KWALIFIKACJA ELE2 - STYCZEŃ 2020

PYTANIE NR 37.
Na rysunku przedstawiono wirnik silnika elektrycznego. Strzałka wskazuje
Ilustracja przedstawia wirnik silnika elektrycznego, co jest zgodne z kontekstem egzaminu zawodowego dla elektryków w
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Pierścienie ślizgowe to gładkie, koncentryczne pierścienie na końcu wału wirnika, współpracujące ze szczotkami i służące do doprowadzenia prądu do obwodu wirnika. Koło pasowe jest elementem napędu mechanicznego, uzwojenie znajduje się w żłobkach wirnika, a komutator ma segmentowaną (lamelkową) budowę.

Pełne wyjaśnienie:

W silnikach i prądnicach, w których trzeba doprowadzić prąd do wirnika (lub odebrać go z wirnika), stosuje się element współpracujący ze szczotkami. Najczęściej są to pierścienie ślizgowe albo komutator, ale pełnią one inną funkcję i mają inną budowę.

Odpowiedź "pierścienie ślizgowe" jest poprawna, gdy strzałka na rysunku wskazuje gładkie, okrągłe pierścienie umieszczone współosiowo na końcu wirnika. Pierścienie ślizgowe mają ciągłą (niepodzieloną na wiele lamelek) powierzchnię i służą do połączenia elektrycznego wirnika z obwodem zewnętrznym przez szczotki.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "koło pasowe" – to część układu przeniesienia napędu (mechaniczna), zwykle o wyraźnym profilu pod pasek i większej średnicy. Nie jest elementem elektrycznego doprowadzenia prądu i zwykle nie wygląda jak dwa wąskie, gładkie pierścienie izolowane od siebie.
  • "uzwojenie wirnika" – jest umieszczone w żłobkach pakietu blach wirnika; na rysunku wirnika często widać je jako przewody/końcówki w części aktywnej, a nie jako pierścienie na końcu wału.
  • "komutator" – ma budowę segmentową: składa się z wielu miedzianych lamelek oddzielonych izolacją. Służy do mechanicznego prostowania prądu (komutacji) w maszynach komutatorowych. Jeżeli na rysunku widać element jednolity, pierścieniowy, bez podziału na liczne segmenty, to nie jest komutator.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy na końcu wirnika widzisz dwa lub więcej gładkich, współosiowych pierścieni, typową odpowiedzią są pierścienie ślizgowe. Gdy widzisz wiele wąskich segmentów (lamelek), wtedy rozważ komutator.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Pierścienie ślizgowe to gładkie pierścienie (zwykle metalowe) osadzone na końcu wału wirnika, po których ślizgają się szczotki. Umożliwiają doprowadzenie prądu do obwodów wirnika bez stałego, sztywnego połączenia przewodowego podczas obrotu.
Pierścienie ślizgowe mają ciągłą, jednolitą powierzchnię i wyglądają jak 1–3 gładkie obręcze. Komutator jest podzielony na wiele miedzianych segmentów (lamelek) oddzielonych izolacją. Segmentacja to najszybsza cecha rozpoznawcza.
Stosuje się je, gdy trzeba elektrycznie połączyć nieruchomy obwód (np. zasilanie/sterowanie) z obracającym się wirnikiem. Dzięki temu można zasilać uzwojenie wirnika lub wyprowadzać z niego sygnał/prąd, mimo że element się obraca.
Tak, bo oba elementy mogą znajdować się na końcu wału. Koło pasowe ma jednak wyraźny profil pod pasek (rowki, większą szerokość/średnicę) i pełni funkcję mechaniczną. Pierścienie ślizgowe są węższe i współpracują ze szczotkami jako element elektryczny.
Uzwojenie wirnika znajduje się w żłobkach części aktywnej wirnika (pakiecie blach), a nie jako pierścienie na końcu wału. Na zdjęciach i przekrojach widać je zwykle w obszarze rdzenia wirnika, czasem z wyprowadzeniami prowadzącymi do pierścieni.
Komutator realizuje komutację, czyli mechaniczne przełączanie połączeń uzwojeń wirnika przez szczotki. Dzięki segmentowej budowie zmienia kierunek prądu w odpowiednich zwojach, co umożliwia m.in. wytworzenie momentu w silniku prądu stałego.
Najczęściej podczas obsługi maszyn, w których prąd musi być doprowadzony do elementu wirującego, np. w silnikach/układach z uzwojonym wirnikiem lub w prądnicach z wzbudzeniem na wirniku. W serwisie kontroluje się zużycie pierścieni i szczotek oraz czystość powierzchni.
Typowe objawy to nadmierne iskrzenie, spadki napięcia/prądu w obwodzie wirnika, przegrzewanie w okolicy szczotek, nierówna praca, a czasem zakłócenia elektromagnetyczne. Przyczyną bywa też zabrudzenie, owalizacja lub zarysowanie powierzchni pierścieni.
Mogą sprawiać trudność, jeśli elementy są słabo widoczne, ale zwykle mają jedną cechę rozstrzygającą (np. segmenty komutatora vs gładkie pierścienie ślizgowe). Na egzaminie warto szukać cech konstrukcyjnych, a nie tylko położenia elementu na wale.
Pomaga praca z atlasem maszyn elektrycznych i zdjęciami podzespołów: wirnik, stojan, komutator, pierścienie ślizgowe, łożyska, wentylator. Dobrą metodą jest robienie własnych fiszek: nazwa + funkcja + cecha wyglądu, a potem szybkie testy porównawcze.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 52% zdających egzamin. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Pierścienie ślizgowe to gładkie, koncentryczne pierścienie na końcu wału wirnika, współpracujące ze szczotkami i służące do doprowadzenia prądu do obwodu wirnika."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Pierścień ślizgowy" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Pier%C5%9Bcie%C5%84_%C5%9Blizgowy (dostęp: 2026-02-28)
  • Wikipedia (PL): "Komutator" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Komutator (dostęp: 2026-02-28)
  • Wikipedia (PL): "Silnik prądu stałego" (sekcje o komutatorze) — https://pl.wikipedia.org/wiki/Silnik_pr%C4%85du_sta%C5%82ego (dostęp: 2026-02-28)

Materiały:

  • Podręczniki do przedmiotu "Maszyny elektryczne" (rozdziały: budowa wirnika, doprowadzenie prądu do wirnika, komutator i pierścienie).
  • Instrukcje serwisowe/DTR silników (część: budowa, opis zespołów, czynności obsługowe).
  • Katalogi producentów silników i szczotek (rysunki przekrojowe i nazewnictwo elementów).

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego