KWALIFIKACJA EKA1 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 17.
Niepracujący i niezarabiający 23-letni Janusz Podowski, wobec którego orzeczono ubezwłasnowolnienie częściowe, zawarł umowę sprzedaży, na podstawie której kupił od Michała Baranowskiego samochód. W tej sytuacji
Ilustracja przedstawia fragment tekstu z Kodeksu cywilnego dotyczący ubezwłasnowolnienia częściowego.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Osoba ubezwłasnowolniona częściowo ma ograniczoną zdolność do czynności prawnych.
Zakup samochodu to istotna czynność majątkowa (nie "drobna bieżąca sprawa"), więc do jej skuteczności potrzebna jest zgoda kuratora. Bez potwierdzenia przez kuratora umowa nie wywoła skutków prawnych w pełnym zakresie.

Pełne wyjaśnienie:

Ubezwłasnowolnienie częściowe oznacza, że osoba pełnoletnia nie traci całkowicie zdolności do czynności prawnych, lecz jest ona ograniczona. Dla takiej osoby ustanawia się kuratora, który pełni funkcję przedstawiciela ustawowego w zakresie wskazanym przez przepisy.

Zakup samochodu na podstawie umowy sprzedaży jest czynnością, w której kupujący zaciąga zobowiązanie (zapłata ceny) i uczestniczy w czynności o istotnym znaczeniu majątkowym. Tego typu czynność nie mieści się typowo w kategorii "drobnych bieżących spraw życia codziennego". W konsekwencji czynność wymaga zgody kuratora dla swojej skuteczności/ważności. Kurator może zgody udzielić wcześniej albo potwierdzić czynność po jej dokonaniu; dopiero wtedy umowa wywołuje pełne skutki prawne.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "Umowa jest nieważna." – to ujęcie jest zbyt kategoryczne. Przy ubezwłasnowolnieniu częściowym kluczowe jest to, czy kurator potwierdzi czynność; bez tej zgody skutki są "zawieszone".
  • "Umowa jest ważna." – również zbyt kategoryczne, bo pomija wymóg zgody przedstawiciela ustawowego dla istotnych czynności majątkowych.
  • "…wymaga zgody sądu opiekuńczego." – myli organ. Co do zasady decydująca jest zgoda kuratora; zgoda sądu opiekuńczego może występować jedynie w szczególnych sytuacjach, a nie jako reguła dla każdej umowy sprzedaży.

Na egzaminie warto zapamiętać rozróżnienie: częściowe ubezwłasnowolnienie → ograniczona zdolność → często potrzebna zgoda kuratora; całkowite ubezwłasnowolnienie → brak zdolności → czynności co do zasady nieważne.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Ubezwłasnowolnienie częściowe to ograniczenie zdolności do czynności prawnych osoby pełnoletniej, gdy potrzebuje ona pomocy w prowadzeniu spraw. Taka osoba nie traci całkowicie możliwości działania, ale dla ważniejszych czynności często wymagana jest zgoda kuratora.
Skutek jest taki, że przy czynnościach, w których osoba zaciąga zobowiązanie lub rozporządza prawem, potrzebna bywa zgoda kuratora. Bez niej czynność nie daje pełnych skutków, dopóki kurator jej nie potwierdzi lub nie odmówi potwierdzenia.
Bo zwykle wiąże się z dużą wartością, ryzykiem i długotrwałymi konsekwencjami (koszty utrzymania, ubezpieczenie, odpowiedzialność). To nie jest typowy, codzienny zakup jak żywność czy bilet, więc traktuje się go jako istotną czynność majątkową.
Może złożyć podpis, ale przy istotnych czynnościach majątkowych skuteczność umowy zależy od zgody kuratora. W praktyce oznacza to, że druga strona powinna zadbać o potwierdzenie przez kuratora, aby uniknąć ryzyka bezskuteczności.
Kurator pomaga w prowadzeniu spraw i jest przedstawicielem ustawowym w zakresie wymaganym przez prawo. Może wyrazić zgodę na daną czynność przed jej dokonaniem albo potwierdzić ją po fakcie. To jego zgoda jest kluczowa dla ważniejszych czynności.
Kurator może potwierdzić czynność po jej dokonaniu, jeśli uzna, że leży ona w interesie osoby ubezwłasnowolnionej częściowo. Potwierdzenie "uzdrawia" skuteczność umowy. Gdy kurator odmówi potwierdzenia, umowa nie wywoła zamierzonych skutków.
Nie należy tego upraszczać do automatycznej nieważności w chwili podpisania. W typowym ujęciu skutki czynności są wstrzymane do czasu decyzji kuratora: potwierdzenie powoduje pełną skuteczność, a odmowa prowadzi do braku skutków (w praktyce do nieważności).
Ponieważ mechanizm ochronny opiera się przede wszystkim na zgodzie kuratora jako przedstawiciela ustawowego. Zgoda sądu opiekuńczego pojawia się tylko w szczególnych przypadkach wynikających z odrębnych przesłanek, a nie jako reguła dla każdej umowy sprzedaży rzeczy.
Najczęściej mylą ubezwłasnowolnienie częściowe z całkowitym i wybierają "umowa nieważna". Drugi błąd to uznanie, że każda umowa jest ważna bez zgody. Trzeci to błędne wskazanie sądu opiekuńczego zamiast kuratora jako podmiotu zgody.
Sprawdź dwa elementy: (1) czy osoba jest ubezwłasnowolniona częściowo, (2) czy czynność jest istotna majątkowo i wiąże się z zobowiązaniem lub rozporządzeniem prawem. Jeśli tak, odpowiedź zwykle dotyczy zgody kuratora, a nie "ważna/nieważna".
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 27% zdających egzamin. bardzo trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Bez potwierdzenia przez kuratora umowa nie wywoła skutków prawnych w pełnym zakresie."

Źródła:

  • Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, art. 16–17, Dz.U. 2025 poz. 1071

Materiały:

  • Tekst jednolity Kodeksu cywilnego (art. 16–17) z legalnego źródła
  • Materiały dydaktyczne z prawa cywilnego: zdolność do czynności prawnych
  • Zadania testowe z zakresu ubezwłasnowolnienia i przedstawicielstwa ustawowego

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego