KWALIFIKACJA ELE2 - STYCZEŃ 2020

PYTANIE NR 33.
Narzędzie przestawione na rysunku przeznaczone jest do
Na zdjęciu widoczne jest metalowe narzędzie ręczne przypominające szczypce.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Poprawna jest odpowiedź "zdejmowania pierścieni osadczych", bo narzędzie ma cienkie cylindryczne bolce na końcach szczęk, które wchodzą w otwory pierścienia Segera i umożliwiają jego ściśnięcie lub rozwarcie. Brak ostrzy tnących i matryc wyklucza ściąganie izolacji oraz zaciskanie i profilowanie końcówek przewodów.

Pełne wyjaśnienie:

Szczypce do pierścieni osadczych (często nazywane szczypcami Segera) służą do montażu i demontażu pierścieni osadczych, czyli sprężystych elementów zabezpieczających wały lub otwory przed przesunięciem części (np. łożyska, koła zębatego, tulei).

Odpowiedź "zdejmowania pierścieni osadczych" jest właściwa, ponieważ narzędzie rozpoznaje się po dwóch cienkich, cylindrycznych bolcach na końcach szczęk. Te bolce są przeznaczone do włożenia w otwory pierścienia. Następnie, zależnie od typu pierścienia, szczypce pozwalają:

  • rozewrzeć pierścień wewnętrzny (aby go wyjąć z otworu),
  • ścisnąć pierścień zewnętrzny (aby go zdjąć z wału).
Pomocna jest też sprężyna między rękojeściami, która ułatwia powtarzalną pracę i kontrolę ruchu szczęk.

Pozostałe propozycje dotyczą narzędzi do przewodów i mają inne cechy konstrukcyjne:

  • "zdejmowania izolacji z przewodów" wymaga ostrzy/rowków tnących i mechanizmu dopasowania do średnicy izolacji; takich ostrzy tu nie widać.
  • "profilowania końcówek przewodów" kojarzy się ze szczękami o kształcie stożkowym lub specjalnym profilu do formowania; bolce nie spełniają tej funkcji.
  • "zarabiania końcówek przewodów" (zaciskania tulejek/końcówek) wymaga matryc zaciskowych o określonych przekrojach; tu brak matryc, są jedynie trzpienie do otworów pierścienia.

Na egzaminie warto zapamiętać zasadę: bolce na końcach szczęk = pierścienie osadcze. Jeśli widzisz ostrza lub matryce, to prawie na pewno jest to narzędzie do przewodów, a nie do elementów zabezpieczających wały i otwory.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Pierścienie osadcze to sprężyste elementy zabezpieczające montowane na wałach lub w otworach. Ich zadaniem jest blokowanie przesuwu osiowego części, np. łożysk, kół zębatych czy tulei. Działają jak "zatrzask" mechaniczny, który utrzymuje element w ustalonym położeniu.
Najbardziej charakterystyczne są cienkie, okrągłe bolce (trzpienie) na końcach szczęk. Wchodzą one w otwory pierścienia. Zwykle widać też sprężynę między rękojeściami. Brak ostrzy tnących i brak matryc zaciskowych odróżnia je od narzędzi do przewodów.
Pierścienie osadcze mają otwory technologiczne. Bolce szczypiec wchodzą w te otwory i pozwalają kontrolowanie ścisnąć lub rozewrzeć pierścień bez jego ześlizgnięcia. Płaskie szczęki nie dawałyby stabilnego zaczepu i zwiększałyby ryzyko uszkodzenia pierścienia lub gniazda.
Są dwa podstawowe typy: do pierścieni wewnętrznych (rozciskające) oraz do pierścieni zewnętrznych (ściskające). Różnią się kierunkiem pracy szczęk. Dobór typu zależy od tego, czy pierścień pracuje w otworze czy na wale.
Nie. Narzędzia do zdejmowania izolacji mają ostrza lub specjalne gniazda dopasowane do średnicy przewodu, aby naciąć izolację bez uszkodzenia żyły. Szczypce do pierścieni osadczych mają bolce i nie są przeznaczone do cięcia, więc użycie ich do izolacji jest nieskuteczne i może uszkodzić przewód.
Zarabianie (zaciskanie) końcówek przewodów to trwałe zaciśnięcie tulejki lub końcówki na żyle przewodu. Wykonuje się to zaciskarką z matrycami o określonych przekrojach. Szczypce Segera nie mają matryc, więc nie zapewnią poprawnego zacisku ani wymaganej jakości połączenia.
Pierścienie osadcze spotyka się m.in. w zespołach łożyskowych silników, w przekładniach, w sprzęgłach oraz przy osadzaniu kół zębatych i tulei na wałach. W serwisie elektromechanicznym pozwalają szybko zabezpieczyć położenie części bez użycia śrub czy wpustów.
Podważanie śrubokrętem łatwo deformuje pierścień, rysuje wał/otwór i może spowodować "wystrzelenie" elementu sprężystego, co jest niebezpieczne dla oczu i dłoni. Szczypce z bolcami zapewniają kontrolowany ruch oraz stabilne oparcie w otworach pierścienia.
Najczęściej myli się je ze szczypcami do przewodów, bo wszystkie wyglądają jak "szczypce". Klucz to końcówki: bolce oznaczają pierścienie osadcze, a ostrza/rowki oznaczają ściąganie izolacji. Warto też szukać matryc – ich obecność sugeruje zaciskarkę, nie szczypce Segera.
Najlepiej budować skojarzenia "cecha → zastosowanie", np. bolce → pierścienie, matryce → zaciskanie, ostrza → izolacja. Oglądaj zdjęcia narzędzi w katalogach producentów i porównuj element roboczy, bo to on najpewniej zdradza przeznaczenie narzędzia.
info

Statystycznie 63% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Brak ostrzy tnących i matryc wyklucza ściąganie izolacji oraz zaciskanie i profilowanie końcówek przewodów."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Pierścień osadczy" https://pl.wikipedia.org/wiki/Pier%C5%9Bcie%C5%84_osadczy (dostęp: 2026-02-28)
  • KNIPEX: strona produktu/kategorii "Circlip pliers / Szczypce do pierścieni osadczych" https://www.knipex.com/products/circlip-pliers (dostęp: 2026-02-28)
  • Wikipedia (EN): "Circlip" https://en.wikipedia.org/wiki/Circlip (dostęp: 2026-02-28)

Materiały:

  • Katalogi producentów narzędzi (dział: szczypce do pierścieni osadczych)
  • Podręczniki/mechanika maszyn: elementy sprężyste i zabezpieczenia wałów i otworów
  • Instrukcje BHP i organizacji stanowiska pracy w warsztacie elektromechanicznym (dobór narzędzia do operacji)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego