Aby obliczyć, ile azotu (N) rośliny mogą pobrać w pierwszym roku po zastosowaniu obornika, trzeba przejść przez trzy logiczne kroki: masa nawozu, ilość azotu w tej masie oraz część azotu faktycznie wykorzystana przez rośliny.
1) Zamiana dawki obornika na kg/ha
Podano dawkę 30 t/ha. Ponieważ 1 t = 1000 kg, otrzymujemy:
30 t/ha = 30 000 kg/ha.
2) Obliczenie całkowitej ilości azotu wniesionego z obornikiem
Zawartość azotu wynosi 0,45%, czyli w zapisie dziesiętnym 0,0045. Zatem ilość N w dawce obornika to:
30 000 kg/ha × 0,0045 = 135 kg N/ha.
Ta wartość oznacza azot ogólny wniesiony z obornikiem, a nie jeszcze azot pobrany przez rośliny.
3) Uwzględnienie wykorzystania azotu w pierwszym roku
Wykorzystanie N podano jako 30%, czyli 0,30. Rośliny pobiorą tylko tę część azotu (reszta działa następczo w kolejnych latach lub pozostaje związana w glebie):
135 kg N/ha × 0,30 = 40,5 kg N/ha.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?
- Wartość "90,0 kg" odpowiadałaby zbyt wysokiemu wykorzystaniu (np. ok. 67%) i nie wynika z danych w zadaniu. Częsty mechanizm błędu to nieuwzględnienie wieloletniego działania obornika lub pomylenie współczynników.
- Wartość "45,0 kg" jest bliska poprawnej, ale wynikałaby z zaokrągleń lub błędnego potraktowania procentów (np. przyjęcia 0,5% zamiast 0,45% albo 1/3 zamiast 30%). W zadaniu liczby są podane dokładnie, więc rachunek powinien dać 40,5.
- Wartość "30,5 kg" może powstać przy błędnej konwersji procentów lub przy pomyleniu działań (np. użyciu 0,30 zamiast 0,45% w jednym z etapów). To typowy błąd proceduralny w obliczeniach procentowych.
Wskazówka egzaminacyjna: zawsze zapisuj procenty jako ułamki (0,45% = 0,0045; 30% = 0,30) i pilnuj jednostek (t → kg). Dopiero po wyznaczeniu "N ogólnego" stosuj współczynnik wykorzystania dla pierwszego roku.
