KWALIFIKACJA MEC8 - WRZESIEŃ 2015

PYTANIE NR 17.
Nóż tokarski przecinak przedstawia rysunek oznaczony literą
Ilustracja przedstawia cztery różne rodzaje noży tokarskich, oznaczone literami A, B, C i D.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przecinak to nóż tokarski przeznaczony do odcinania materiału; zwykle ma wąskie, proste ostrze (często w postaci "płytki"/"języka") ustawione prostopadle do kierunku posuwu. Na ilustracji taki kształt odpowiada rysunkowi oznaczonemu literą "B".

Pełne wyjaśnienie:

Nóż tokarski typu przecinak (nóż do przecinania/odcinania) służy do wykonywania operacji, w której narzędzie "wchodzi" w materiał na wąskiej szerokości, aż do rozdzielenia detalu lub odcięcia naddatku. Z tego powodu jego charakterystyczną cechą jest wąskie ostrze (często w formie cienkiego pióra/blaszki w oprawce) umożliwiające przecinanie przy możliwie małej szerokości szczeliny.

Odpowiedź "B" jest właściwa, ponieważ przedstawia narzędzie o geometrii typowej dla przecinaka: ma smukłą część roboczą i kształt nastawiony na wąskie cięcie, a nie na toczenie zewnętrzne dużą krawędzią ani na planowanie czoła.

Pozostałe odpowiedzi są błędne, bo odpowiadają innym typom noży lub innym zastosowaniom:

  • Odpowiedź "A" jest typowo mylona z przecinakiem, gdy na rysunku widać ostrze, ale jego kształt i szerokość bardziej wskazują na nóż ogólnego przeznaczenia (np. do toczenia wzdłużnego) niż na wąski nóż do odcinania.
  • Odpowiedź "C" może przypominać nóż do planowania lub nóż narożny – takie noże mają geometrię ułatwiającą skrawanie większą krawędzią oraz prowadzenie po powierzchni, a nie wykonywanie wąskiej szczeliny do przecinania.
  • Odpowiedź "D" bywa kojarzona z nożem do rowkowania lub inną odmianą narzędzia profilowego; mimo pewnego podobieństwa funkcjonalnego, geometria (np. kształt krawędzi i oprawki) nie odpowiada typowemu przecinakowi używanemu do odcinania.

Wskazówka egzaminacyjna: szukaj na rysunku narzędzia, którego część robocza jest najwęższa i wygląda jak "cienki język" wysunięty z oprawki. To zwykle najszybciej odróżnia przecinak od noży do toczenia zewnętrznego czy planowania.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Przecinak to nóż tokarski przeznaczony do przecinania (odcinania) detalu lub nacinania wąskiej szczeliny. Ma zwykle wąskie ostrze, aby szerokość cięcia była możliwie mała i aby narzędzie mogło wejść głęboko w materiał.
Najczęściej rozpoznasz go po wąskiej części roboczej (cienkie "pióro") wysuniętej z oprawki. W porównaniu z nożami do toczenia wzdłużnego, przecinak nie ma szerokiej krawędzi skrawającej do zbierania dużej warstwy na boku.
Wąskie ostrze ogranicza szerokość szczeliny, czyli ilość usuwanego materiału podczas odcinania. To zmniejsza opory skrawania i ułatwia dojście do osi detalu. Zbyt szerokie ostrze zwiększa siły i ryzyko drgań oraz zakleszczenia w rowku.
Przecinak stosuje się, gdy trzeba odciąć detal z pręta, odciąć naddatek po toczeniu lub wykonać wąski rowek technologiczny. To typowa operacja kończąca proces obróbki, wymagająca dobrego ustawienia narzędzia w imaku.
Najczęstszy błąd to mylenie przecinaka z nożem do toczenia lub z narzędziem do rowkowania, bo "też ma wąską końcówkę". Warto porównać szerokość ostrza oraz to, czy narzędzie jest zaprojektowane do cięcia na małej szerokości.
Nie zawsze. Oba narzędzia mogą być do siebie podobne, ale przecinak jest typowo nastawiony na odcinanie (wejście do osi i rozdzielenie detalu), a nóż do rowkowania – na wykonanie rowka o określonej szerokości i kształcie. Różni się też geometria i zalecane zastosowanie.
W praktyce ostrze powinno być ustawione na wysokości osi i możliwie prostopadle do osi detalu (zgodnie z konstrukcją narzędzia). Niewłaściwa wysokość zwiększa ryzyko drgań i "ściągania" narzędzia. Szczegóły zależą od typu tokarki i oprawki.
Podczas przecinania narzędzie pracuje w wąskiej szczelinie, a wióry i tarcie mogą się kumulować. Rośnie podatność układu na drgania, zwłaszcza przy niewłaściwym wysięgu, słabym zamocowaniu lub źle dobranych parametrach. Pomaga krótkie wysunięcie i stabilne mocowanie.
Przecinak ma smukłe, wąskie ostrze do wejścia w materiał na małej szerokości. Nóż do toczenia wzdłużnego ma zwykle krawędź skrawającą ukształtowaną do zbierania warstwy na boku i do prowadzenia narzędzia wzdłuż powierzchni walcowej.
Najlepiej uczyć się przez porównywanie rysunków i funkcji: przecinak (odcinanie), nóż wzdłużny (toczenie), nóż do planowania (czoło), nóż do gwintów (profil). Dobrze działa tworzenie własnych fiszek z cechami: szerokość ostrza, kąt, typ operacji.
info

Statystycznie 67% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Przecinak to nóż tokarski przeznaczony do odcinania materiału; zwykle ma wąskie, proste ostrze (często w postaci "płytki"/"języka") ustawione prostopadle do kierunku posuwu."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z obróbki skrawaniem: rozdziały o nożach tokarskich i ich przeznaczeniu
  • Instrukcje stanowiskowe/pracowniane do tokarki (dobór narzędzi, zasady bezpiecznej pracy)
  • Katalogi narzędzi skrawających (dział: noże do przecinania i rowkowania) – do nauki rozpoznawania geometrii

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego