KWALIFIKACJA MEC9 - STYCZEŃ 2015

PYTANIE NR 4.
Naprężenie powstałe w pręcie o przekroju 10 mm2 rozciąganym siłą 5 kN wynosi
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Naprężenie normalne przy rozciąganiu liczy się ze wzoru σ = F/A. Dla F = 5 kN = 5000 N oraz A = 10 mm² otrzymujemy σ = 5000/10 = 500 N/mm². Ponieważ 1 N/mm² = 1 MPa, wynik to 500 MPa.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu chodzi o naprężenie normalne (nominalne) w pręcie rozciąganym siłą osiową. Dla takiego przypadku stosuje się podstawową zależność z wytrzymałości materiałów:

σ = F / A, gdzie:
F – siła rozciągająca,
A – pole przekroju poprzecznego pręta.

Podstawiamy dane z zadania, pilnując jednostek:

  • F = 5 kN = 5000 N (bo 1 kN = 1000 N)
  • A = 10 mm²

Można liczyć bezpośrednio w jednostkach N i mm², bo w praktyce inżynierskiej zachodzi bardzo wygodna równość:

1 N/mm² = 1 MPa.

Obliczenie:

σ = 5000 N / 10 mm² = 500 N/mm² = 500 MPa.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne? Wartości typu 20 MPa, 50 MPa lub 2 MPa zwykle wynikają z typowych pomyłek rachunkowych: nieuwzględnienia przeliczenia kN na N (brak mnożenia przez 1000), błędnego potraktowania pola przekroju (np. wstawienie 10 zamiast 10 mm² jako 10 m²) albo niepoprawnego przeliczenia mm² na m² z pominięciem potęg. W tego typu zadaniach kluczowe jest utrzymanie spójnych jednostek i pamiętanie, że MPa odpowiada N/mm², co upraszcza rachunek.

W praktyce technika mechanika taki rachunek służy do szybkiego sprawdzenia, czy element rozciągany (np. cięgno, śruba, pręt) nie jest przeciążony w porównaniu do dopuszczalnych naprężeń materiału.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Naprężenie normalne to miara "obciążenia" materiału na jednostkę pola przekroju przy rozciąganiu lub ściskaniu. Dla siły osiowej liczy się je ze wzoru σ = F/A, a jednostką jest najczęściej MPa (czyli N/mm²).
Najprościej przelicz siłę: kN → N (pomnóż przez 1000), a następnie policz σ = F/A w N/mm². Ponieważ 1 N/mm² = 1 MPa, wynik od razu otrzymasz w MPa bez dodatkowych przeliczeń.
To wynika z definicji jednostek: 1 Pa = 1 N/m², a 1 MPa = 106 Pa. Ponieważ 1 mm² = 10-6 m², to 1 N/mm² = 1 N/(10-6 m²) = 106 N/m² = 1 MPa.
Najczęściej: (1) brak przeliczenia kN na N (wynik 1000× zaniżony), (2) pomylenie mm² z mm (pole vs. długość), (3) błędne przeliczenie mm² na m² bez potęg, (4) wstawienie pola w złych jednostkach w porównaniu do siły.
Nie trzeba, jeśli liczysz w N i mm², bo wtedy wynik jest w N/mm², czyli wprost w MPa. Przeliczenie na m² ma sens, gdy chcesz wynik w Pa (N/m²), ale na egzaminie technicznym zwykle wygodniej użyć relacji N/mm² = MPa.
Oceń "na oko": 5 kN to 5000 N, a pole 10 mm² jest małe, więc naprężenie powinno wyjść duże. 5000/10 = 500 N/mm², czyli 500 MPa. Gdy wychodzą pojedyncze MPa, zwykle oznacza to błąd w jednostkach lub w polu przekroju.
Gdy dobierasz przekrój elementu rozciąganego: śruby, ściągu, pręta gwintowanego, cięgna lub elementu mocującego. Obliczenie σ pozwala wstępnie ocenić bezpieczeństwo i porównać z dopuszczalnymi naprężeniami materiału (z zapasem bezpieczeństwa).
Wystarczą dwie informacje: siła osiowa F działająca na pręt oraz pole przekroju A. Dodatkowe dane (długość pręta, moduł Younga) są potrzebne do odkształceń, a nie do samego naprężenia nominalnego.
Nie zawsze. Oznacza to wartość naprężenia nominalnego od zadanej siły i przekroju. O tym, czy dojdzie do uszkodzenia, decyduje porównanie z właściwościami materiału (np. granicą plastyczności/wytrzymałością) oraz współczynnikiem bezpieczeństwa i ewentualnymi koncentracjami naprężeń.
Najczęściej spotkasz MPa, bo dobrze pasuje do pól przekroju w mm² i sił w N/kN. Warto zapamiętać skrótową zasadę: policzone w N/mm² możesz od razu odczytać jako MPa, co ogranicza ryzyko błędów w przeliczeniach.
info

Statystycznie 64% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że naprężenie normalne przy rozciąganiu liczy się ze wzoru σ = F/A.

Źródła:

  • Engineering LibreTexts: "Stress" (σ = F/A, jednostki), https://eng.libretexts.org/Bookshelves/Mechanical_Engineering/Mechanics_of_Materials/Stress - accessed 2026-03-01
  • Wikipedia (pl): "Naprężenie" (definicja naprężenia i jednostki, MPa), https://pl.wikipedia.org/wiki/Napr%C4%99%C5%BCenie - accessed 2026-03-01
  • NIST: SI Prefixes (kilo = 10^3), https://physics.nist.gov/cuu/Units/prefixes.html - accessed 2026-03-01

Materiały:

  • Podręczniki i repetytoria z wytrzymałości materiałów dla technikum (dział: rozciąganie i ściskanie)
  • Tablice przeliczeń jednostek SI i inżynierskich (N, kN, mm^2, MPa)
  • Zbiory zadań z mechaniki/wytrzymałości materiałów: obliczanie naprężeń nominalnych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego