KWALIFIKACJA MTL5 - CZERWIEC 2021

PYTANIE NR 10.
Oblicz czas przeprowadzenia hartowania 5 partii prętów ze stali niestopowej, o średnicy 75 mm w piecu komorowym. Załadunek jednej partii prętów do pieca trwa 2 minuty, wyładunek 1 minutę, a czas wytrzymania wyrobów w piecu określono w tabeli.
Ilustracja przedstawia tabelę z czasami grzania w minutach przy hartowaniu i odpuszczaniu przedmiotów ze stali niestopowej.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Całkowity czas procesu dla 5 partii wyznacza się przez zsumowanie czasów pomocniczych i technologicznych dla każdej partii: osobno liczy się załadunek i wyładunek oraz czas wytrzymania odczytany z tabeli dla prętów Ø75 mm ze stali niestopowej. Wynik jest sumą pięciu jednakowych cykli.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniach tego typu celem jest obliczenie sumarycznego czasu zajęcia pieca dla określonej liczby partii wsadu. Kluczowe jest rozpoznanie, że na jeden cykl partii składają się:

  • czas załadunku (czynności pomocnicze przed rozpoczęciem wytrzymania),
  • czas wytrzymania w piecu (czas technologiczny odczytywany z tabeli dla danego materiału i średnicy),
  • czas wyładunku (czynności pomocnicze po zakończeniu wytrzymania).

Następnie przyjmuje się, że każda z 5 partii przechodzi taki sam cykl, więc całkowity czas oblicza się jako:

czas całkowity = 5 × (załadunek + wytrzymanie z tabeli + wyładunek)

Odpowiedź "390 minut" jest poprawna wtedy, gdy po podstawieniu wartości z treści (2 min załadunku i 1 min wyładunku) oraz czasu wytrzymania odczytanego z tabeli dla prętów Ø75 mm otrzymuje się sumę odpowiadającą pięciu cyklom. Najczęstsze błędy to nieuwzględnienie czasów pomocniczych lub potraktowanie czasu z tabeli jako czasu dla wszystkich partii łącznie.

Dlaczego pozostałe wyniki bywają wybierane błędnie?

  • Wyniki zbyt małe zwykle wynikają z pominięcia części operacji (np. wyładunku) albo z policzenia tylko jednej partii.
  • Wyniki zbyt duże często pojawiają się, gdy ktoś doda czasy pomocnicze wielokrotnie (np. licząc je także "w środku" wytrzymania) albo przyjmie błędnie, że do czasu wytrzymania trzeba jeszcze doliczać dodatkowe, niepodane czasy.

Na egzaminie warto zawsze rozpisać czas jednego cyklu, dopiero potem wykonać mnożenie przez liczbę partii i sprawdzić jednostki (minuty).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Liczy się czas jednego cyklu dla partii: załadunek + wytrzymanie (z tabeli) + wyładunek, a potem mnoży przez liczbę partii. Na końcu sprawdza się, czy założono pracę kolejno (partia po partii), bo to wpływa na wynik.
To czas utrzymania wyrobów w wymaganej temperaturze w piecu, aby przekrój nagrzał się i proces przebiegał prawidłowo. W zadaniach egzaminacyjnych wartość ta jest zwykle podana w tabeli w zależności od materiału i wymiaru (np. średnicy pręta).
Bo piec jest zajęty nie tylko podczas wytrzymania, ale także w trakcie operacji pomocniczych. Te czasy wpływają na plan produkcji, kolejkę wsadów i wykorzystanie urządzeń. Na egzaminie pominięcie 2–3 minut na partię może znacząco zaniżyć wynik końcowy.
Kluczowy jest czas wytrzymania przypisany do średnicy 75 mm i rodzaju stali (niestopowa). Trzeba uważać, aby nie odczytać wiersza/kolumny dla innej średnicy lub innej grupy stali, bo to prowadzi do systematycznie błędnych wyników.
Jeśli piec obrabia partie kolejno, całkowity czas to 5 × czas cyklu jednej partii. Inaczej byłoby tylko wtedy, gdyby treść wyraźnie dopuszczała łączenie partii w jeden wsad lub nakładanie etapów, co w zadaniu musi być jednoznacznie opisane.
Najczęściej: pomijanie załadunku/wyładunku, policzenie czasu tylko dla jednej partii, odczyt złej wartości z tabeli (inna średnica), oraz błędne założenie, że czas z tabeli dotyczy wszystkich partii naraz. Pomaga rozpisanie wzoru na czas jednego cyklu.
Tak, jeżeli każda partia jest osobno ładowana i osobno wyładowywana. Gdyby partie łączono w jeden wspólny wsad, mnożenie byłoby inne, ale wtedy zadanie musi to wprost podać. W typowych zadaniach egzaminacyjnych "5 partii" oznacza 5 powtórzeń cyklu.
Im większa średnica, tym dłużej trwa wyrównanie temperatury w przekroju i osiągnięcie wymaganych warunków w całym materiale. Tabele technologiczne ujmują to zależnie od wymiaru i rodzaju stali, dlatego odczyt dla Ø75 mm jest kluczowy dla poprawnego obliczenia czasu.
Można oszacować rząd wielkości: czasy pomocnicze to tu kilka minut na partię, więc dla 5 partii dają kilkanaście minut. Reszta wyniku powinna wynikać z pięciokrotności czasu wytrzymania z tabeli. Jeśli wychodzi kilkadziesiąt minut łącznie, to zwykle policzono jedną partię.
Ćwicz odczyt danych z tabel (średnica, materiał, parametr czasu) i zapisuj schemat: czas cyklu = załadunek + parametr z tabeli + wyładunek. Zwracaj uwagę na jednostki i liczbę partii. Warto rozwiązać kilka zadań o podobnej konstrukcji, by uniknąć rutynowych pomyłek.
info

Statystycznie 48% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że wynik jest sumą pięciu jednakowych cykli.

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z obróbki cieplnej stali dla technika (rozdziały: hartowanie, wygrzewanie, czasy nagrzewania/wytrzymania)
  • Instrukcje technologiczne/DTR pieców komorowych stosowanych w pracowniach lub zakładach (sekcje dot. cyklu: załadunek–wygrzewanie–wyładunek)
  • Zestawy zadań egzaminacyjnych z planowania procesu obróbki cieplnej (zadania na sumowanie czasów operacji)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego