Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA MED9 - STYCZEŃ 2018



PYTANIE NR 8.
W celu przygotowania 20,0 g płynu Lugola zgodnie z zamieszczonym fragmentem FP X należy
Ilustracja przedstawia fragment tekstu dotyczącego przygotowania roztworu chemicznego, prawdopodobnie płynu Lugola.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Prawidłowe wykonanie polega na rozpuszczeniu jodku potasu w małej ilości wody, a następnie rozpuszczeniu w tym roztworze jodu i uzupełnieniu wodą do masy końcowej 20,0 g.
Błędy pozostałych propozycji dotyczą zamiany proporcji KI:jod lub mylenia "uzupełnić do" z "dodać".

Pełne wyjaśnienie:

W płynie Lugola kluczowe są dwie rzeczy: zachowanie proporcji składników oraz prawidłowa technika sporządzania.

Dlaczego poprawna jest odpowiedź "0,4 g jodku potasu rozpuścić w 0,8 g wody oczyszczonej, w otrzymanym roztworze rozpuścić 0,2 g jodu i uzupełnić do 20,0 g wodą oczyszczoną."?

  • Kolejność: najpierw rozpuszcza się jodek potasu w części wody, ponieważ obecność jodku (jonów I−) ułatwia przejście jodu do roztworu. Dopiero potem dodaje się jod.
  • Uzupełnienie do masy końcowej: sformułowanie "uzupełnić do 20,0 g" oznacza, że po dodaniu jodu i roztworzeniu składników całość ma ważyć 20,0 g. Ilość wody na końcu jest więc "dopełnieniem" brakującej masy.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Propozycja "0,2 g jodku potasu i 0,4 g jodu…" zmienia stosunek ilości KI i jodu (zamiana wartości). To prowadzi do innego składu niż wymagany w recepturze i nie odpowiada przygotowaniu płynu Lugola w podanej skali.
  • Propozycja "… i dodać 20,0 g wody…" myli dwa różne polecenia technologiczne. "Dodać 20,0 g wody" spowodowałoby przekroczenie masy końcowej (bo dojdzie masa KI i jodu), więc produkt nie miałby 20,0 g.
  • Propozycja "… rozpuścić kolejno w 20,0 g wody…" również nie realizuje "do 20,0 g", tylko zakłada stałą ilość wody. W efekcie masa końcowa będzie większa niż 20,0 g, a dodatkowo pomija się praktyczny etap przygotowania roztworu KI w mniejszej ilości rozpuszczalnika.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w zadaniu jest "uzupełnić do … g/ml", zawsze kontroluj, czy po dodaniu wszystkich składników całość ma wskazaną wartość. Gdy jest "dodać … g/ml", to jest to ilość samego rozpuszczalnika niezależna od masy składników stałych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co oznacza w recepturze zapis "uzupełnić do 20,0 g"?
Oznacza, że masa całego preparatu po rozpuszczeniu składników ma wynosić 20,0 g. Wodę dodaje się tylko tyle, aby osiągnąć tę wartość. To nie jest to samo co "dodać 20,0 g wody", gdzie rozpuszczalnika jest z góry określona ilość.
Dlaczego jod rozpuszcza się w roztworze jodku potasu, a nie w samej wodzie?
Jod słabo rozpuszcza się w wodzie. Obecność jodku potasu ułatwia przejście jodu do roztworu (praktycznie: roztwór staje się stabilniejszy i łatwiejszy do sporządzenia). Dlatego technologicznie najpierw przygotowuje się roztwór KI, a dopiero potem dodaje jod.
Jakie są najczęstsze błędy w zadaniach z płynem Lugola na egzaminie?
Najczęściej myli się polecenia: "uzupełnić do" z "dodać", co zmienia masę końcową preparatu. Drugim częstym błędem jest zamiana ilości jodu i jodku potasu, bo liczby są podobne i łatwo je przepisać w odwrotnej kolejności.
Jak sprawdzić, czy odpowiedź jest logiczna bez pełnych obliczeń?
Wystarczy kontrola masy: jeśli odpowiedź każe "dodać 20,0 g wody" i jednocześnie zawiera składniki stałe, to masa końcowa będzie większa niż 20,0 g. Przy zapisie "uzupełnić do 20,0 g" ilość wody na końcu musi być mniejsza niż 20,0 g.
Czy można od razu rozpuścić jod i jodek potasu w całej ilości wody?
W praktyce dąży się do tego, aby najpierw rozpuścić jodek potasu w części wody, a następnie w tym roztworze rozpuścić jod. Rozpuszczanie od razu w całej ilości wody utrudnia rozpuszczenie jodu i zwiększa ryzyko błędów w kontroli masy końcowej.
Jakie działanie ma jodek potasu w płynie Lugola?
Pełni funkcję składnika ułatwiającego sporządzenie roztworu jodu: dzięki jego obecności jod łatwiej przechodzi do roztworu. W zadaniach egzaminacyjnych przekłada się to na poprawną kolejność czynności: najpierw roztwór KI, potem rozpuszczanie jodu.
Kiedy w recepturze stosuje się przeliczanie ilości składników na inną masę?
Stosuje się je zawsze wtedy, gdy wzór receptury dotyczy innej ilości (np. 100 g), a w poleceniu trzeba sporządzić inną masę (np. 20 g). Wtedy wszystkie składniki przelicza się proporcjonalnie, a rozpuszczalnik na końcu dobiera tak, by uzyskać masę końcową podaną w zadaniu.
Jak odróżnić w zadaniu "dodać wodę" od "uzupełnić wodą"?
"Dodać" oznacza konkretną, stałą ilość rozpuszczalnika (np. dodać 20 g wody). "Uzupełnić do" oznacza dopełnienie do wartości końcowej (np. do 20 g), czyli ilość wody jest zmienna i zależy od masy pozostałych składników.
Dlaczego w odpowiedziach pojawia się mała ilość wody na początku (np. 0,8 g)?
Mała ilość wody na początku służy do sporządzenia stężonego roztworu jodku potasu, w którym łatwiej rozpuścić jod. Dopiero po rozpuszczeniu składników mieszaninę rozcieńcza się wodą do wymaganej masy końcowej preparatu.
Czy w zadaniu ważniejsza jest kolejność sporządzania czy same ilości składników?
Oba elementy są istotne. Ilości decydują o składzie i stężeniu, a kolejność o poprawności technologicznej (czy da się sporządzić roztwór i czy będzie jednorodny). Na egzaminie często jedna odpowiedź ma poprawne ilości, ale błędny zapis "dodać" zamiast "uzupełnić do".
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 33% zdających egzamin. bardzo trudne

Materiały:

  • Podręczniki z technologii postaci leku i receptury aptecznej (dział: roztwory, przeliczenia recepturowe)
  • Materiały dydaktyczne szkół policealnych dla technika farmaceutycznego: obliczenia recepturowe
  • Instrukcje wewnętrzne aptek dotyczące sporządzania leków recepturowych (procedury, zapis wykonania)
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego