Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA MED9 - STYCZEŃ 2014



PYTANIE NR 47.
Jaką dawkę fosforanu kodeiny może w ciągu doby przyjąć dziecko o masie 6 kg, jeżeli Maksymalna Dawka Dobowa wg FP wynosi 0,12 g?
Ilustracja przedstawia wzór matematyczny używany do obliczania dawki leku dla dzieci na podstawie dawki dla dorosłych.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Stosuje się wzór Clarka: D = (masa dziecka × maks. dawka dla dorosłych) / 70. Dla 6 kg i 0,12 g: D = (6 × 0,12) / 70 = 0,01028 g, po zaokrągleniu ok. 0,01 g na dobę. Pozostałe odpowiedzi są o rząd wielkości zbyt duże lub zbyt małe.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu trzeba wyznaczyć dawkę dobową dla dziecka na podstawie podanej maksymalnej dawki dobowej dla dorosłych. W praktyce recepturowej do takich przeliczeń często stosuje się wzór Clarka, który odnosi masę ciała dziecka do umownej masy dorosłego 70 kg.

Wzór Clarka:
D = (m × D_dorosłego) / 70
gdzie:
m – masa dziecka w kg,
D_dorosłego – maksymalna dawka (tu: dobowa) dla dorosłych.

Obliczenie:
m = 6 kg
D_dorosłego = 0,12 g
D = (6 × 0,12) / 70 = 0,72 / 70 = 0,0102857 g ≈ 0,01 g na dobę.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 0,1 – jest około 10 razy większe od wyniku; błąd często wynika z pominięcia dzielenia przez 70 albo błędnego zaokrąglenia.
  • 1,0 – jest 100 razy większe od wyniku; to typowy efekt pomylenia jednostek lub całkowicie nieprawidłowego przekształcenia wzoru.
  • 0,001 – jest około 10 razy mniejsze od wyniku; może wynikać z błędnego przestawienia przecinka lub dodatkowego, nieuzasadnionego dzielenia.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdź, czy liczbowo wynik ma sens: dziecko 6 kg to ok. 6/70 ≈ 0,086 dawki dorosłego, więc 0,086 × 0,12 g ≈ 0,010 g. Taka "kontrola rzędu wielkości" pomaga wychwycić pomyłki.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Jak obliczyć dawkę leku dla dziecka ze wzoru Clarka?
We wzorze Clarka dawkę dla dziecka liczysz jako: D = (masa dziecka w kg × dawka dla dorosłych) / 70. Liczba 70 oznacza umowną masę ciała dorosłego. Na końcu podaj wynik w tych samych jednostkach co dawka dorosłego i dopiero wtedy zaokrąglij.
Dlaczego we wzorze Clarka dzieli się przez 70?
Dzielenie przez 70 wynika z założenia, że standardowa masa dorosłego to 70 kg. Wzór skaluje dawkę proporcjonalnie do masy dziecka (np. 6 kg to ok. 6/70 dawki dorosłego). To metoda orientacyjna używana do szybkiej kontroli dawki.
Co oznacza maksymalna dawka dobowa w obliczeniach recepturowych?
Maksymalna dawka dobowa to największa ilość substancji, jaką pacjent może przyjąć w ciągu 24 godzin. W obliczeniach pediatrycznych ważne jest, by porównywać "doba do doby": jeśli przeliczasz MDD dla dorosłego, otrzymujesz MDD dla dziecka.
Kiedy stosuje się wzór Clarka w aptece?
Wzór Clarka stosuje się głównie do orientacyjnego przeliczania dawek u dzieci na podstawie masy ciała, np. podczas kontroli recepty lub obliczeń w recepturze. Jest pomocny, gdy punktem wyjścia jest dawka dla dorosłych i trzeba szybko sprawdzić rząd wielkości.
Jakie są najczęstsze błędy przy liczeniu dawki dobowej dla dziecka?
Najczęściej pojawia się: pomylenie dawki jednorazowej z dobową, błędne podstawienie do wzoru (np. brak dzielenia przez 70), błędy w przecinku oraz pomylenie jednostek (g z mg). Pomaga kontrola sensu wyniku: masa dziecka to ułamek masy dorosłego.
Czy wynik 0,01 g to to samo co 10 mg?
Tak. 0,01 g = 10 mg, ponieważ 1 g = 1000 mg. W zadaniach egzaminacyjnych warto od razu wykonać takie przeliczenie w głowie, bo ułatwia ocenę, czy wynik jest realistyczny i czy nie popełniono błędu o rząd wielkości.
Jak sprawdzić szybko, czy obliczona dawka ma sens?
Zrób ocenę rzędu wielkości: dziecko 6 kg ma ok. 6/70 ≈ 0,086 dawki dorosłego. Jeśli dawka dorosłego to 0,12 g, to oczekujesz ok. 0,086 × 0,12 g ≈ 0,010 g. Gdy wychodzi 0,1 g lub 1 g, to sygnał błędu.
Jakie inne wzory pediatryczne warto znać oprócz Clarka?
Poza Clarkiem spotyka się m.in. wzór Younga (oparty o wiek), wzór Frieda (dla niemowląt) oraz podejście oparte o powierzchnię ciała (BSA), które bywa dokładniejsze. Na egzaminie zwykle trzeba rozpoznać, jaki wzór pasuje do danych (masa lub wiek).
Dlaczego nie należy zaokrąglać zbyt wcześnie w trakcie obliczeń?
Zaokrąglanie w połowie rachunku może zniekształcić wynik końcowy, zwłaszcza przy małych dawkach, gdzie przesunięcie przecinka zmienia wynik o duży procent. Najbezpieczniej policzyć do kilku miejsc po przecinku i dopiero na końcu zaokrąglić do sensownej dokładności farmaceutycznej.
Czy masa ciała zawsze jest dobrym przelicznikiem dawki u dzieci?
Masa ciała jest wygodna, ale wzory masowe (jak Clarka) są orientacyjne i nie uwzględniają w pełni różnic fizjologicznych dzieci. Mogą zawyżać dawkę np. u dzieci z nadwagą. W praktyce klinicznej często preferuje się bardziej dopasowane schematy, ale w recepturze służą do kontroli.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 52% zdających egzamin. trudne

Według specjalistów z branży: "Stosuje się wzór Clarka: D = (masa dziecka × maks."

Źródła:

  • Farmakopea Polska XI (FP XI, 2017) – informacja o maksymalnej dawce dobowej fosforanu kodeiny półwodnego (wartości przytoczone w kontekście zadania).

Materiały:

  • Farmakopea Polska XI (FP XI 2017) – zestawienie dawek maksymalnych (zgodnie z danymi w zadaniu)
  • Skrypty z technologii postaci leku / receptury aptecznej – dział: obliczanie dawek pediatrycznych
  • Zadania rachunkowe z receptury: dawki maksymalne, przeliczenia g–mg, zaokrąglanie
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego