Osnowa to zespół nitek biegnących wzdłuż tkaniny (równolegle do jej krawędzi). Wątek to nitki wprowadzane w poprzek osnowy, które wypełniają splot. Ta różnica kierunku jest ważna nie tylko w tkactwie, ale też w pracy krawca, bo tkanina inaczej zachowuje się wzdłuż osnowy i wzdłuż wątku (rozciągliwość, stabilność, układanie się materiału).
W procesie tkania na krosnach nitki osnowy są zwykle mocno naprężone i wielokrotnie ocierają się o elementy maszyny. Z tego powodu dobiera się je tak, aby były odporne na zrywanie i ścieranie. Jednym z parametrów przędzy wpływających na wytrzymałość jest skręt: większa liczba zwojów na jednostkę długości mocniej wiąże włókna w nitce, co zazwyczaj zwiększa jej odporność mechaniczną. Dlatego w typowym, podstawowym opisie technologii tkania przyjmuje się, że przędza osnowowa ma często większy skręt niż przędza wątkowa.
- Stwierdzenie "mocniej skręcone niż nitki wątku" odpowiada tej technologicznej logice: osnowa musi "wytrzymać" więcej podczas tkania.
- Stwierdzenie "słabsze od nitek wątku" jest sprzeczne z praktycznym wymaganiem, by osnowa była odporna na naprężenia i tarcie.
- Stwierdzenie "dwa razy grubsze od nitek wątku" wprowadza nieuzasadnione, sztywne porównanie liczbowe. Grubość przędzy zależy od rodzaju tkaniny i założeń konstrukcyjnych; nie jest stałą regułą "2×".
- Stwierdzenie "nierównolegle ułożone względem siebie" jest błędne definicyjnie: nitki osnowy w tkaninie biegną zasadniczo równolegle, tworząc układ wzdłużny.
Wskazówka egzaminacyjna: gdy pytanie dotyczy cech osnowy, myśl o warunkach tkania (naprężenie i tarcie) oraz o tym, że elementy kroju zwykle układa się wzdłuż osnowy, bo jest kierunkiem bardziej stabilnym.
