Wietrzenie chemiczne to zespół procesów prowadzących do chemicznej przemiany minerałów pod wpływem wody i rozpuszczonych w niej składników (m.in. CO2, kwasy organiczne). Kluczowa jest tu stabilność minerału w warunkach panujących przy powierzchni Ziemi: niskie temperatury, obecność wody, środowisko utleniające.
Poprawna odpowiedź to "kwarc", ponieważ kwarc (SiO2) ma bardzo trwałą strukturę i w typowych warunkach powierzchniowych reaguje powoli. Dlatego często koncentruje się w osadach okruchowych i w zwietrzelinach: gdy mniej trwałe minerały ulegają rozkładowi, kwarc pozostaje.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?
- "albit" (skaleń sodowy) jest krzemianem podatnym na hydrolizę. W kontakcie z wodą i CO2 ulega stopniowej przemianie, prowadząc m.in. do powstawania minerałów ilastych oraz uwalniania jonów do roztworu.
- "ortoklaz" (skaleń potasowy) również ulega hydrolizie i w warunkach wietrzenia przechodzi w produkty wtórne (minerały ilaste). Jest mniej stabilny chemicznie niż kwarc.
- "kalcyt" (CaCO3) jest szczególnie wrażliwy na wietrzenie chemiczne, bo łatwo się rozpuszcza w wodzie zawierającej rozpuszczony CO2 (kwas węglowy). Z tego powodu węglany często zanikają w strefach intensywnego wietrzenia, a procesy krasowe są tak powszechne.
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli wśród odpowiedzi pojawia się kwarc oraz skalenie i/lub węglany, to w kontekście odporności na wietrzenie chemiczne zwykle wygrywa kwarc. Węglany są najmniej trwałe (rozpuszczanie), a skalenie – pośrednie (hydroliza).
