Oprocentowanie nominalne lokaty (7,0%) mówi, o ile wzrośnie liczba złotych na rachunku po roku. Nie mówi jednak, ile realnie (w sensie siły nabywczej) można będzie za te pieniądze kupić, bo w międzyczasie ceny rosną z powodu inflacji (5%).
Realne oprocentowanie to przybliżona odpowiedź na pytanie: "o ile wzrośnie mój kapitał po uwzględnieniu wzrostu cen?". W praktycznych zadaniach szkolnych często stosuje się wzór złożony:
r ≈ (1+i)/(1+π) − 1, gdzie i to stopa nominalna, a π to inflacja.
Podstawiamy wartości w zapisie dziesiętnym:
Obliczenie:
(1+0,07)/(1+0,05) − 1 = 1,07/1,05 − 1
1,07/1,05 ≈ 1,019047..., a więc:
r ≈ 0,019047..., czyli około 1,9%
Dlatego odpowiedź "1,9%" jest właściwa: realny zysk jest dodatni, ale wyraźnie niższy od nominalnych 7%, bo 5% inflacji obniża realną wartość przyszłych pieniędzy.
Dlaczego pozostałe propozycje są błędne?
- "3,0%" – może wynikać z błędnego rachunku lub zbyt luźnego przybliżenia. Przy podanych danych wynik powinien być bliższy 2% niż 3%.
- "19,0%" – typowy błąd skali: ktoś pomylił 0,019 z 0,19 albo wykonał działania na liczbach bez poprawnego przeliczenia procentów na ułamki.
- "30,0%" – to wartość całkowicie nieadekwatna do danych wejściowych (7% i 5% nie mogą dać realnego oprocentowania rzędu kilkudziesięciu procent).
Wskazówka egzaminacyjna: zawsze zamień procenty na ułamki dziesiętne (7%→0,07) i dopiero wtedy podstaw do wzoru wymaganego w zadaniu. Jeśli w poleceniu jest "według zamieszczonego wzoru", kluczowe jest użycie dokładnie tej postaci, którą podano.
