KWALIFIKACJA BUD13 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 33.
Objętość mas ziemnych bez uwzględniania współczynnika spulchnienia gruntu, którą należy przygotować, aby uformować nasyp przedstawiony na rysunku o pochyleniu skarp 1:1, wynosi
Ilustracja przedstawia schematyczny rysunek techniczny nasypu ziemnego, który jest częścią pytania egzaminacyjnego
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Objętość nasypu liczy się z geometrii przekroju poprzecznego odczytanego z rysunku.
Przy skarpach 1:1 szerokość u podstawy wynika z wysokości nasypu (na 1 m w pionie przypada 1 m w poziomie). Następnie oblicza się pole przekroju (najczęściej trapezu) i mnoży przez długość odcinka. Wynik podaje się bez spulchnienia.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniach o objętości nasypu kluczowe są dwa kroki: (1) poprawne wyznaczenie pola przekroju poprzecznego na podstawie danych z rysunku oraz (2) przeliczenie go na objętość przez uwzględnienie długości odcinka.

Pochylenie skarp 1:1 oznacza, że na każdy 1 m wysokości (pion) przypada 1 m "rozszerzenia" w poziomie po każdej stronie. W praktyce, jeżeli z rysunku odczytasz wysokość nasypu, możesz z niej wyprowadzić dodatkową szerokość u podstawy wynikającą z obu skarp. To bardzo częste miejsce pomyłek: część osób interpretuje 1:1 jak wartość procentową albo stosuje tylko jedną stronę skarpy.

Gdy znasz już wymiary przekroju (np. szerokość korony, wysokość oraz szerokość u podstawy), liczysz pole przekroju. Dla typowego nasypu o przekroju trapezowym korzysta się ze wzoru na pole trapezu. Jeśli przekrój da się rozbić na prostokąt i dwa trójkąty, można policzyć pole przez sumowanie pól prostszych figur – to często ogranicza ryzyko błędu.

Następnie pole przekroju mnoży się przez długość nasypu (odczytaną z rysunku lub podaną w danych): V = A · L. Otrzymujesz objętość w m3.

W poleceniu wskazano bez uwzględniania współczynnika spulchnienia, czyli wynik ma dotyczyć objętości mas ziemnych w stanie odpowiadającym obmiarowi geometrycznemu (bez "powiększania" na transport po urabianiu). Odpowiedzi typu "500 m3" lub "640 m3" często wynikają z błędnego pola przekroju (zła interpretacja skarp, pominięcie części trapezu) albo z pomylenia jednostek/odczytu skali. Z kolei "140 m3" bywa skutkiem policzenia tylko fragmentu przekroju lub pominięcia mnożenia przez długość.

Poprawna wartość w tym zadaniu wynosi 320 m3, zgodnie z obliczeniem z danych geometrycznych przedstawionych na rysunku.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Skarpa 1:1 oznacza proporcję 1 m w pionie na 1 m w poziomie. Gdy nasyp ma wysokość h, to każda skarpa "wychodzi" w poziomie o h, więc szerokość u podstawy jest większa od szerokości korony o 2h (po h na każdą stronę).
To objętość wynikająca z czystej geometrii nasypu/wykopu (obmiar z przekrojów i długości), bez zwiększania jej o spulchnienie po urabianiu. Innymi słowy: liczysz m3 z rysunku i wymiarów, a nie "transportowe" m3 urobku.
Najpierw policz pole przekroju na podstawie wymiarów z rysunku (często trapez: korona + skarpy). Potem pomnóż przez długość odcinka: V = A · L. Upewnij się, że wszystkie wymiary są w metrach i że dobrze odczytałeś skalę.
Bo typowy nasyp drogowy ma płaską koronę (górną szerokość) oraz dwie skarpy schodzące do podstawy. Taki kształt w przekroju poprzecznym tworzy trapez. To upraszcza obliczenia i odpowiada praktycznym wymaganiom stateczności i odwodnienia.
Najczęściej: (1) błędna interpretacja 1:1 i zła szerokość podstawy, (2) pominięcie jednej skarpy, (3) pomylenie pola przekroju z objętością (brak mnożenia przez długość), (4) błędy skali rysunku, (5) niepotrzebne doliczanie spulchnienia mimo polecenia.
W ujęciu geometrycznym tak: jeśli odkładamy 1 m w pionie i 1 m w poziomie, to nachylenie odpowiada kątowi 45°. W zadaniach egzaminacyjnych ważniejsze jest jednak rozumienie proporcji h w pionie = h w poziomie, bo z tego wynika szerokość u podstawy.
Stosuje się go, gdy przechodzisz z objętości "w gruncie" na objętość urobku po urabianiu i podczas transportu lub składowania. Wtedy objętość rośnie, bo grunt jest luźniejszy. Jeśli polecenie mówi "bez współczynnika spulchnienia", nie wolno tej korekty wykonywać.
Zrób szybkie oszacowanie: przybliż pole przekroju (np. średnia szerokość razy wysokość/2 dla trapezu) i pomnóż przez długość. Porównaj rząd wielkości z odpowiedziami. Jeśli wychodzą wartości skrajnie małe lub ogromne, zwykle to błąd skali albo brak przeliczenia na metry.
Najpierw sprawdź skalę i jednostki na rysunku. Mierz odcinki zgodnie ze skalą albo korzystaj z podanych wymiarów liczbowych. Zawsze przelicz do metrów przed liczeniem pola i objętości. Dobrym nawykiem jest dopisywanie jednostek przy każdym kroku obliczeń.
Ćwicz seriami: najpierw pola (trapez, trójkąt, prostokąt), potem objętość V = A · L. Rozwiązuj zadania z różnymi skarpami (np. 1:1, 1:1,5), ale zawsze zapisuj, co wynika z pochylenia. Na końcu rób kontrolę: czy uwzględniłeś obie skarpy i długość odcinka.
info

Około 28% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. bardzo trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Objętość nasypu liczy się z geometrii przekroju poprzecznego odczytanego z rysunku.Przy skarpach 1:1 szerokość u podstawy wynika z wysokości nasypu (na 1 m w pionie przypada 1 m w poziomie)."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z obmiaru robót ziemnych dla kwalifikacji BUD.13
  • Zadania ćwiczeniowe: obliczanie pól trapezów i objętości pryzm o stałym przekroju
  • Instrukcje/poradniki wykonania nasypów drogowych (ujęcie praktyczne: geometria, zagęszczenie, transport)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego