KWALIFIKACJA MEC9 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 17.
Na rysunku przedstawiono narzędzie skrawające służące do wykonywania kół zębatych na
Ilustracja przedstawia narzędzie skrawające w postaci koła zębatego, które jest używane do wykonywania kół zębatych na
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dłutownica Fellowsa pracuje narzędziem dłutującym o kształcie zbliżonym do koła zębatego (narzędzie-wzornik), wykonując uzębienie metodą obwiedniową w ruchu wzajemnym. Taki typ narzędzia nie jest typowy dla strugarki poziomej ani dla klasycznej frezarki obwiedniowej z frezem ślimakowym.

Pełne wyjaśnienie:

Pytanie wymaga skojarzenia rodzaju narzędzia skrawającego z typem obrabiarki stosowanej do wykonywania uzębień. W technologii wytwarzania kół zębatych spotyka się m.in. frezowanie (np. frezem ślimakowym), dłutowanie oraz inne metody kształtowania.

Odpowiedź "dłutownicy Fellowsa" jest poprawna, ponieważ dłutowanie metodą Fellowsa wykorzystuje narzędzie o zarysie przypominającym koło zębate (tzw. dłutak Fellowsa / narzędzie dłutujące), które wykonuje ruch posuwisto-zwrotny (ruch dłutowania) oraz jest sprzężone kinematycznie z obrabianym kołem. Taki układ ruchów pozwala na uzyskanie właściwego zarysu zęba w procesie obwiedniowym.

Odpowiedź "strugarce poziomej" jest nieprawidłowa, bo strugarka służy głównie do obróbki powierzchni płaskich i prostoliniowych; nawet jeśli istnieją operacje kształtowania rowków lub powierzchni, nie jest to typowa obrabiarka do wykonywania uzębień kołowych z użyciem narzędzia charakterystycznego dla dłutowania kół zębatych.

Odpowiedź "dłutownicy Maaga" jest myląca, ponieważ nazwy obrabiarek do uzębień mogą dotyczyć różnych rozwiązań konstrukcyjnych i narzędzi, a w tym zadaniu kluczowe jest rozpoznanie narzędzia właściwego dla systemu Fellowsa. W praktyce egzaminacyjnej rozróżnia się je po charakterystycznej budowie narzędzia i sposobie pracy.

Odpowiedź "frezarce obwiedniowej" jest niepoprawna w tym ujęciu, bo frezarka obwiedniowa do kół zębatych najczęściej kojarzy się z frezem ślimakowym (hobem), a więc narzędziem o innej geometrii niż narzędzie dłutujące przypominające koło zębate. Wskazówka egzaminacyjna: najpierw rozpoznaj, czy narzędzie jest "frezem" (ciągłe skrawanie) czy "dłutakiem" (ruch posuwisto-zwrotny), a dopiero potem dobieraj obrabiarkę.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Dłutownica Fellowsa to obrabiarka do wykonywania uzębień, w której narzędzie dłutujące wykonuje ruch posuwisto-zwrotny, a ruchy narzędzia i przedmiotu są sprzężone tak, aby odtworzyć zarys zęba metodą obwiedniową. Stosuje się ją m.in. do nacinania kół zębatych.
Najczęściej ma ono kształt zbliżony do małego koła zębatego (zęby na obwodzie) i jest przeznaczone do pracy ruchem posuwisto-zwrotnym. W odróżnieniu od frezu ślimakowego nie wygląda jak "śruba/ślimak", tylko jak zębaty "krążek" (dłutak).
"Obwiedniowa" opisuje metodę tworzenia zarysu, ale narzędzia mogą być różne. Frezarki obwiedniowe często pracują frezem ślimakowym (ciągłe skrawanie), natomiast dłutownice wykorzystują narzędzia dłutujące (ruch zwrotny). Samo hasło "obwiedniowa" nie przesądza o typie narzędzia.
Typowe jest narzędzie dłutujące o zarysie uzębienia, przypominające koło zębate (tzw. dłutak). Podczas pracy wykonuje ruch posuwisto-zwrotny, a równoczesny, skoordynowany obrót przedmiotu i narzędzia umożliwia wytworzenie prawidłowego zarysu zębów.
Najczęściej myli się dłutowanie z frezowaniem: gdy widoczny jest "zębaty krążek", część osób wybiera frezarkę obwiedniową tylko dlatego, że kojarzy ją z kołami zębatymi. Drugi błąd to kierowanie się nazwą maszyny, a nie ruchem narzędzia (zwrotny vs ciągły).
W typowych zastosowaniach nie. Strugarka pozioma jest przeznaczona głównie do obróbki powierzchni płaskich i prostoliniowych. Wykonywanie uzębień wymaga specjalistycznej kinematyki i narzędzi, dlatego standardowo stosuje się obrabiarki do uzębień (np. dłutownice lub frezarki do kół zębatych).
Dłutowanie rozpoznasz po ruchu posuwisto-zwrotnym narzędzia (skrawanie w jednym kierunku, powrót jałowy lub ze zmniejszonym skrawaniem). Frezowanie to skrawanie ciągłe, gdzie narzędzie zwykle obraca się stale. To proste kryterium pomaga dobrać właściwą obrabiarkę.
Dłutownicę wybiera się, gdy technologia i geometria detalu sprzyjają dłutowaniu (np. potrzeba określonej kinematyki, dostęp do miejsca obróbki, wymagania co do zarysu). Dobór zależy też od dostępnego parku maszynowego, narzędzi oraz wymagań jakościowych i ekonomicznych procesu.
Frez ślimakowy ma kształt walcowy z helikalnymi rowkami/ostrzami i przypomina "ślimak". Jeśli narzędzie na rysunku wygląda jak zębaty krążek z zębami na obwodzie, to typowo nie jest frezem ślimakowym, lecz narzędziem dłutującym stosowanym na dłutownicy.
Ćwicz rozpoznawanie narzędzi ze zdjęć/rysunków: frez ślimakowy, dłutak Fellowsa, frezy tarczowe itp. Ucz się też zasady: geometria narzędzia + rodzaj ruchu → dobór obrabiarki. Na egzaminie najpierw identyfikuj narzędzie, dopiero potem czytaj nazwy maszyn.
info

Statystycznie 57% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Dłutownica Fellowsa pracuje narzędziem dłutującym o kształcie zbliżonym do koła zębatego (narzędzie-wzornik), wykonując uzębienie metodą obwiedniową w ruchu wzajemnym."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z technologii budowy maszyn: rozdziały o wytwarzaniu uzębień
  • Materiały dydaktyczne z obróbki skrawaniem: dłutowanie i frezowanie obwiedniowe kół zębatych
  • Instrukcje/opracowania producentów narzędzi do dłutowania uzębień (katalogi narzędziowe)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego