KWALIFIKACJA ROL4 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 6.
Oblicz, jaką ilość azotu należy zastosować w uprawie 1 hektara kukurydzy na kiszonkę z całych roślin, jeżeli przewidywany plon zielonki wynosi 40 t/ha.
Ilustracja przedstawia tabelę dotyczącą pobierania składników pokarmowych przez kukurydzę na 1 tonę plonu w kilogramach na
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aby wyznaczyć dawkę N, stosuje się zależność: pobieranie N na 1 t plonu × planowany plon. Dla kukurydzy na kiszonkę z całych roślin przyjmuje się 7 kg N/t. Plon 40 t/ha zielonki przelicza się praktycznie na ok. 20 t/ha kiszonki, więc 7 × 20 = 140 kg N/ha.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniach z nawożenia azotem kluczowa jest zasada: dawka składnika (kg/ha) = jednostkowe pobieranie (kg/t) × planowany plon (t/ha). Dla kukurydzy przeznaczonej na kiszonkę z całych roślin stosuje się współczynnik pobierania na poziomie 7 kg N na 1 tonę plonu.

W treści podano jednak plon zielonki (świeżej masy po zbiorze): 40 t/ha. W praktyce rolniczej zielonka i kiszonka nie zawsze są traktowane jako ta sama "tona produktu", ponieważ w trakcie zakiszania następują straty masy (m.in. ubytek wody i zmiany fermentacyjne). Dlatego przy rozwiązywaniu takich zadań często przyjmuje się współczynnik przeliczenia świeżej zielonki na kiszonkę stabilną rzędu około 0,5.

Zastosowanie tego podejścia daje plon kiszonki: 40 t/ha × 0,5 ≈ 20 t/ha. Następnie liczymy dawkę azotu: 7 kg N/t × 20 t/ha = 140 kg N/ha.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne? Wynik 52 kg/ha oznacza zaniżenie dawki i sugeruje użycie niewłaściwego współczynnika pobierania lub błędne przeliczenie plonu. Wartość 252 kg/ha wskazuje na przyjęcie zbyt wysokiego pobierania na tonę lub nieuwzględnienie założeń dotyczących postaci plonu. Natomiast 560 kg/ha to skrajne przeszacowanie, typowe dla pomyłki rzędu wielkości (np. błędne przeliczenie ton na inną jednostkę albo wielokrotne "podwojenie" plonu).

W praktyce dawka azotu nie jest wyznaczana wyłącznie z pobierania – koryguje się ją m.in. o zasobność gleby, nawozy naturalne (np. obornik) i stanowisko. Na egzaminie w tego typu zadaniu najczęściej liczy się jednak poprawne użycie tabeli pobierania i właściwe przeliczenia jednostek.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Stosuje się schemat: kg N/ha = (kg N na 1 t plonu) × (t/ha). Najpierw ustal, do jakiej postaci plonu odnosi się współczynnik (kiszonka czy świeża zielonka), a potem podstaw właściwy plon w tonach na hektar.
Zielonka to świeża masa roślinna bezpośrednio po zbiorze, zwykle z dużą zawartością wody. Kiszonka to materiał zakonserwowany fermentacją. Podczas zakiszania mogą wystąpić straty masy, więc "1 t zielonki" nie zawsze odpowiada "1 t kiszonki" w zadaniach rachunkowych.
Ponieważ część tabel i współczynników pobierania składników odnosi się do plonu kiszonki, a w praktyce plon bywa podawany jako świeża zielonka. Aby użyć właściwej jednostki, czasem trzeba przyjąć współczynnik przeliczeniowy uwzględniający straty i zmianę masy podczas zakiszania.
Najczęstsze błędy to: mylenie plonu zielonki z plonem kiszonki, użycie współczynnika pobierania dla innego kierunku użytkowania (np. ziarno), pomylenie jednostek t/ha z kg/ha oraz "mechaniczne" mnożenie liczb bez sprawdzenia, czego dotyczą.
Nie zawsze. Mnożenie ma sens tylko wtedy, gdy 7 kg N/t odnosi się do tej samej postaci plonu, którą podano w treści. Jeśli 40 t/ha dotyczy zielonki, a współczynnik dotyczy kiszonki, trzeba najpierw przeliczyć plon do właściwej podstawy.
W zadaniach egzaminacyjnych powinno to wynikać z opisu tabeli lub sformułowania "na kiszonkę z całych roślin". Jeśli materiał źródłowy nie doprecyzowuje, szukaj w nim nagłówków typu "świeża masa", "kiszonka", "sucha masa". Gdy brakuje, ryzyko niejednoznaczności rośnie.
Azot silnie wpływa na tempo wzrostu i budowę biomasy, więc zbyt mała dawka może obniżyć plon i jakość paszy. Zbyt duża dawka zwiększa koszty oraz ryzyko strat azotu (np. wymywanie), co jest niekorzystne środowiskowo i ekonomicznie.
Korektę wykonuje się m.in. po analizie zasobności gleby, po uwzględnieniu nawozów naturalnych (obornik, gnojowica) oraz po ocenie stanowiska i przedplonu. Tabele pobierania są punktem wyjścia, ale dawka "do wysiania" zależy od tego, ile azotu już jest dostępne w glebie.
To dwa różne typy jednostek. t/ha opisuje plon (masa produktu), a kg/ha dawkę składnika. Łączy je współczynnik pobrania w kg/t. Dopiero iloczyn (kg/t) × (t/ha) daje wynik w kg/ha.
Ćwicz schemat: identyfikacja danych → dobór właściwego współczynnika z tabeli → kontrola, czy plon jest w tej samej "postaci" → obliczenia z jednostkami. Dodatkowo warto zapisywać jednostki przy każdym kroku, bo to szybko ujawnia pomyłki.
info

Około 26% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. bardzo trudne

Eksperci podkreślają: "Aby wyznaczyć dawkę N, stosuje się zależność: pobieranie N na 1 t plonu × planowany plon."

Źródła:

  • Informacja kontekstowa dostarczona w zadaniu: "Tabela oparta na danych IUNG-PIB... dla całych roślin na kiszonkę wartość wynosi 7 kg N na 1 tonę plonu" (źródło wtórne w opisie zadania)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z nawożenia roślin i planowania dawek N (poziom szkoły branżowej/technikum rolniczego)
  • Publikacje i tabele pobierania składników pokarmowych przez kukurydzę (opracowania IUNG-PIB)
  • Podstawy technologii zbioru i zakiszania zielonki (wpływ na masę i suchą masę)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego