KWALIFIKACJA CHM5 - STYCZEŃ 2019 (test 2)

PYTANIE NR 29.
Oblicz, ile razy wzrosła sumaryczna emisja zanieczyszczeń gazowych w sezonie zimowym w stosunku do sezonu letniego.
Ilustracja przedstawia tabelę z danymi dotyczącymi emisji zanieczyszczeń gazowych i pyłowych pochodzących z ogrzewania
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aby obliczyć krotność wzrostu emisji gazów, należy zsumować wyłącznie zanieczyszczenia gazowe (SO₂, NO₂, CO) dla obu sezonów, pomijając pyły. Suma dla lata wynosi 750+350+900=2000 Mg, a dla zimy 10250+7250+12500=30000 Mg. Stosunek 30000/2000 daje 15 razy.

Pełne wyjaśnienie:

Zadanie pyta o to, ile razy (czyli jaka jest krotność) wzrosła sumaryczna emisja zanieczyszczeń gazowych zimą względem lata. Kluczowe są tu dwa kroki: poprawna kwalifikacja zanieczyszczeń oraz obliczenie ilorazu.

1) Wybór właściwych składników sumy
Do zanieczyszczeń gazowych zalicza się m.in. SO₂, NO₂ i CO. Pyły nie są zanieczyszczeniem gazowym, więc nie wolno ich dodawać do sumy emisji gazów.

2) Zsumowanie emisji gazów w obu sezonach

  • Sezon letni: SO₂ 750 + NO₂ 350 + CO 900 = 2000 Mg
  • Sezon zimowy: SO₂ 10250 + NO₂ 7250 + CO 12500 = 30000 Mg

3) Obliczenie krotności (stosunku)
Krotność wzrostu to iloraz: wartość w okresie badanym / wartość w okresie odniesienia. Zatem: 30000 / 2000 = 15. Oznacza to, że emisja gazów w sezonie zimowym jest piętnastokrotnie większa niż w sezonie letnim.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?
Wyniki 16, 17 lub 18 razy pojawiają się zwykle wtedy, gdy popełni się błąd rachunkowy (np. pominięcie jednego gazu, zła suma) albo błąd merytoryczny, np. włączenie do obliczeń pyłów lub błędne zrozumienie "wzrosła o ile" zamiast "wzrosła ile razy". W tym zadaniu wszystkie dane są w Mg, więc jednostki się skracają w ilorazie, a liczymy wyłącznie sumę SO₂+NO₂+CO.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w tabeli obok gazów występują pyły, najpierw odpowiedz sobie, czy pytanie dotyczy "gazowych", "pyłowych" czy "wszystkich" zanieczyszczeń. Dopiero potem sumuj i licz krotność (dzielenie), a nie różnicę (odejmowanie).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To pytanie o krotność, czyli iloraz: emisja w okresie badanym / emisja w okresie odniesienia. Liczysz więc dzielenie, a nie odejmowanie. Wynik "15 razy" znaczy, że zimą emisja jest piętnastokrotnie większa niż latem.
Zsumuj tylko te pozycje, które są gazami (np. SO₂, NO₂, CO). Następnie wykonaj osobną sumę dla lata i dla zimy. Dopiero na końcu oblicz stosunek: suma zimą / suma latem.
Pyły to zanieczyszczenia w fazie stałej (cząstki zawieszone), a nie związki w stanie gazowym. W zadaniach, gdzie w tabeli są i gazy, i pyły, trzeba czytać polecenie: jeśli jest "gazowe", pyły pomijasz.
Najczęściej: (1) doliczenie pyłów do sumy gazów, bo "to też zanieczyszczenia"; (2) policzenie różnicy zamiast krotności; (3) pominięcie jednego składnika (np. CO); (4) dzielenie pojedynczych gazów zamiast najpierw zsumować.
W tabelach zwykle gazy mają symbole chemiczne (np. SO₂, NO₂, CO), a pyły są opisane jako "pyły" lub jako frakcje (np. PM10, PM2.5). Jeśli widzisz słowo "pyły", to jest osobna grupa i nie jest gazem.
Najbardziej rosną w sezonie grzewczym (zwykle zimą), bo zwiększa się spalanie paliw do ogrzewania. Dodatkowo warunki meteorologiczne mogą sprzyjać gromadzeniu zanieczyszczeń, co jest ważne w ocenie jakości powietrza.
Trzeba ją zachować w sumach (żeby nie mieszać wielkości), ale w samej krotności jednostki się skracają, bo dzielisz Mg przez Mg. Dzięki temu wynik "ile razy" jest bezjednostkowy i pokazuje relację między sezonami.
Zrób szybkie oszacowanie: jeśli lato ma ok. 2000 Mg, a zima ok. 30000 Mg, to zima jest rzędu 15 razy większa (bo 2000×10=20000, a 2000×15=30000). Takie sprawdzenie wychwytuje błędy typu 16–18.
Najczęściej stosuje się wymianę źródeł ciepła na mniej emisyjne, poprawę efektywności spalania, termomodernizację budynków oraz zmianę paliwa. W praktyce ochrony środowiska porównuje się wskaźniki sezonowe, aby ocenić skuteczność takich działań.
Najpierw podkreśl w poleceniu słowo "gazowych" lub "pyłowych". Potem wykonaj dwa kroki: suma dla każdego sezonu, a na końcu iloraz (krotność). Unikniesz wtedy mylenia kategorii i liczenia "o ile".
info

Statystycznie 62% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Według specjalistów z branży: "Aby obliczyć krotność wzrostu emisji gazów, należy zsumować wyłącznie zanieczyszczenia gazowe (SO₂, NO₂, CO) dla obu sezonów, pomijając pyły."

Źródła:

  • Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, tekst jednolity: Dz.U. 2024 poz. 54

Materiały:

  • Podręczniki/opracowania do monitoringu i ochrony powietrza w technikum (dział: emisje i imisje)
  • Materiały dydaktyczne o klasyfikacji zanieczyszczeń: gazowe vs pyłowe (PM10/PM2.5)
  • Zestawy zadań rachunkowych z ochrony środowiska: praca na tabelach i wykresach

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego