KWALIFIKACJA GIW2 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 24.
Jak nazywa się siarczek zawierający do 34,6% Cu, z domieszkami srebra i złota, który eksploatowany jest w LGOM?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Chalkopiryt (CuFeS2) jest powszechnym siarczkiem miedzi, a jego teoretyczna zawartość Cu wynosi ok. 34,6%, co odpowiada wartości podanej w pytaniu. W rudach miedzi może współwystępować z domieszkami Ag i Au. Magnetyt to tlenek żelaza, galena to siarczek ołowiu, a piryt jest siarczkiem żelaza.

Pełne wyjaśnienie:

W pytaniu kluczowe są trzy elementy opisu: (1) minerał jest siarczkiem, (2) zawiera do ok. 34,6% Cu oraz (3) jest kojarzony z eksploatacją rud w rejonie LGOM. Zawartość 34,6% Cu jest charakterystyczna dla chalkopirytu, którego wzór chemiczny to CuFeS2. Jest to jeden z podstawowych minerałów rud miedzi i typowo bywa wymieniany wśród minerałów towarzyszących mineralizacji miedziowej.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • Magnetyt nie jest siarczkiem, tylko tlenkiem żelaza (minerał rudny Fe). Z opisu wynika jednoznacznie "siarczek" oraz parametr dotyczący Cu, więc magnetyt nie pasuje ani typem związku, ani metalem głównym.
  • Galena jest siarczkiem, ale ołowiu (PbS), a nie miedzi. Nie spełnia warunku wysokiej zawartości Cu, więc nie odpowiada podanemu opisowi.
  • Piryt to siarczek żelaza (FeS2). Często jest mylony z chalkopirytem ze względu na podobny wygląd i brzmienie nazwy, ale nie jest minerałem miedziowym i nie osiąga wskazanej zawartości Cu.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawia się konkretna wartość procentowa metalu w minerale, zwykle chodzi o rozpoznanie minerału po zawartości teoretycznej wynikającej ze wzoru chemicznego. Wtedy najpierw sprawdź, czy odpowiedź jest właściwym typem minerału (tu: siarczek), a dopiero potem porównuj skojarzenia regionalne.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Chalkopiryt to minerał siarczkowy miedzi i żelaza (CuFeS2). Jest ważny, bo stanowi jedno z podstawowych źródeł miedzi w złożach rudnych. W praktyce górniczej pojawia się w opisach mineralizacji i w urobku jako minerał rudny.
Wartość 34,6% Cu jest typową zawartością teoretyczną miedzi wynikającą ze składu chemicznego chalkopirytu (CuFeS2). Jeśli w odpowiedziach są inne siarczki bez miedzi (np. piryt) albo minerały niebędące siarczkami, to nie spełnią tego warunku.
Piryt i chalkopiryt mają podobne brzmienie nazw i mogą wyglądać "metalicznie" w próbce. To sprzyja myleniu na zasadzie skojarzeń. Rozróżniaj je logiką: piryt jest siarczkiem żelaza (FeS2), a chalkopiryt zawiera miedź (CuFeS2).
LGOM to skrót używany w odniesieniu do rejonu eksploatacji złóż rud miedzi w Polsce. W pytaniach egzaminacyjnych skrót ten zwykle naprowadza na minerały miedzionośne i ich typowe cechy. Warto kojarzyć go z mineralogią rud miedzi.
Nie. Magnetyt jest minerałem tlenkowym (ruda żelaza), a pytanie dotyczy siarczku oraz podaje zawartość miedzi. Na egzaminie najpierw sprawdzaj zgodność typu minerału (siarczek/tlenek), a dopiero potem rozważaj pozostałe cechy.
Najczęstsze pułapki to: podobne nazwy (piryt–chalkopiryt), mieszanie typów związków (siarczek vs tlenek), oraz ignorowanie kluczowej liczby w treści (np. % metalu). Pomaga metoda: typ minerału → metal główny → cecha liczbowa.
Domieszki Ag i Au oznaczają, że w materiale rudnym obok minerałów miedzi mogą występować niewielkie ilości minerałów lub składników zawierających srebro i złoto. W praktyce wpływa to na wartość surowca i sposób rozliczeń, ale nie zmienia podstawowej identyfikacji minerału miedziowego.
Galena to siarczek ołowiu (PbS). W testach odróżniaj ją przez metal główny: jeśli pytanie wymaga miedzi (Cu) i podaje % Cu, galena odpada. Uważaj, bo "siarczek" sam w sobie nie wystarcza — liczy się, jaki metal tworzy rudę.
Jeśli pytanie mówi o "siarczku" i podaje konkretną wartość charakterystyczną (jak 34,6% Cu), zwykle chodzi o skład teoretyczny minerału wynikający ze wzoru chemicznego. Gdy chodzi o rudę, częściej pojawiają się sformułowania typu "zawartość w urobku" i dodatkowe warunki technologiczne.
Ucz się w parach: nazwa minerału ↔ typ (siarczek/tlenek) ↔ metal główny ↔ wzór/cecha charakterystyczna. Pomaga atlas minerałów i krótkie fiszki. Na egzaminie najpierw eliminuj odpowiedzi niezgodne z typem minerału, potem z metalem.
info

Statystycznie 54% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że chalkopiryt (CuFeS2) jest powszechnym siarczkiem miedzi, a jego teoretyczna zawartość Cu wynosi ok. 34,6%, co odpowiada wartości podanej w pytaniu.

Materiały:

  • Podręcznik mineralogii (dział: siarczki i minerały rud miedzi)
  • Atlas minerałów rudnych z fotografiami i opisem cech diagnostycznych
  • Materiały dydaktyczne dotyczące rud miedzi i mineralizacji w rejonie LGOM

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego