KWALIFIKACJA EKA1 - CZERWIEC 2023

PYTANIE NR 13.
Na konto Jana Kowalskiego wpłynęły pieniądze na skutek omyłki innej osoby. Źródłem powstałego zobowiązania jest
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Omyłkowy wpływ pieniędzy na cudze konto oznacza, że odbiorca uzyskał przysporzenie bez podstawy prawnej. W takiej sytuacji powstaje roszczenie o zwrot jako skutek bezpodstawnego wzbogacenia (nienależnego świadczenia), a nie akt administracyjny, delikt ani prowadzenie cudzych spraw.

Pełne wyjaśnienie:

Opis wskazuje na sytuację, w której na rachunek osoby (Jana Kowalskiego) trafiły środki pieniężne w wyniku omyłki innej osoby. Kluczowe jest to, że po stronie odbiorcy powstało przysporzenie majątkowe (ma więcej środków), a jednocześnie brak jest typowej podstawy prawnej, która uzasadniałaby zatrzymanie tych pieniędzy.

Dlatego właściwą kwalifikacją źródła zobowiązania jest bezpodstawne wzbogacenie. Mechanizm jest prosty: ktoś uzyskał korzyść kosztem innej osoby, choć nie było ku temu podstawy (np. nie było umowy, należności, decyzji). Skutkiem jest obowiązek zwrotu korzyści (co w praktyce oznacza zwrot pieniędzy lub ich wartości).

Pozostałe odpowiedzi nie pasują do stanu faktycznego:

  • Akt administracyjny nie jest źródłem takiego zobowiązania, ponieważ omyłkowy przelew między osobami nie wynika z władczego rozstrzygnięcia organu administracji. Akt administracyjny dotyczy sfery prawa administracyjnego i relacji organ–adresat.
  • Czyn niedozwolony (odpowiedzialność deliktowa) co do zasady wymaga bezprawnego, zawinionego zachowania powodującego szkodę. Sama pomyłka w przelewie nie musi spełniać tych przesłanek; kluczowe jest nienależne przysporzenie, a nie "szkoda z deliktu".
  • Prowadzenie cudzych spraw bez zlecenia polega na podejmowaniu działań w cudzym interesie bez umocowania (np. ktoś organizuje naprawę cudzego mieszkania podczas nieobecności właściciela). Omyłkowy wpływ pieniędzy na konto nie jest "prowadzeniem sprawy", tylko skutkiem nienależnego świadczenia.

W praktyce egzaminacyjnej warto zapamiętać regułę: omyłkowa wpłata/przelew najczęściej prowadzi do roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia, które mieści się w konstrukcji bezpodstawnego wzbogacenia. Przy wyborze odpowiedzi należy więc szukać kategorii związanej z nieuzasadnionym przysporzeniem, a nie z odpowiedzialnością za bezprawne zachowanie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To sytuacja, gdy ktoś uzyskuje korzyść majątkową kosztem innej osoby bez podstawy prawnej. Przykładem jest omyłkowy przelew na cudze konto. Skutkiem jest roszczenie o zwrot korzyści (najczęściej zwrot pieniędzy), bo nie ma uzasadnienia, by odbiorca je zatrzymał.
Czyn niedozwolony wiąże się zwykle z bezprawnym zachowaniem i odpowiedzialnością odszkodowawczą. Przy omyłkowym przelewie kluczowe jest to, że powstało nienależne przysporzenie, a nie szkoda wyrządzona bezprawnym działaniem. Dlatego właściwsza jest konstrukcja bezpodstawnego wzbogacenia.
Źródło zobowiązania to zdarzenie prawne, które powoduje, że jedna osoba ma obowiązek określonego świadczenia, a druga może tego żądać. W zadaniu zdarzeniem jest omyłkowe przekazanie pieniędzy, które tworzy podstawę do żądania ich zwrotu jako nienależnego przysporzenia.
Może, ale w relacji administracyjnej (organ wydaje władcze rozstrzygnięcie wobec adresata). W sytuacji omyłkowego przelewu między osobami nie ma decyzji organu ani rozstrzygnięcia administracyjnego, więc ta odpowiedź nie pasuje do opisu stanu faktycznego.
To podejmowanie działań w interesie innej osoby bez umowy i bez pełnomocnictwa, np. zabezpieczenie cudzego mienia przed szkodą. Z tego mogą wynikać rozliczenia między stronami. Omyłkowy przelew nie jest działaniem "w cudzej sprawie", tylko błędnym świadczeniem, więc nie kwalifikuje się do tej instytucji.
Najważniejsze jest stwierdzenie, że: (1) jedna osoba uzyskała korzyść (np. pieniądze), (2) kosztem innej osoby, oraz (3) nie ma podstawy prawnej, by tę korzyść zatrzymać (brak umowy, brak należności, brak innego tytułu). Wtedy typowo pojawia się obowiązek zwrotu.
Co do zasady nienależnie otrzymane pieniądze podlegają zwrotowi, bo odbiorca nie ma tytułu do ich zatrzymania. W praktyce mogą istnieć wyjątkowe sytuacje zależne od okoliczności (np. rozliczenia między stronami), ale w typowym kazusie egzaminacyjnym właściwa kwalifikacja to bezpodstawne wzbogacenie.
Bezpodstawne wzbogacenie dotyczy zwrotu korzyści uzyskanej bez podstawy prawnej (oddaj to, co niesłusznie otrzymałeś). Odszkodowanie z czynu niedozwolonego dotyczy naprawienia szkody spowodowanej bezprawnym zachowaniem (wyrównać stratę i ewentualnie utracone korzyści).
Najczęściej myli się instytucje o podobnym "skutku finansowym": zwrot pieniędzy z bezpodstawnego wzbogacenia z odszkodowaniem z deliktu. Pułapką bywa też wybór odpowiedzi z prawa administracyjnego (np. akt administracyjny), gdy opis dotyczy relacji cywilnoprawnej między osobami.
Najpierw nazwij problem: czy chodzi o umowę, bezprawne wyrządzenie szkody, nienależne przysporzenie, czy działanie w cudzej sprawie. Następnie dopasuj instytucję prawną do mechanizmu zdarzenia. W omyłkowym przelewie mechanizmem jest "korzyść bez tytułu", więc wybierasz bezpodstawne wzbogacenie.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 41% zdających egzamin. trudne

Według specjalistów z branży: "Omyłkowy wpływ pieniędzy na cudze konto oznacza, że odbiorca uzyskał przysporzenie bez podstawy prawnej."

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Bezpodstawne_wzbogacenie - dostęp 2026-03-01
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Czyn_niedozwolony - dostęp 2026-03-01
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Prowadzenie_cudzych_spraw_bez_zlecenia - dostęp 2026-03-01

Materiały:

  • Podręcznik do podstaw prawa cywilnego (część o zobowiązaniach i bezpodstawnym wzbogaceniu)
  • Materiały dydaktyczne z zakresu "źródeł zobowiązań" (delikt, kontrakt, bezpodstawne wzbogacenie, prowadzenie cudzych spraw)
  • Zestawy pytań egzaminacyjnych z rozróżniania instytucji prawa cywilnego i administracyjnego

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego