KWALIFIKACJA ELE2 - STYCZEŃ 2020 (test 2)

PYTANIE NR 31.
Którego silnika dotyczy przedstawiony schemat?
Ilustracja przedstawia schemat elektryczny związany z silnikiem obcowzbudnym, co jest zgodne z kontekstem pytania
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Silnik obcowzbudny rozpoznaje się po tym, że uzwojenie wzbudzenia jest zasilane z oddzielnego źródła (nie jest włączone szeregowo z twornikiem ani nie jest zasilane bezpośrednio z tych samych zacisków co twornik). Taka cecha schematu wskazuje właśnie na wzbudzenie obce, a nie indukcyjne, jednofazowe czy szeregowe.

Pełne wyjaśnienie:

Silnik obcowzbudny (maszyna prądu stałego z obcym wzbudzeniem) ma dwa rozdzielne obwody: obwód twornika oraz obwód wzbudzenia. Kluczowym wyróżnikiem na schemacie jest to, że uzwojenie wzbudzenia nie jest "przy okazji" zasilane tym samym torem co twornik, tylko ma zapewnione oddzielne zasilanie (osobne zaciski/źródło dla wzbudzenia). W praktyce ma to znaczenie, bo pozwala niezależnie sterować strumieniem wzbudzenia i momentem, co ułatwia regulację pracy napędu.

Odpowiedź "Obcowzbudnego." jest poprawna, jeżeli na schemacie widać wyraźnie, że uzwojenie wzbudzenia jest podłączone do osobnego źródła/obwodu, a twornik do swojego toru zasilania. To odróżnia ten typ od silnika z uzwojeniem szeregowym, gdzie uzwojenie wzbudzenia znajduje się w tym samym obwodzie prądowym co twornik.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują do takiego schematu:

  • "Szeregowego." – w silniku szeregowym uzwojenie wzbudzenia jest włączone szeregowo z twornikiem, więc prąd twornika i wzbudzenia jest zasadniczo ten sam. Na schemacie nie powinno być wtedy typowego rozdzielenia na osobne zasilanie wzbudzenia.
  • "Indukcyjnego." – silnik indukcyjny (asynchroniczny) ma inną budowę i typowe schematy połączeń (stojan trójfazowy lub jednofazowy, brak komutatora i charakterystycznego obwodu wzbudzenia jak w DC). Sam fakt obecności obwodu wzbudzenia wskazuje na inną rodzinę maszyn.
  • "Jednofazowego." – "jednofazowy" odnosi się do zasilania prądu przemiennego i nie jest precyzyjną nazwą typu w kontekście schematów wzbudzenia maszyn DC. Jeśli schemat pokazuje oddzielny obwód wzbudzenia typowy dla prądu stałego, to określenie jednofazowy nie opisuje właściwej zasady działania.

Wskazówka egzaminacyjna: przy takich zadaniach najpierw znajdź na rysunku uzwojenie wzbudzenia i sprawdź, skąd bierze zasilanie. Jeśli ma własne źródło/gałąź – myśl o obcym wzbudzeniu. Jeśli jest w torze prądu twornika – rozważ szeregowe.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Silnik obcowzbudny to silnik prądu stałego, w którym uzwojenie wzbudzenia jest zasilane z oddzielnego źródła. Różni się od silnika szeregowego tym, że prąd wzbudzenia nie musi być równy prądowi twornika, co ułatwia regulację parametrów pracy.
Na schemacie szukaj dwóch obwodów: obwodu twornika oraz obwodu wzbudzenia. Jeśli uzwojenie wzbudzenia ma osobne zasilanie (osobne zaciski/źródło), a nie jest włączone w szereg z twornikiem, to jest to cecha silnika obcowzbudnego.
W silniku szeregowym uzwojenie wzbudzenia jest włączone szeregowo z twornikiem, więc płynie przez nie ten sam prąd. W obcowzbudnym wzbudzenie jest zasilane niezależnie, co pozwala sterować strumieniem wzbudzenia bez bezpośredniej zależności od obciążenia twornika.
Zwykle nie. "Jednofazowy" opisuje rodzaj zasilania prądu przemiennego, a w zadaniach o wzbudzeniu maszyn prądu stałego kluczowe jest to, jak zasilone jest uzwojenie wzbudzenia. Dlatego lepiej analizować obecność i sposób podłączenia obwodu wzbudzenia.
Najważniejsze są: uzwojenie wzbudzenia, twornik oraz sposób ich zasilania i połączenia. Dodatkowo pomocne bywają oznaczenia zacisków i źródeł. Zawsze sprawdź, czy wzbudzenie ma osobny tor, czy jest wspólny z twornikiem.
Ponieważ można niezależnie sterować prądem twornika i prądem wzbudzenia. Zmieniając wzbudzenie, wpływasz na strumień magnetyczny, a tym samym na charakterystykę prędkości i momentu. W silnikach z innym wzbudzeniem zależności są bardziej "sprzężone" z obciążeniem.
Częsty błąd to patrzenie tylko na fragment schematu (np. sam twornik) i pomijanie obwodu wzbudzenia. Inny błąd to automatyczny wybór "indukcyjnego", bo kojarzy się z silnikami z praktyki. Warto zawsze przeanalizować połączenia wzbudzenia.
Silniki obcowzbudne spotyka się tam, gdzie potrzebna jest stabilna i szeroka regulacja parametrów napędu, np. w wybranych układach przemysłowych, stanowiskach laboratoryjnych i starszych napędach DC. Kluczowa jest możliwość niezależnego ustawiania wzbudzenia.
Typowy silnik indukcyjny nie ma osobnego obwodu wzbudzenia w formie uzwojenia zasilanego jak w maszynach prądu stałego. Pole magnetyczne wytwarza uzwojenie stojana, a prądy w wirniku powstają na drodze indukcji. Dlatego schemat z osobnym wzbudzeniem wskazuje inną maszynę.
Ucz się "po cechach" schematu: gdzie jest wzbudzenie, jak jest podłączone, gdzie jest twornik i jakie są źródła zasilania. Pomaga porównywanie kilku schematów obok siebie oraz rozwiązywanie krótkich testów. Na egzaminie szukaj najpierw elementów rozróżniających typ.
info

Około 46% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "Taka cecha schematu wskazuje właśnie na wzbudzenie obce, a nie indukcyjne, jednofazowe czy szeregowe."

Materiały:

  • Podręcznik/kompendium z działu: maszyny elektryczne (maszyny prądu stałego – rodzaje wzbudzenia)
  • Zbiór zadań z rozpoznawania schematów połączeń maszyn elektrycznych
  • Materiały dydaktyczne z pracowni elektromechanicznej: schematy ideowe i montażowe

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego