KWALIFIKACJA ELM3 - CZERWIEC 2017 (test 2)

PYTANIE NR 38.
Które narzędzia należy zastosować podczas wymiany układu scalonego przedstawionego na rysunku?
Ilustracja przedstawia układ scalony umieszczony na płytce drukowanej.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Poprawne narzędzia to lutownica i odsysacz, bo wymiana układu scalonego wymaga najpierw wylutowania wyprowadzeń i usunięcia cyny z pól lutowniczych, a następnie ponownego przylutowania elementu. Pozostałe zestawy to narzędzia mechaniczne, które nie umożliwiają rozlutowania połączeń.

Pełne wyjaśnienie:

Przy wymianie układu scalonego kluczowe jest to, że element jest połączony z płytką drukowaną spoiwem lutowniczym. Żeby go bezpiecznie zdemontować, trzeba rozgrzać lut i usunąć cynę z miejsca połączenia.

Lutownica dostarcza ciepła niezbędnego do stopienia lutu, a odsysacz pozwala odessać roztopioną cynę, dzięki czemu można zwolnić wyprowadzenia układu i oczyścić otwory/pady przed wlutowaniem nowego elementu. To zestaw narzędzi bezpośrednio związany z technologią montażu elektroniki.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • Pilnik i zaciskarka – służą do obróbki mechanicznej i zaciskania złączy na przewodach, nie do rozlutowywania połączeń na PCB.
  • Wkrętak i szczypce – pomagają w demontażu mechaniki lub manipulacji przewodami, ale nie usuwają lutu; użycie samych szczypiec może prowadzić do wyrwania ścieżek lub padów.
  • Szczypce i pilnik – to narzędzia stricte mechaniczne; nie rozwiązują problemu połączenia lutowanego i mogą uszkodzić element lub płytkę.

Na egzaminie warto pamiętać regułę: jeśli element jest lutowany, to w zestawie narzędzi zwykle musi pojawić się narzędzie do stopienia lutu (lutownica) oraz do usunięcia lutu (odsysacz lub plecionka). Dobór konkretnego narzędzia do usuwania lutu zależy od typu montażu i dostępnego wyposażenia stanowiska.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najczęściej potrzebujesz lutownicy do stopienia lutu oraz narzędzia do jego usunięcia, np. odsysacza lub plecionki miedzianej. Dodatkowo w praktyce przydaje się topnik i pęseta, ale w pytaniu kluczowy jest zestaw umożliwiający rozlutowanie połączeń.
Odsysacz usuwa roztopioną cynę z pola lutowniczego, co ułatwia zwolnienie wyprowadzeń i zapobiega szarpaniu elementu. Dzięki temu zmniejszasz ryzyko wyrwania padów i uszkodzenia ścieżek na PCB, a otwory/pady są przygotowane pod ponowny montaż.
Odsysacz (pompa do rozlutowywania) to narzędzie, które zasysa roztopiony lut. Stosuje się go podczas demontażu elementów lutowanych, zwłaszcza przy montażu przewlekanym, aby oczyścić otwory i ułatwić wyjęcie elementu bez nadmiernej siły mechanicznej.
Plecionkę miedzianą stosuje się, gdy trzeba delikatnie zebrać lut z padów SMD, wyrównać ilość spoiwa lub oczyścić pola pod lutowanie. Jest wygodna przy płaskich padach, ale wymaga dobrego topnika i odpowiedniej temperatury, aby nie przegrzać laminatu.
Nie zawsze, ale często jest bardzo pomocna. Dla wielu układów SMD (zwłaszcza wielowyprowadzeniowych) gorące powietrze ułatwia równomierne podgrzanie wyprowadzeń. W prostszych przypadkach można użyć lutownicy i technik rozlutowywania, ale zależy to od obudowy i dostępu do pól.
Typowe błędy to zbyt wysoka temperatura i zbyt długie grzanie, podważanie elementu "na siłę", brak topnika oraz niedokładne usunięcie lutu. Skutkiem może być odklejenie padów, przerwanie ścieżek lub przegrzanie układu i sąsiednich elementów.
Połączenie układu z płytką jest wykonane lutem, więc bez narzędzia do stopienia i usunięcia spoiwa nie da się go poprawnie odłączyć. Próba demontażu samymi narzędziami mechanicznymi grozi wyrwaniem pól lutowniczych, uszkodzeniem laminatu i pogorszeniem jakości naprawy.
Dobiera się go do wielkości i typu wyprowadzeń: większa powierzchnia grotu ułatwia przekazywanie ciepła i szybsze stopienie lutu, a mniejsza daje precyzję przy drobnych elementach. Na egzaminie ważna jest zasada: grot ma umożliwić sprawne stopienie lutu bez przegrzewania PCB.
To czynność serwisowa polegająca na demontażu uszkodzonego układu z płytki sterownika/modułu oraz montażu nowego, z zachowaniem poprawnej technologii lutowania i ochrony ESD. W praktyce dotyczy np. sterowników napędów, czujników, modułów I/O w urządzeniach mechatronicznych.
Ucz się przez skojarzenie procesu z narzędziem: lutowanie = lutownica, usuwanie lutu = odsysacz/plecionka, chwytanie elementów = pęseta. Ćwicz rozpoznawanie, czy połączenie jest lutowane, skręcane czy zaciskane, bo to determinuje dobór narzędzi.
info

Około 61% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że poprawne narzędzia to lutownica i odsysacz, bo wymiana układu scalonego wymaga najpierw wylutowania wyprowadzeń i usunięcia cyny z pól lutowniczych, a następnie ponownego przylutowania elementu.

Źródła:

  • IPC-7711/7721 (Rework, Modification and Repair of Electronic Assemblies), rozdziały dot. usuwania lutu i demontażu elementów przewlekanych/przewodowych, wersja aktualna wg wydawcy IPC
  • Wikipedia: "Desoldering" (opis narzędzi: soldering iron, desoldering pump) https://en.wikipedia.org/wiki/Desoldering - dostęp 2026-02-18
  • Wikipedia: "Solder sucker" (odsysacz do lutu) https://en.wikipedia.org/wiki/Desoldering_pump - dostęp 2026-02-18

Materiały:

  • Instrukcje BHP/ESD dla stanowiska montażu i serwisu elektroniki
  • Podręcznik podstaw lutowania (techniki lutowania, rozlutowywania, dobór grotów i temperatur)
  • Materiały szkoleniowe z napraw i przeróbek PCB (rework/repair)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego