KWALIFIKACJA MEC9 - STYCZEŃ 2014

PYTANIE NR 26.
Narzędzie skrawające oznaczone na rysunku literą d, to rozwiertak
Ilustracja przedstawia cztery narzędzia skrawające oznaczone literami a, b, c, d.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Rozwiertak nastawny ma konstrukcję umożliwiającą regulację średnicy (nastawę), co odróżnia go od rozwiertaka maszynowego o stałej średnicy. "Zdzierak" i "wykańczak" opisują etap obróbki (zgrubny/wykańczający), a nie sam mechanizm nastawy. Dlatego właściwe jest wskazanie typu: nastawny.

Pełne wyjaśnienie:

Rozwiercanie to operacja obróbki skrawaniem wykonywana po wcześniejszym wykonaniu otworu (np. wierceniem), aby uzyskać dokładniejszą średnicę, lepszą współosiowość oraz lepszą jakość powierzchni. Do tej operacji stosuje się rozwiertaki o różnych odmianach konstrukcyjnych i technologicznych.

Odpowiedź "nastawny" jest właściwa, gdy na rysunku widać cechy charakterystyczne rozwiertaka z regulacją średnicy, czyli narzędzia, w którym część robocza lub noże mogą być przestawiane (np. za pomocą mechanizmu nastawczego). Taka konstrukcja pozwala dopasować średnicę w pewnym zakresie, co bywa przydatne w pracach narzędziowych, remontowych lub przy wykonywaniu otworów o nietypowym wymiarze.

Odpowiedź "maszynowy" jest myląca, ponieważ rozwiertak maszynowy w typowym rozumieniu ma stałą średnicę i jest przeznaczony do pracy na obrabiarkach w warunkach produkcyjnych. Sam fakt użycia na maszynie nie przesądza o typie – kluczowe są cechy konstrukcyjne widoczne na ilustracji.

Odpowiedzi "zdzierak" oraz "wykańczak" odnoszą się do funkcji w procesie: zdzierak służy do wstępnego, bardziej intensywnego zdejmowania naddatku, a wykańczak do uzyskania wymiaru i jakości końcowej. Są to określenia technologiczne (zgrubna/wykańczająca faza rozwiercania), które nie muszą być tożsame z mechanizmem regulacji średnicy. W zadaniu rozstrzygające jest rozpoznanie odmiany konstrukcyjnej rozwiertaka, dlatego wskazanie "nastawny" jest zgodne z istotą identyfikacji narzędzia.

Wskazówka egzaminacyjna: przy rozpoznawaniu rozwiertaków na rysunku szukaj elementów świadczących o regulacji (szczelina, noże wymienne/przestawne, śruba/klin nastawczy). Jeśli takich elementów brak, częściej będzie to odmiana o stałej średnicy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Rozwiertak nastawny to narzędzie do rozwiercania, w którym można regulować średnicę w pewnym zakresie. Stosuje się go, gdy trzeba dopasować wymiar otworu bez posiadania wielu rozwiertaków o stałych średnicach, np. w narzędziowniach, utrzymaniu ruchu lub przy jednostkowej produkcji.
Szukaj cech regulacji średnicy: elementu nastawczego (np. śruby/klina), szczeliny lub konstrukcji z nożami przestawnymi. W przeciwieństwie do rozwiertaka o stałej średnicy, rozwiertak nastawny zwykle ma bardziej złożoną część roboczą i widoczne rozwiązanie umożliwiające zmianę wymiaru.
Rozwiertak maszynowy zazwyczaj ma stałą średnicę i jest przewidziany do powtarzalnej pracy na obrabiarce. Rozwiertak nastawny umożliwia regulację średnicy, co ułatwia dopasowanie otworu do wymaganego wymiaru. Różnica dotyczy przede wszystkim konstrukcji i możliwości nastawy, a nie samej operacji rozwiercania.
"Zdzierak" odnosi się do narzędzia lub etapu obróbki zgrubnej, w którym usuwa się większą część naddatku przed wykończeniem. W praktyce zdzierak pracuje ciężej niż wykańczak, a jego zadaniem jest przygotowanie otworu do uzyskania ostatecznego wymiaru i jakości w kolejnym kroku.
"Wykańczak" to rozwiertak (lub etap) przeznaczony do wykończenia otworu: uzyskania końcowej średnicy, lepszej chropowatości i większej dokładności. Typowo usuwa mniejszy naddatek niż zdzierak. Na egzaminie warto pamiętać, że to określenie technologiczne, a nie zawsze cecha konstrukcyjna jak "nastawny".
Bo oba terminy brzmią "ogólnie technicznie", a uczący się często kojarzą, że rozwiertaki pracują na obrabiarce. Tymczasem "maszynowy" zwykle oznacza narzędzie o stałej średnicy do pracy w produkcji, a "nastawny" wskazuje na możliwość regulacji. Kluczowe jest odczytanie cech konstrukcyjnych z rysunku.
Rozwiercanie stosuje się, gdy po wierceniu trzeba uzyskać większą dokładność wymiaru otworu, lepszą jakość powierzchni lub lepszą geometrię (np. współosiowość). Wiercenie często daje większy rozrzut średnicy i gorszą powierzchnię, więc rozwiercanie jest typowym zabiegiem wykańczającym otwory precyzyjne.
Najczęstsze pomyłki to: ocenianie po samym chwycie zamiast po części roboczej, ignorowanie elementów nastawy (śruba/klin), mylenie funkcji technologicznej ("zdzierak/wykańczak") z typem konstrukcji ("nastawny/maszynowy") oraz wybieranie odpowiedzi "na pamięć" bez dopasowania do tego, co wskazuje rysunek.
Nie zawsze. Rozwiertaki o stałej średnicy (np. maszynowe) często są dobierane do produkcji seryjnej i mogą zapewniać bardzo stabilny wymiar. Rozwiertak nastawny daje elastyczność regulacji, ale dokładność zależy od jakości nastawy, stanu narzędzia i warunków obróbki. Na egzaminie liczy się rozróżnienie funkcji: regulacja kontra stały wymiar.
Warto uczyć się z atlasów narzędzi oraz katalogów producentów i ćwiczyć rozpoznawanie po cechach: część robocza, rowki wiórowe, chwyt, elementy regulacji. Pomaga też zestawienie par: wiertło–rozwiertak, zdzierak–wykańczak, maszynowy–nastawny. Trenuj na wielu rysunkach, nie tylko na jednym przykładzie.
info

Statystycznie 51% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że rozwiertak nastawny ma konstrukcję umożliwiającą regulację średnicy (nastawę), co odróżnia go od rozwiertaka maszynowego o stałej średnicy.

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z obróbki skrawaniem (dział: rozwiercanie i narzędzia do otworów)
  • Katalogi narzędzi skrawających producentów (sekcja: rozwiertaki nastawne i maszynowe)
  • Materiał dydaktyczny/atlas narzędzi: rozpoznawanie narzędzi na rysunkach i fotografiach

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego