KWALIFIKACJA SPO1 - CZERWIEC 2013

PYTANIE NR 16.
Najczęściej spotykane zaburzenie psychiczne u osoby chorej na stwardnienie rozsiane to
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Depresja jest najczęściej opisywanym zaburzeniem psychicznym u osób ze stwardnieniem rozsianym i ma duże znaczenie praktyczne (wpływa na funkcjonowanie, motywację, współpracę w rehabilitacji). Otępienie oraz zaburzenia psychotyczne występują rzadziej, a "zespoły histeryczne" to nieprecyzyjne, przestarzałe określenie.

Pełne wyjaśnienie:

W stwardnieniu rozsianym (SM) oprócz objawów neurologicznych często pojawiają się problemy psychiczne. Najczęściej spotykanym zaburzeniem psychicznym w tej grupie jest depresja. Może wynikać zarówno z obciążenia chorobą przewlekłą (utrata sprawności, ograniczenia społeczne), jak i ze zmian biologicznych związanych z chorobą. Dla asystenta/opiekuna ma to znaczenie, bo depresja wpływa na energię, aktywność, udział w rehabilitacji i samoopiekę.

Odpowiedź "otępienie" bywa wybierana intuicyjnie, bo SM jest chorobą ośrodkowego układu nerwowego. Jednak otępienie w sensie klinicznym nie jest najczęstszym zaburzeniem psychicznym w SM; częściej obserwuje się zaburzenia nastroju lub łagodniejsze trudności poznawcze, które nie muszą spełniać kryteriów otępienia.

Odpowiedź "zespoły psychotyczne" również nie jest właściwa jako "najczęściej". Objawy psychotyczne mogą się zdarzać, ale należą do mniej typowych i zwykle wymagają pilnej diagnostyki (różnicowanie m.in. z działaniami niepożądanymi leków, innymi chorobami lub współwystępującymi zaburzeniami).

Odpowiedź "zespoły histeryczne" jest problematyczna terminologicznie: współcześnie w praktyce klinicznej używa się bardziej precyzyjnych pojęć odnoszących się do określonych rozpoznań, a nie ogólnych "zespołów" tego typu. Nie jest to też typowy opis najczęstszych trudności psychicznych w SM.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli pytanie dotyczy najczęstszych zaburzeń psychicznych w przewlekłych chorobach neurologicznych, w pierwszej kolejności rozważ zaburzenia nastroju (zwłaszcza depresję), a dopiero potem rzadsze stany, takie jak psychozy czy otępienie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To zaburzenie nastroju z utrzymującym się obniżeniem nastroju i/lub utratą zainteresowań, które może współwystępować z SM. W praktyce ważne są też: spadek energii, zaburzenia snu, poczucie beznadziei oraz trudność w podejmowaniu rehabilitacji i czynności dnia codziennego.
Wpływają na to czynniki psychologiczne (stres, ograniczenia, zmiana ról życiowych) i biologiczne związane z chorobą układu nerwowego. Depresja może nasilać odczuwanie zmęczenia i bólu, pogarszać motywację i obniżać jakość życia, dlatego trzeba ją wcześnie rozpoznawać.
Smutek bywa krótkotrwały i zależny od sytuacji, a w depresji objawy utrzymują się dłużej i wpływają na funkcjonowanie. Zwracaj uwagę na utratę zainteresowań, wycofanie, problemy ze snem, brak apetytu, spowolnienie, poczucie winy oraz wypowiedzi o bezsensie życia.
Alarmujące są: długotrwałe obniżenie nastroju, wyraźna rezygnacja z aktywności, zaniedbywanie higieny i jedzenia, nasilona bezsenność lub nadmierna senność, płaczliwość, drażliwość oraz wypowiedzi o braku sensu życia. Szczególnie pilnie reaguj na sygnały autoagresji.
SM może wiązać się z trudnościami poznawczymi (np. koncentracja, pamięć robocza, tempo przetwarzania), ale kliniczne otępienie nie jest najczęstszym zaburzeniem psychicznym w tej chorobie. W opiece ważne jest obserwowanie zmian i zgłaszanie ich do diagnostyki, zamiast samodzielnego etykietowania.
Podejrzenie pojawia się przy objawach takich jak urojenia, omamy, silnie zdezorganizowane zachowanie lub mowa. To sytuacja wymagająca pilnej konsultacji medycznej, bo trzeba różnicować przyczyny (w tym stan neurologiczny i działania niepożądane leków). Nie jest to jednak najczęstszy problem psychiczny w SM.
Pomocne jest planowanie małych, realnych zadań, wzmacnianie rutyny dnia, towarzyszenie w aktywnościach i zachęcanie do kontaktów społecznych. Ważna jest też empatyczna komunikacja, obserwacja zmian zachowania oraz wspieranie w dotarciu do specjalisty. Nie zastępuje to leczenia, ale ułatwia funkcjonowanie.
Częsty błąd to uznawanie spowolnienia i zmęczenia wyłącznie za "typowe dla SM" bez oceny nastroju. Inny błąd to interpretowanie trudności z koncentracją jako otępienia, mimo że mogą wynikać z depresji lub stresu. W praktyce liczy się obserwacja całości funkcjonowania i zgłaszanie zmian.
Tak. Depresja może obniżać napęd i motywację, przez co osoba rzadziej wykonuje ćwiczenia, rezygnuje z wizyt i trudniej utrzymuje zalecenia. Wsparcie asystenta polega m.in. na organizacji dnia, przypominaniu, redukcji barier i zachęcaniu do kontaktu z personelem, gdy objawy się nasilają.
Ucz się różnicowania: depresja (najczęściej), zaburzenia poznawcze/otępienie, psychozy (rzadziej) oraz wpływ choroby przewlekłej na psychikę. Ćwicz rozpoznawanie objawów w krótkich opisach sytuacji i pamiętaj o roli opiekuna: obserwacja, wsparcie, reagowanie na sygnały zagrożenia.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 51% zdających egzamin. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że depresja jest najczęściej opisywanym zaburzeniem psychicznym u osób ze stwardnieniem rozsianym i ma duże znaczenie praktyczne (wpływa na funkcjonowanie, motywację, współpracę w rehabilitacji).

Źródła:

  • National Multiple Sclerosis Society – "Depression" (resource page), https://www.nationalmssociety.org/Symptoms-Diagnosis/MS-Symptoms/Depression (dostęp: 2026-02-27)
  • MS Trust (UK) – "Depression and MS" (information resource), https://mstrust.org.uk/a-z/depression (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Materiały edukacyjne o depresji w chorobach przewlekłych (poradniki pacjenckie i opiekuna)
  • Podstawowe skrypty z psychiatrii i psychologii klinicznej dla opiekunów
  • Zalecenia i broszury organizacji zajmujących się SM (sekcje o zdrowiu psychicznym)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego