KWALIFIKACJA ELE2 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 26.
Jak nazywa się silnik elektryczny, którego wirnik przedstawiono na rysunku?
Ilustracja przedstawia wirnik silnika elektrycznego, który jest kluczowym elementem w kontekście egzaminu zawodowego dla
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Silnik uniwersalny jest silnikiem komutatorowym: jego wirnik jest uzwojony i współpracuje z komutatorem (zwykle ze szczotkami). Wirnik klatkowy nie ma komutatora, a silniki pierścieniowe mają pierścienie ślizgowe. Silnik synchroniczny rozpoznaje się innymi cechami konstrukcji i pracy.

Pełne wyjaśnienie:

Rozpoznanie typu silnika na podstawie wirnika polega na identyfikacji charakterystycznych elementów konstrukcyjnych.

Odpowiedź "Uniwersalny" jest właściwa dla wirnika silnika komutatorowego, ponieważ w tego typu maszynie wirnik jest uzwojony i współpracuje z komutatorem (segmentowanym elementem na wale), który wraz ze szczotkami realizuje komutację prądu w uzwojeniach. Silnik uniwersalny jest odmianą silnika komutatorowego przystosowaną do zasilania zarówno prądem przemiennym, jak i stałym, co w praktyce często spotyka się w elektronarzędziach i sprzęcie AGD.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "Klatkowy" (wirnik klatkowy) to wirnik silnika asynchronicznego: ma pręty przewodzące połączone pierścieniami zwierającymi, nie posiada komutatora ani typowego uzwojenia wirnika wyprowadzonego na zewnątrz. Na rysunkach zwykle widać "klatkę" (pręty i pierścienie końcowe), a nie komutator.
  • "Pierścieniowy" odnosi się do silnika asynchronicznego z wirnikiem uzwojonym wyprowadzonym na pierścienie ślizgowe. To inny element niż komutator: pierścienie są gładkie i służą do dołączania rezystancji/układów rozruchowych, nie do mechanicznej komutacji.
  • "Synchroniczny" to klasa maszyn, w których prędkość wirnika jest związana z częstotliwością zasilania. Sam wygląd wirnika zależy od wykonania (np. magnesy trwałe, wirnik jawnobiegunowy, uzwojenie wzbudzenia), ale typowy "komutatorowy" wirnik nie jest cechą silnika synchronicznego.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw sprawdź, czy na rysunku widać komutator (segmenty) albo pierścienie ślizgowe (gładkie). To najszybciej eliminuje pomyłki między "uniwersalnym" a "pierścieniowym" oraz "klatkowym".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Silnik uniwersalny to silnik komutatorowy, który może pracować z zasilaniem prądem stałym i przemiennym. W praktyce spotyka się go m.in. w elektronarzędziach i urządzeniach domowych, bo ma dużą prędkość obrotową i łatwo regulować jego obroty.
Najczęściej rozpoznasz go po komutatorze na wale oraz uzwojeniach wirnika. Komutator ma segmenty (lamelki) i współpracuje ze szczotkami. Tych elementów nie ma w typowym wirniku klatkowym silnika asynchronicznego.
Komutator jest segmentowany i służy do komutacji prądu w uzwojeniach wirnika (silniki komutatorowe, w tym uniwersalne). Pierścienie ślizgowe są gładkie i zwykle wyprowadzają uzwojenie wirnika na zewnątrz (np. w silniku asynchronicznym pierścieniowym).
Nie. Wirnik klatkowy to konstrukcja z prętami przewodzącymi i pierścieniami zwierającymi, bez komutatora. Jeśli na rysunku widać komutator, to nie jest wirnik klatkowy, tylko element maszyny komutatorowej.
Silnik synchroniczny nie wymaga komutatora do swojej zasady działania. Wersje synchroniczne mogą mieć magnesy trwałe lub uzwojenie wzbudzenia, ale typowy komutator i szczotki kojarzą się z maszynami komutatorowymi (np. silnik uniwersalny), a nie z pracą synchroniczną.
Najczęściej widoczne są cechy rozpoznawcze: komutator (segmenty), pierścienie ślizgowe (gładkie pierścienie), klatka (pręty i pierścienie końcowe) albo bieguny/magnesy. Warto szukać tych detali, bo szybko zawężają typ silnika.
Tak, to jego podstawowa cecha konstrukcyjna. Dzięki odpowiedniemu połączeniu uzwojeń stojana i wirnika (komutator) moment obrotowy ma właściwy zwrot zarówno przy zasilaniu DC, jak i przy zasilaniu AC, dlatego jest "uniwersalny".
Silniki pierścieniowe spotyka się głównie tam, gdzie potrzebny jest duży moment rozruchowy i możliwość sterowania rozruchem przez dołączanie rezystancji w obwodzie wirnika. W wielu zastosowaniach zostały wyparte przez falowniki i silniki klatkowe.
Najczęstsze pomyłki to mylenie komutatora z pierścieniami ślizgowymi oraz uznawanie każdego wirnika za "klatkowy", bo to popularny typ silnika. Pomaga zasada: segmenty = komutator, gładkie pierścienie = ślizgowe, pręty z pierścieniami = klatka.
Ucz się po zdjęciach i rzeczywistych częściach: wirnik klatkowy, wirnik uzwojony z pierścieniami, wirnik komutatorowy z komutatorem. Ćwicz wskazywanie cech rozpoznawczych i kojarzenie ich z nazwą silnika oraz typowymi zastosowaniami.
info

Około 41% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "Silnik uniwersalny jest silnikiem komutatorowym: jego wirnik jest uzwojony i współpracuje z komutatorem (zwykle ze szczotkami)."

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Silnik_uniwersalny - dostęp 2026-02-27
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Silnik_asynchroniczny - dostęp 2026-02-27
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Silnik_synchroniczny - dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z działu "Maszyny elektryczne" dla szkół branżowych/technikum (budowa silników)
  • Instrukcje serwisowe elektronarzędzi z silnikami komutatorowymi (schematy i zdjęcia wirników)
  • Katalogi i noty aplikacyjne producentów silników komutatorowych oraz indukcyjnych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego