W zadaniu podano wzór na opłatę za emisję: O = Z × W × S, gdzie zużycie surowca Z jest w kilogramach, wskaźnik emisji W ma postać kg/kg (czyli informuje, ile kilogramów zanieczyszczenia powstaje na 1 kg zużytego surowca), a stawka S jest w zł/kg.
Krok 1: obliczenie ilości emisji
Skoro zużyto 100 kg surowca, a proces emituje 0,2 kg butanolu na 1 kg surowca, to masa emisji wynosi:
100 × 0,2 = 20
Otrzymujemy 20 kg wyemitowanego butanolu.
Krok 2: obliczenie opłaty
Stawka wynosi 1,28 zł za 1 kg. Zatem opłata to:
20 kg × 1,28 zł/kg = 25,60 zł
Kontrola jednostek
Warto sprawdzić sens jednostek: (kg) × (kg/kg) × (zł/kg) → najpierw kg × kg/kg daje kg emisji, a następnie kg × zł/kg daje zł. Taka kontrola często pozwala wychwycić pominięty czynnik lub błąd w zapisie.
Dlaczego pozostałe wyniki są błędne?
- Wartości zbyt małe zwykle wynikają z pominięcia wskaźnika emisji 0,2 albo błędnego przesunięcia przecinka (np. użycia 0,02 zamiast 0,2).
- Wartości zbyt duże często biorą się z potraktowania 0,2 jako 2,0 lub z pomylenia, że 0,2 kg/kg oznacza 20% masy surowca, ale potem zastosowania tego procentu nieprawidłowo.
- Inny typ błędu to policzenie 1,28 × 100 = 128 zł i dopiero później "dzielenie przez coś" bez uzasadnienia, co prowadzi do przypadkowych wyników.
Wskazówka egzaminacyjna
Zawsze rozbij takie zadanie na dwa etapy: (1) policz emisję w kg, (2) przemnóż przez stawkę zł/kg. Jeśli po etapie (1) nie masz wielkości w kg, to znaczy, że gdzieś jest błąd w podstawieniu lub w rozumieniu wskaźnika emisji.
