KWALIFIKACJA PGF4 + PGF5 - WRZESIEŃ 2015

PYTANIE NR 33.
Niewłaściwe ustawienie kątów rastrowania skutkuje powstaniem na wydrukach zjawiska
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Niewłaściwe kąty rastrowania w separacjach barwnych powodują nakładanie się regularnych struktur punktów rastra w sposób tworzący widoczne wzory interferencyjne. Taki niepożądany "falujący" deseń na odbitce to mora (moiré). Smużenie i rozmazywanie zwykle wynikają z problemów farbowo-maszynowych, nie z kątów rastra.

Pełne wyjaśnienie:

W druku offsetowym obraz tonalny najczęściej jest odwzorowywany rastrem (strukturą punktów). Dla druku procesowego CMYK każda składowa barwna ma własny raster. Aby uniknąć niepożądanych efektów, rastry te ustawia się pod różnymi kątami rastrowania (tzw. kąty ekranów). Dzięki temu regularne siatki punktów nie "pokrywają się" w sposób tworzący nowy, widoczny wzór.

Jeżeli kąty zostaną ustawione niewłaściwie (np. zbyt podobne lub powodujące niekorzystne relacje geometryczne), na wydruku może pojawić się mora (moiré). Jest to efekt interferencyjny: z nałożenia dwóch (lub więcej) regularnych struktur powstaje dodatkowy, większoskalowy wzór widoczny jako fale, rozetki o złej geometrii lub "kratkowanie". Mora jest typowym sygnałem problemu z rastrowaniem (lub z interakcją rastra z regularną strukturą obiektu, np. tkaniną w fotografii).

Odpowiedzi typu "smużenia", "zamazania" i "rozmazania" opisują inne grupy wad. Smużenie częściej wiąże się z mechaniką prowadzenia arkusza/wstęgi, zabrudzeniami, nierównomiernym podawaniem farby lub wodą. Zamazanie bywa skutkiem zbyt wolnego utrwalania/suszenia farby, zbyt dużej ilości farby lub nieprawidłowego odbioru arkusza. Rozmazanie zwykle kojarzy się z przesunięciem farby w czasie (tarcie, set-off, nieprawidłowe warunki w stosie) albo z problemami rejestru/mechaniki, ale nie jest charakterystycznym następstwem samej zmiany kątów rastra.

W praktyce egzaminacyjnej warto zapamiętać prostą regułę: parametry rastra (kąty, liniatura, rodzaj rastra) → artefakty strukturalne/interferencyjne, natomiast farba/woda/suszenie/transport arkusza → smużenia, brudzenia, rozmazywania. To ułatwia szybkie rozpoznanie przyczyny wady na odbitce.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Mora (moiré) to widoczny, niepożądany wzór (np. fale/kratka) powstający, gdy nakładają się na siebie regularne struktury, takie jak rastry barw CMYK lub raster i regularny deseń fotografowanego obiektu. To efekt interferencji, a nie "rozlania" farby.
Gdy kąty rastra poszczególnych separacji są zbyt podobne lub dobrane niefortunnie, regularne siatki punktów zaczynają tworzyć dodatkową, większoskalową strukturę widoczną dla oka. Ten nowy wzór to właśnie mora wynikająca z interferencji geometrii rastrów.
Mora ma charakter regularnego wzoru (fale, "kratka", rozetki o złej geometrii) i zwykle powtarza się w obszarach rastrowych. Smużenie to raczej kierunkowe pasy/ślady powstałe przez transport arkusza, zabrudzenia lub niestabilne farbowanie i nie ma typowej struktury interferencyjnej.
Mora często ujawnia się przy druku fotografii z drobnymi, regularnymi wzorami (tkaniny, siatki, żaluzje) oraz przy nieprawidłowych ustawieniach rastrowania w RIP/CTP. Może też wystąpić, gdy raster wydruku "bije się" z rastrem już obecnym w materiale źródłowym.
Pomaga właściwy dobór kątów rastra dla separacji CMYK oraz konsekwentne stosowanie tych ustawień w całym workflow (RIP, naświetlanie, proof). W trudnych motywach ograniczenie mory może też wymagać zmiany rodzaju rastra (np. inne strategie rastrowania) lub przygotowania obrazu.
Zwykle nie. Problemy farbowo-wodne częściej prowadzą do wahań gęstości, brudzenia, smużenia lub przyrostu punktu, ale sama mora jest przede wszystkim zjawiskiem geometryczno-interferencyjnym związanym z nakładaniem struktur rastra. Wyjątki wymagają analizy całego procesu.
Kąty rastrowania to orientacje siatek rastra (układu punktów) przypisane do poszczególnych składowych barwnych. Ustawia się je tak, aby po nałożeniu w druku tworzyły stabilną rozetę i nie generowały nowych, widocznych wzorów. To kluczowy parametr w przygotowalni.
Najczęstsze to błędnie dobrane kąty rastra, niezgodność ustawień między plikami/separacjami, nieprawidłowe ponowne rastrowanie (np. konwersje, skalowanie) oraz drukowanie materiału, który już zawiera raster (np. skan z gazety) bez odpowiedniej obróbki.
Najczęściej mylone są terminy opisujące rozlanie lub przesunięcie farby: smużenie, rozmazanie, zamazanie. Są one bardziej "codzienne" językowo, ale nie wynikają bezpośrednio z geometrii rastra. Mora to wzór regularny, a nie przypadkowe roztarcie.
Najpierw połącz przyczynę z typem zjawiska: "kąty rastrowania" sugerują artefakty strukturalne, czyli morę (moiré). Dopiero potem oceń, czy pozostałe odpowiedzi pasują do usterek mechaniki, farby lub suszenia. Taka mapa przyczyn skraca czas i zmniejsza liczbę pomyłek.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 63% zdających egzamin. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Niewłaściwe kąty rastrowania w separacjach barwnych powodują nakładanie się regularnych struktur punktów rastra w sposób tworzący widoczne wzory interferencyjne."

Źródła:

  • Wikipedia: "Moiré pattern" – opis zjawiska interferencyjnego powstającego przy nakładaniu regularnych struktur, https://en.wikipedia.org/wiki/Moir%C3%A9_pattern (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL): "Mora (grafika)" – omówienie mory w kontekście rastrów i obrazu drukowanego, https://pl.wikipedia.org/wiki/Mora_(grafika) (dostęp: 2026-03-01)
  • ISO 12647-2:2013, "Graphic technology — Process control for the production of half-tone colour separations, proof and production prints — Part 2: Offset lithographic processes" (kontekst jakości druku procesowego i kontroli reprodukcji rastrowej)

Materiały:

  • Podręczniki technologii druku offsetowego (rozdziały o rastrze i separacji barw)
  • Materiały szkolne/branżowe o rastrowaniu i wadach druku (moiré)
  • Dokumentacja producentów RIP/CTP opisująca ustawienia rastra i kątów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego