KWALIFIKACJA MED9 - STYCZEŃ 2014

PYTANIE NR 44.
Oblicz, ile należy odważyć spirytusu 96°, aby prawidłowo wykonać przepisany lek.
Ilustracja przedstawia dwie tabele związane z przygotowaniem leku w kontekście egzaminu zawodowego dla technika
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aby obliczyć ilość spirytusu 96° do odważenia, stosuje się bilans etanolu: ilość etanolu wniesiona przez spirytus musi odpowiadać ilości etanolu wymaganej w leku według recepty. Po podstawieniu danych z zadania i przeliczeniu jednostek otrzymuje się wynik 39,48 g.
Klucz: poprawna proporcja i konsekwentne jednostki.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniach recepturowych z użyciem spirytusu 96° (roztworu etanolu o znanej mocy) typowo liczy się ile roztworu wyjściowego trzeba odważyć/odmierzyć, aby dostarczyć do leku wymaganą ilość etanolu.

Najbezpieczniejsza metoda to bilans składnika:

  • najpierw ustala się, jaka ilość etanolu ma znaleźć się w leku zgodnie z receptą (wynika to z docelowego stężenia i całkowitej ilości preparatu albo ze składu recepty),
  • następnie zapisuje się zależność: etanol w spirytusie = etanol wymagany w leku,
  • z tej zależności wyznacza się masę spirytusu 96° do odważenia (tu podano wynik w gramach, więc w rachunku trzeba zachować spójność jednostek).

Odpowiedź "39,48 g" jest poprawna, bo odpowiada wynikowi obliczeń po poprawnym ustawieniu proporcji i przeliczeniu do masy. W praktyce kontrolnie sprawdza się, czy otrzymana masa spirytusu jest logiczna: jest mniejsza niż masa docelowego roztworu i nie może prowadzić do przekroczenia wymaganego stężenia etanolu.

Pozostałe wartości są typowymi rezultatami błędów rachunkowych: zawyżone wyniki mogą wynikać z odwrócenia proporcji lub potraktowania 96° jako innej bazy procentowej, a zaniżone – z pominięcia części etanolu wymaganej w preparacie albo z błędnego przeliczenia jednostek. Na egzaminie warto zapisać równanie bilansu i dopiero na końcu zaokrąglić wynik.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):

Stosuje się bilans etanolu: ilość etanolu wniesiona przez spirytus 96° ma dać ilość etanolu wymaganą w leku (z docelowego stężenia i ilości preparatu).

Kluczowe jest konsekwentne liczenie w tych samych jednostkach (g lub ml).

To określenie mocy/stężenia roztworu etanolu stosowanego jako rozpuszczalnik w recepturze. W zadaniach egzaminacyjnych traktuje się go jako roztwór o znanym udziale etanolu, który trzeba wykorzystać do uzyskania docelowej mocy w leku.
W recepturze część składników się odważa, a nie odmierza, bo masa jest mniej wrażliwa na temperaturę i menisk. Jeśli pytanie żąda masy spirytusu, rachunek trzeba prowadzić tak, by końcowo uzyskać gramy (czasem z użyciem gęstości).
Najczęstsze to: odwrócenie proporcji (daje zawyżony wynik), mieszanie obliczeń masowych z objętościowymi bez kontroli jednostek, oraz zbyt wczesne zaokrąglanie. Pomaga zapis równania bilansu etanolu i sprawdzenie sensowności wyniku.
Zależy od tego, czy dane i wynik są w masie czy w objętości. Gdy przeliczasz ml na g (lub odwrotnie), gęstość jest potrzebna. Jeśli całe zadanie jest w gramach i procentach masowych, można obejść się bez gęstości, pilnując spójnych jednostek.
Wykonaj szybki test: jeśli spirytus ma wysoką moc, to jego ilość zwykle jest mniejsza niż ilość roztworu docelowego. Dodatkowo oblicz kontrolnie, ile etanolu wnosi wyliczona masa spirytusu i porównaj z etanolem wymaganym w leku.
Nie zgaduj "na oko". Dopisz na brudno równanie bilansu i policz do końca z zachowaniem jednostek. Różnice rzędu dziesiątych grama często wynikają z zaokrągleń pośrednich, dlatego zaokrąglaj dopiero w ostatnim kroku.
Najpewniejsze jest równanie bilansu etanolu, bo zmniejsza ryzyko odwrócenia proporcji. Można też użyć proporcji, ale warto ją zapisać w postaci "etanol wymagany / etanol w spirytusie = masa spirytusu", a potem wykonać kontrolę sensowności.
Gdy lek ma mieć określoną moc alkoholu (np. jako rozpuszczalnik, konserwant lub składnik pomocniczy roztworu). Technik farmaceutyczny musi wtedy dobrać ilość spirytusu o znanej mocy tak, aby po dodaniu pozostałych składników uzyskać stężenie wymagane w recepcie.
To zależy od wymagań zadania i praktyki w aptece, ale na egzaminie zwykle należy trzymać się dokładności podanej w odpowiedziach. Najważniejsze: nie zaokrąglaj pośrednich etapów, tylko wynik końcowy, aby nie "zgubić" istotnych setnych grama.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 64% zdających egzamin. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że aby obliczyć ilość spirytusu 96° do odważenia, stosuje się bilans etanolu: ilość etanolu wniesiona przez spirytus musi odpowiadać ilości etanolu wymaganej w leku według recepty.

Materiały:

  • Podręczniki z technologii postaci leku i receptury aptecznej (działy: roztwory, rozcieńczanie, obliczenia)
  • Zbiory zadań z obliczeń recepturowych dla technika farmaceutycznego
  • Materiały szkolne/standardy wewnętrzne pracowni recepturowej dotyczące przeliczania stężeń

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego