicznym i monotonii)
  • Materiały szkoleniowe BHP dotyczące czynników psychospołecznych i stresu zawodowego
  • Notatki/kompendia do kwalifikacji BPO.1 z zakresu ergonomii poznawczej i higieny pracy umysłowej

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego