KWALIFIKACJA ROL2 - STYCZEŃ 2024 (test 3)

PYTANIE NR 21.
Nierównomierne zużycie ogumienia pojazdu spowodowane uszkodzeniem amortyzatorów przedstawia
Ilustracja przedstawia cztery różne wzory zużycia bieżnika opony, oznaczone literami A, B, C i D.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Uszkodzone amortyzatory nie tłumią drgań, przez co koło okresowo "podskakuje" i traci równomierny kontakt z nawierzchnią.
Skutkiem jest charakterystyczne nierównomierne zużycie bieżnika w postaci ząbkowania (falowania/łuskowania) na obwodzie opony, a nie zużycie typowe dla złej geometrii.

Pełne wyjaśnienie:

Niesprawne amortyzatory powodują, że drgania zawieszenia po najechaniu na nierówność nie są skutecznie tłumione. W praktyce koło zaczyna wykonywać szybkie ruchy góra–dół, a nacisk opony na nawierzchnię staje się zmienny. To oznacza, że bieżnik nie ściera się równomiernie na całym obwodzie.

Typowym skutkiem uszkodzenia amortyzatorów jest tzw. ząbkowanie (falowanie, łuskowanie) bieżnika: na klockach bieżnika pojawiają się naprzemienne "ząbki" lub nierówne stopnie, wyczuwalne dłonią przy przesuwaniu po bieżniku. Taki wzór różni się od zużycia wywołanego geometrią kół, które częściej daje stałe ścieranie jednej krawędzi (wewnętrznej lub zewnętrznej), oraz od niewyważenia koła, które kojarzy się przede wszystkim z drganiami kierownicy przy określonych prędkościach, a nie z typowym "schodkowaniem" klocków.

Dlatego poprawna jest odpowiedź "Ilustracja C." – powinna przedstawiać właśnie wzór ząbkowania/łuskowania wskazujący na problem z tłumieniem drgań.

  • Odpowiedzi wskazujące wzór ścierania jednej strony bieżnika pasują raczej do błędnej zbieżności/kąta pochylenia.
  • Wzór miejscowych ubytków/pojedynczych placków może wynikać z blokowania kół lub miejscowego uszkodzenia opony.
  • Zużycie równomierne, ale przyspieszone, zwykle wiąże się z ciśnieniem, obciążeniem lub stylem jazdy, a nie bezpośrednio z amortyzatorami.

W praktyce po rozpoznaniu ząbkowania warto sprawdzić stan amortyzatorów (wycieki, skuteczność tłumienia), elementów mocowania oraz geometrię, bo usterki mogą współwystępować i wzajemnie się nasilać.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Ząbkowanie bieżnika to nierówne "schodkowe" starcie klocków na obwodzie opony. Często wynika z tego, że koło nie utrzymuje stabilnego docisku do nawierzchni, np. przy słabym tłumieniu drgań. Wtedy bieżnik ściera się skokowo, a nie równomiernie.
Amortyzator ma tłumić drgania sprężyny i utrzymywać koło w możliwie stałym kontakcie z podłożem. Gdy jest niesprawny, koło "odbija" i okresowo traci docisk. Zmienny nacisk i mikropoślizgi powodują charakterystyczne falowanie/ząbkowanie bieżnika.
Przy złej geometrii częściej ściera się wyraźnie jedna krawędź bieżnika (wewnętrzna lub zewnętrzna) albo pojawia się "piłowanie" związane ze zbieżnością. Przy amortyzatorach typowe jest ząbkowanie na obwodzie, wyczuwalne dłonią jako stopnie na klockach bieżnika.
Może wprowadzać w błąd, ale zwykle daje inny obraz: zbyt niskie ciśnienie sprzyja zużyciu boków bieżnika, a zbyt wysokie – zużyciu części środkowej. Amortyzatory częściej powodują ząbkowanie/falowanie na obwodzie. Warto sprawdzić ciśnienie przed oceną zawieszenia.
Najczęściej po dłuższej eksploatacji na nierównych drogach dojazdowych, przy częstej jeździe z ładunkiem lub po pracy na polu, gdzie zawieszenie intensywnie pracuje. Jeśli maszyna lub pojazd często "dobija" i buja się po nierównościach, ryzyko ząbkowania rośnie.
Typowe są: nadmierne bujanie nadwozia, "pływanie" w zakrętach, gorsza stabilność na nierównościach oraz wydłużenie drogi hamowania przez słabszy kontakt kół z nawierzchnią. Często pojawiają się też nietypowe odgłosy pracy zawieszenia i szybsze zużycie opon.
Nie usuwa przyczyny. Nowe opony mogą po pewnym czasie znów zacząć się ząbkować, jeśli tłumienie drgań nadal jest słabe. Najpierw należy usunąć usterkę zawieszenia (np. amortyzatory, mocowania), a dopiero potem ocenić stan ogumienia i ewentualnie je wymienić.
Częsty błąd to automatyczne wskazywanie geometrii kół przy każdym nierównym zużyciu. Inny błąd to ocenianie tylko jednej osi i pomijanie porównania opon lewa–prawa. Warto oglądać bieżnik, sprawdzić ciśnienie, luzy zawieszenia i dopiero wtedy wiązać wzór zużycia z konkretną usterką.
Wstępnie można obejrzeć amortyzatory pod kątem wycieków i uszkodzeń oraz ocenić zachowanie pojazdu po dociśnięciu nadwozia (czy szybko się uspokaja). To nie zastąpi pomiaru skuteczności, ale pomaga wykryć oczywiste usterki. Zawsze warto też porównać zachowanie obu stron osi.
Ucz się wzorów w parach: objaw na bieżniku → najbardziej typowa przyczyna. Zwracaj uwagę na różnice między ząbkowaniem (tłumienie drgań), ścieraniem jednej krawędzi (geometria), zużyciem środka/boków (ciśnienie). Trenuj rozpoznawanie na zdjęciach i opisuj własnymi słowami, co widzisz.
info

Około 49% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z diagnostyki układu jezdnego (zawieszenie, ogumienie) dla szkół branżowych
  • Instrukcje obsługi i napraw producentów pojazdów/maszyn (sekcja: zawieszenie i koła)
  • Atlasy/poradniki wzorów zużycia opon stosowane w serwisach

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego