KWALIFIKACJA ELE5 - WRZESIEŃ 2015

PYTANIE NR 29.
Obciążalność prądowa długotrwała przewodu YDY w temperaturze 30°C dla jednego ze sposobów wykonania instalacji według normy PN-IEC 60364 wynosi 46 A. Korzystając z tabeli współczynników poprawkowych obciążalności w innych temperaturach określ, jaka będzie obciążalność tego przewodu w temperaturze powietrza równej 50°C.
Ilustracja przedstawia tabelę z współczynnikami poprawkowymi dla temperatury otaczającego powietrza innej niż 30°C,
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Obciążalność prądową w innej temperaturze wyznacza się przez zastosowanie współczynnika poprawkowego temperaturowego z tabeli: I(50°C)=I(30°C)·k. Dla 30°C przyjęto 46 A, a dla 50°C współczynnik jest mniejszy od 1, więc wynik musi być niższy od 46 A i odpowiada wartości 32,66 A.

Pełne wyjaśnienie:

Obciążalność prądowa długotrwała przewodu jest podawana dla warunków odniesienia (m.in. określonej temperatury otoczenia). Gdy temperatura powietrza rośnie, przewód trudniej oddaje ciepło do otoczenia, a izolacja szybciej osiąga temperaturę graniczną. Z tego powodu dopuszczalny prąd maleje.

W zadaniu podano obciążalność w 30°C: 46 A. Aby wyznaczyć obciążalność w 50°C, nie "zgaduje się" nowej wartości, tylko korzysta z tabel współczynników poprawkowych i wykonuje jedno działanie:

  • odczytaj współczynnik temperaturowy k dla 50°C (dla danego typu przewodu i warunków, których dotyczy tabela),
  • oblicz: I50 = 46 A × k.

Wartość poprawna w odpowiedziach wskazuje, że użyty współczynnik jest wyraźnie mniejszy od 1, więc wynik jest zauważalnie niższy od 46 A. Odpowiedź "32,66 A" spełnia tę logikę i odpowiada zastosowaniu współczynnika z tabeli dla 50°C.

Pozostałe propozycje są błędne typowo z dwóch powodów:

  • Wartości typu 37,72 A oraz 38,64 A sugerują zbyt "łagodną" korektę, jakby współczynnik był zbyt wysoki; to częsty błąd wynikający z wyboru niewłaściwej kolumny/wiersza tabeli albo nieuwzględnienia, że wraz ze wzrostem temperatury dopuszczalny prąd spada istotnie.
  • Wartość 30,82 A jest z kolei zbyt niska w porównaniu do wyniku wynikającego z właściwego współczynnika dla 50°C; taki wynik może pochodzić z odczytu współczynnika dla jeszcze wyższej temperatury albo z pomyłki w przeliczeniu (np. błędne zaokrąglenie lub użycie procentów).

W praktyce egzaminacyjnej najważniejsze jest, aby zawsze: (1) sprawdzić temperaturę odniesienia, (2) dobrać właściwy współczynnik dla podanej temperatury, (3) wykonać proste mnożenie i ocenić, czy wynik ma sens (tu: musi być mniejszy niż 46 A).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To maksymalny prąd, jaki przewód może przenosić w sposób ciągły w danych warunkach (ułożenie, temperatura otoczenia), tak aby nie przekroczyć dopuszczalnej temperatury żyły i izolacji. Jest kluczowa przy doborze przekroju i zabezpieczeń, bo chroni instalację przed przegrzaniem.
Im cieplejsze otoczenie, tym mniejsza różnica temperatur między przewodem a powietrzem, więc przewód gorzej oddaje ciepło. Żyła szybciej się nagrzewa do temperatury granicznej izolacji, dlatego dopuszczalny prąd musi być mniejszy. To ogranicza ryzyko degradacji izolacji i awarii.
Stosuje się współczynnik poprawkowy temperaturowy k odczytany z tabeli dla 50°C. Następnie liczy się: I(50°C)=I(30°C)×k. Kluczowe jest dobranie współczynnika z tabeli odpowiadającej temu samemu typowi przewodu i warunkom ułożenia.
Najczęstsze pomyłki to: odczyt współczynnika z niewłaściwej tabeli (inny sposób ułożenia), wybór złej temperatury, mylenie procentów z ułamkiem (np. 71% jako 71 zamiast 0,71) oraz brak kontroli sensu wyniku. Po przeliczeniu sprawdź, czy prąd rzeczywiście maleje przy wyższej temperaturze.
Nie zawsze. W praktyce często uwzględnia się także inne współczynniki, np. dla grupowania przewodów, sposobu ułożenia, liczby obciążonych żył czy warunków chłodzenia. W zadaniach egzaminacyjnych bywa, że podany jest tylko jeden współczynnik (temperaturowy), ale warto czytać polecenie bardzo uważnie.
Podwyższone temperatury mogą występować np. na poddaszach, w pobliżu źródeł ciepła, w nieklimatyzowanych halach, w szafach o słabej wentylacji lub w przestrzeniach podsufitowych. W takich miejscach standardowe założenia projektowe mogą być niewystarczające i konieczna jest korekta obciążalności.
Wykonaj szybki test sensu: przy wzroście temperatury z 30°C do 50°C współczynnik jest mniejszy od 1, więc wynik musi być niższy niż 46 A. Jeżeli wyszło więcej niż 46 A, to znaczy, że współczynnik odczytano błędnie lub użyto niewłaściwej tabeli.
Oznacza to, że wartość obciążalności zależy od metody ułożenia przewodu (np. w powietrzu, w rurce, w ścianie, w izolacji). Różne sposoby ułożenia mają inne warunki chłodzenia, więc i inne prądy dopuszczalne. W obliczeniach nie wolno mieszać tabel z różnych metod ułożenia.
Tak. Zabezpieczenie (np. wyłącznik nadprądowy) powinno być dobrane tak, aby w normalnej pracy nie przeciążało przewodu, a w razie przeciążenia zadziałało odpowiednio szybko. Jeżeli temperatura obniża obciążalność, może się okazać, że dotychczasowe zabezpieczenie ma zbyt duży prąd znamionowy dla danych warunków.
Ćwicz schemat: odczyt wartości bazowej, dobór właściwej tabeli, odczyt współczynnika, jedno mnożenie oraz kontrola sensu wyniku. Warto też powtórzyć, od czego zależy obciążalność (temperatura, ułożenie, grupowanie) i robić zadania z różnymi temperaturami, aby uniknąć odruchowych błędów.
info

Statystycznie 34% uczniów zna prawidłową odpowiedź. bardzo trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Obciążalność prądową w innej temperaturze wyznacza się przez zastosowanie współczynnika poprawkowego temperaturowego z tabeli: I(50°C)=I(30°C)·k."

Materiały:

  • Podręczniki do projektowania i eksploatacji instalacji elektrycznych (rozdziały o obciążalności przewodów)
  • Tablice obciążalności prądowej przewodów i kabli oraz współczynników korekcyjnych (temperatura, grupowanie, sposób ułożenia)
  • Materiały dydaktyczne SEP dotyczące doboru przewodów i zabezpieczeń

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego