Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA ELM3 - CZERWIEC 2020



PYTANIE NR 39.
Które narzędzia należy zastosować podczas wymiany rezystora R1 przedstawionego na rysunku?
Ilustracja przedstawia fragment płytki drukowanej z elementami elektronicznymi, co jest typowe dla egzaminu z kwalifikacji
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Do wymiany rezystora na płytce PCB trzeba go wylutować, czyli podgrzać złącza lutownicą oraz usunąć stopione spoiwo. Dlatego właściwy jest zestaw: lutownica (do rozgrzania lutu) i odsysacz (do zebrania cyny), co umożliwia bezpieczny demontaż i montaż nowego elementu.

Pełne wyjaśnienie:

Wymiana rezystora R1 zamontowanego na płytce drukowanej polega zwykle na demontażu połączeń lutowanych oraz ponownym przylutowaniu nowego elementu. Do takich prac potrzebne są narzędzia, które pozwalają:

  • rozgrzać lut do temperatury topnienia spoiwa,
  • usunąć spoiwo z pola lutowniczego, aby zwolnić wyprowadzenia elementu.

Zestaw "Lutownicę i odsysacz." spełnia oba warunki: lutownica dostarcza ciepło do rozlutowania, a odsysacz (pompa do cyny) umożliwia odciągnięcie stopionego spoiwa z otworu/oczka lutowniczego. Dzięki temu można wyjąć rezystor bez nadmiernego szarpania i bez ryzyka wyrwania pola lutowniczego.

Pozostałe propozycje nie pasują do procesu wymiany elementu lutowanego:

  • "Pilnik i zaciskarkę." dotyczy obróbki mechanicznej i zaciskania końcówek przewodów, a nie demontażu lutu na PCB.
  • "Wkrętak i szczypce." to typowe narzędzia montażu mechanicznego; mogą pomóc w manipulacji elementem, ale nie zastępują usunięcia spoiwa lutowniczego.
  • "Szczypce i pilnik." również nie rozwiązują kluczowego problemu, jakim jest rozlutowanie połączeń; pilnik nie jest narzędziem do pracy z lutem.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w pytaniu występuje wymiana elementu na PCB, w pierwszej kolejności myśl o narzędziach do lutowania i rozlutowywania (lutownica, odsysacz, ewentualnie plecionka). Narzędzia typowo mechaniczne są zwykle tylko pomocnicze, a nie podstawowe.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co to jest odsysacz i do czego służy przy wylutowywaniu?
Odsysacz (pompa do cyny) służy do odciągania stopionego spoiwa z pola lutowniczego. Po podgrzaniu lutu lutownicą przykłada się odsysacz i usuwa cynę, co ułatwia wyjęcie elementu bez uszkodzenia ścieżek PCB.
Jakie narzędzia są podstawowe do wymiany rezystora na płytce PCB?
Najczęściej potrzebujesz lutownicy (do rozlutowania i ponownego lutowania) oraz narzędzia do usuwania spoiwa, np. odsysacza. W praktyce przydają się też pęseta/szczypce, ale nie zastąpią rozlutowania.
Dlaczego do wymiany elementu lutowanego nie wystarczą szczypce?
Szczypce pozwalają chwycić element, ale nie usuwają połączenia elektrycznego, które tworzy lut. Próba wyciągania bez rozlutowania zwiększa ryzyko wyrwania pola lutowniczego, uszkodzenia przelotki lub odklejenia ścieżki na PCB.
Kiedy zamiast odsysacza stosuje się plecionkę do rozlutowywania?
Plecionkę stosuje się, gdy chcesz dokładnie zebrać cienką warstwę cyny z pól lutowniczych (np. przy czyszczeniu padów). Odsysacz bywa szybszy przy większej ilości spoiwa w otworze, a plecionka lepsza do "wyrównania" pola.
Jak bezpiecznie wylutować rezystor, żeby nie uszkodzić PCB?
Podgrzewaj wyprowadzenia krótko, nie szarp elementu i usuń spoiwo odsysaczem, gdy lut jest płynny. Pracuj na stabilnie podpartej płytce, kontroluj temperaturę i czas grzania, a po demontażu oczyść pola przed wlutowaniem nowego rezystora.
Czy do wymiany rezystora potrzebna jest zaciskarka?
Zaciskarka służy do zaciskania końcówek na przewodach (np. tulejek, konektorów). Wymiana rezystora na PCB to praca lutownicza, więc kluczowe są narzędzia do lutowania i rozlutowywania, a nie do zaciskania.
Co oznacza oznaczenie R1 na schemacie lub płytce?
Oznaczenie "R" wskazuje rezystor, a liczba (np. 1) to numer porządkowy elementu w projekcie. Dzięki temu można jednoznacznie zidentyfikować właściwy komponent w dokumentacji, na montażu oraz podczas serwisu urządzeń mechatronicznych.
Jakie błędy najczęściej popełnia się przy rozlutowywaniu elementów?
Typowe błędy to zbyt długie grzanie (przegrzanie pola), odrywanie elementu "na siłę", brak usunięcia spoiwa z przelotki oraz niestabilne podparcie PCB. Te błędy prowadzą do uszkodzeń ścieżek i trudniejszych napraw.
Jak dobrać temperaturę lutownicy do prac serwisowych na PCB?
Dobór temperatury zależy od spoiwa, masy termicznej pola i grotu. Zasadą jest ustawienie możliwie najniższej temperatury, która pozwala szybko wykonać lut bez długiego grzania. Jeśli lut topi się wolno, lepiej poprawić kontakt grotu niż "kręcić" do maksimum.
Jak przygotować się do pytania egzaminacyjnego o dobór narzędzi do lutowania?
Ćwicz rozpoznawanie czynności: lutowanie, rozlutowywanie, zaciskanie, obróbka mechaniczna. Do każdej przypisz typowe narzędzia. Na egzaminie szukaj słów-kluczy typu "wymiana elementu na PCB" — to zwykle oznacza konieczność lutownicy i narzędzia do usuwania spoiwa.
info

Statystycznie 57% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Do wymiany rezystora na płytce PCB trzeba go wylutować, czyli podgrzać złącza lutownicą oraz usunąć stopione spoiwo."

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Lutowanie - dostęp 2026-02-27
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Odsysacz_do_cyny - dostęp 2026-02-27
  • https://en.wikipedia.org/wiki/Desoldering - dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • Instrukcje stanowiskowe BHP dla prac lutowniczych w pracowni mechatronicznej
  • Materiały dydaktyczne z podstaw elektroniki i technik lutowania (ćwiczenia z wylutowywania)
  • Karty katalogowe (datasheet) rezystorów i przykładowe instrukcje serwisowe modułów PCB
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego