KWALIFIKACJA MED3 + MED14 - STYCZEŃ 2022

PYTANIE NR 6.
Największe deficyty w samodzielnym zaspokajaniu potrzeby odżywiania i wydalania występują u pacjenta, który
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Największy deficyt samodzielności dotyczy pacjenta, który wymaga pomocy zarówno przy jedzeniu, jak i przy wydalaniu. Karmienie łyżką oznacza zależność w zaspokajaniu potrzeby odżywiania, a korzystanie z basenu w łóżku wskazuje na brak możliwości samodzielnego dotarcia do toalety i wykonania czynności w niej.

Pełne wyjaśnienie:

W pytaniu porównuje się poziom samodzielności pacjenta w dwóch obszarach: odżywianie oraz wydalanie. "Największe deficyty" oznaczają sytuację, w której pacjent jest najbardziej zależny od pomocy drugiej osoby, czyli wymaga wsparcia w obu ocenianych potrzebach.

Odpowiedź "jest karmiony łyżką, a potrzebę wydalania zaspokaja w łóżku na basenie" wskazuje jednocześnie na:

  • brak samodzielności podczas jedzenia (potrzeba bezpośredniej pomocy przy spożywaniu posiłku),
  • brak samodzielności przy wydalaniu w typowych warunkach (konieczność użycia basenu w łóżku, co zwykle wiąże się z ograniczoną mobilnością, trudnością w transferze i potrzebą pomocy opiekuna w przygotowaniu oraz czynnościach towarzyszących).

Pozostałe odpowiedzi przedstawiają mniejszy poziom deficytu, ponieważ przynajmniej w jednym obszarze pacjent zachowuje większą niezależność:

  • "jest karmiony łyżką, a potrzebę wydalania zaspokaja w toalecie na krześle toaletowym" – pacjent nadal wymaga pomocy przy jedzeniu, ale korzystanie z krzesła toaletowego w toalecie zwykle oznacza, że jest możliwy transfer i częściowa samodzielność w środowisku sanitarnym (często z asekuracją, ale niekoniecznie w pełnym uzależnieniu jak przy basenie w łóżku).
  • "posiłki zjada samodzielnie, a potrzebę wydalania zaspokaja w łóżku na basenie" – występuje istotny deficyt w obszarze wydalania, lecz w odżywianiu pacjent jest samodzielny, więc łączny poziom niesamodzielności jest mniejszy.
  • "posiłki zjada samodzielnie, a potrzebę wydalania zaspokaja w toalecie na krześle toaletowym" – to wariant o najmniejszych deficytach spośród podanych, bo pacjent je sam i wydala w warunkach toaletowych.

W praktyce opiekuna medycznego taka ocena pomaga zaplanować wsparcie: pacjent karmiony łyżką i korzystający z basenu w łóżku wymaga zwykle większego nakładu czasu, lepszego przygotowania stanowiska, zapewnienia intymności oraz wzmożonej obserwacji bezpieczeństwa (np. komfort, ryzyko zachłyśnięcia, profilaktyka odleżyn).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Deficyt samodzielności w odżywianiu oznacza, że pacjent nie potrafi sam bezpiecznie i skutecznie zjeść posiłku. Może wymagać przygotowania kęsów, podania jedzenia łyżką, nadzoru nad tempem jedzenia lub pomocy w przyjęciu właściwej pozycji.
Karmienie łyżką to bezpośrednie wyręczanie pacjenta w jedzeniu, a więc wysoki poziom zależności od opiekuna. Zwykle wynika z osłabienia, zaburzeń koordynacji, ograniczeń ruchowych lub problemów poznawczych, które uniemożliwiają samodzielne spożywanie posiłku.
Korzystanie z basenu w łóżku zwykle oznacza istotne ograniczenie mobilności i trudność w dotarciu do toalety lub wykonaniu transferu. Często wymaga to pomocy opiekuna w przygotowaniu sprzętu, ułożeniu pacjenta, zapewnieniu higieny oraz bezpieczeństwa i komfortu.
Basen w łóżku stosuje się, gdy pacjent nie może wstać lub przemieścić się do toalety. Krzesło toaletowe zwykle pozwala na czynność w pozycji siedzącej i często zakłada możliwość transferu (z asekuracją). Zależność od opiekuna bywa większa przy basenie w łóżku.
Tak. Samodzielne jedzenie nie wyklucza problemów z wydalaniem. Pacjent może mieć sprawne ręce i koordynację do jedzenia, ale jednocześnie ograniczoną mobilność, ból, zawroty głowy lub ryzyko upadku, które uniemożliwiają bezpieczne korzystanie z toalety.
Trzeba ocenić oba obszary łącznie: odżywianie i wydalanie. Największe deficyty występują wtedy, gdy pacjent wymaga pomocy w obu czynnościach, a nie tylko w jednej. W pytaniach testowych porównuje się stopień zależności w każdym obszarze.
Częsty błąd to ocenianie tylko jednej części odpowiedzi, np. skupienie się na karmieniu i pominięcie informacji o wydalaniu. Drugi błąd to traktowanie krzesła toaletowego jak pełnej samodzielności, mimo że często wymaga ono transferu i asekuracji.
Ważne są: bezpieczna pozycja (zwykle wysoka), spokojne tempo, małe kęsy, obserwacja połykania oraz komfort pacjenta. Trzeba też dbać o higienę jamy ustnej po posiłku i zgłaszać niepokojące objawy, np. kaszel podczas jedzenia.
Gdy stan pacjenta i bezpieczeństwo na to pozwalają: możliwy jest transfer, utrzymanie pozycji siedzącej i kontrola równowagi, a ryzyko upadku jest akceptowalne. O wyborze decyduje też zalecenie personelu medycznego i aktualna wydolność pacjenta.
Ucz się porównywania poziomu pomocy: samodzielnie, z asekuracją, z pomocą częściową i całkowitą. Przećwicz sytuacje: jedzenie, toaleta, transfer, higiena. Pomaga też praca na opisach przypadków oraz rozumienie, które czynności oznaczają największą zależność.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 57% zdających egzamin. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że największy deficyt samodzielności dotyczy pacjenta, który wymaga pomocy zarówno przy jedzeniu, jak i przy wydalaniu.

Źródła:

  • Barthel Index (opis skali i obszarów ADL, w tym jedzenie i korzystanie z toalety) – https://en.wikipedia.org/wiki/Barthel_scale - dostęp 2026-03-02
  • Activities of daily living (ADL) – definicja i przykłady czynności, w tym jedzenie i korzystanie z toalety – https://en.wikipedia.org/wiki/Activities_of_daily_living - dostęp 2026-03-02

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z zakresu ADL i oceny niesamodzielności pacjenta (karmienie, toaleta, transfer)
  • Opis i przykłady zastosowania skali Barthel (interpretacja pozycji dotyczących jedzenia i korzystania z toalety)
  • Podręczniki/standardy kształcenia opiekuna medycznego dotyczące czynności pielęgnacyjno-opiekuńczych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego