Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA MED9 - WRZESIEŃ 2015



PYTANIE NR 13.
Oblicz ilość jodu potrzebną do sporządzenia 20,0 g Iodi solutio aquosa zgodnie z podanym przepisem farmakopealnym.
Ilustracja przedstawia przepis na przygotowanie roztworu wodnego jodu, co jest związane z egzaminem zawodowym dla technika
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Obliczenie wykonuje się z przepisu farmakopealnego metodą proporcji.
Najpierw odczytaj, ile jodu przypada na 100,0 g roztworu, a następnie przelicz na 20,0 g: (ilość jodu/100,0 g) × 20,0 g. Otrzymany wynik to 0,2 g, co odpowiada typowej skali 1% dla 20 g preparatu.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniach typu "oblicz ilość składnika do sporządzenia określonej masy preparatu" kluczowe są dwa kroki: (1) odczyt danych z przepisu oraz (2) przeliczenie na żądaną masę.

Krok 1: Odczyt z przepisu farmakopealnego
Przepis (zwykle podany dla 100,0 g lub 100,0 ml) określa, jaka masa jodu przypada na porcję wzorcową roztworu. To jest Twoja "wartość odniesienia".

Krok 2: Proporcja na 20,0 g
Jeżeli przepis podaje ilość jodu dla 100,0 g roztworu, to dla 20,0 g stosujesz prostą proporcję:
ilość jodu dla 20,0 g = (ilość jodu dla 100,0 g) × 20,0 / 100,0.
Po podstawieniu danych z przepisu otrzymuje się 0,2 g.

Kontrola sensowności wyniku
Warto wykonać szybki "test rozsądku": 0,2 g w 20,0 g oznacza 1 g w 100 g (czyli 1%). Jeśli Twój wynik dawałby np. 10% lub 0,05%, prawdopodobnie doszło do błędu w proporcji albo w przecinku.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "0,1 g" zwykle wynika z pominięcia czynnika 2 (np. błędnego przeliczenia 20/100 jako 0,05 zamiast 0,2/1 jednostki odniesienia) albo z mechanicznego "połowienia" wyniku bez uzasadnienia.
  • "1,0 g" odpowiadałoby dużo wyższemu udziałowi jodu w 20 g (w praktyce 5%), co wskazuje na podstawienie 100 zamiast 20 lub pomylenie wartości z porcji wzorcowej.
  • "2,0 g" jest typowym skutkiem przesunięcia przecinka (0,2 → 2,0) albo pomylenia proporcji (zamiast mnożenia przez 20/100 wykonano mnożenie przez 20/10).

Na egzaminie zawsze zapisuj proporcję z jednostkami (g) i na końcu sprawdź, czy wynik pasuje do skali stężeń spotykanych w recepturze.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Jak obliczyć ilość jodu do 20,0 g roztworu z przepisu na 100,0 g?
Stosuje się proporcję masową: (ilość jodu z przepisu / 100,0 g) × 20,0 g. Najpierw odczytaj z przepisu, ile gramów jodu przypada na porcję wzorcową, a potem przemnóż przez 0,2. Na końcu sprawdź, czy wynik daje sensowne stężenie.
Co oznacza w zadaniu "zgodnie z przepisem farmakopealnym"?
To znaczy, że dane wejściowe (skład i ilości składników) trzeba odczytać z monografii lub przepisu wzorcowego. Zadanie nie polega na zgadywaniu stężenia, tylko na przeliczeniu ilości składnika na inną masę preparatu, zachowując proporcje wynikające z przepisu.
Dlaczego w obliczeniach najczęściej pojawia się dzielenie przez 100,0 g?
Wiele przepisów wzorcowych podaje skład dla porcji odniesienia, np. 100,0 g. Dzielenie przez 100,0 g przekształca tę porcję na "1 gram preparatu", a następnie można łatwo przeliczyć na dowolną masę (np. 20,0 g), mnożąc przez tę masę.
Jak sprawdzić, czy wynik 0,2 g ma sens bez kalkulatora?
Użyj kontroli procentowej: jeśli w 20,0 g jest 0,2 g, to w 100,0 g byłoby 5 razy więcej, czyli 1,0 g. To odpowiada 1% m/m. Taka kontrola pozwala szybko wychwycić błędy typu 2,0 g (10%) lub 0,1 g (0,5%).
Jakie błędy najczęściej robi się w przeliczaniu roztworów recepturowych?
Najczęstsze są: błędne ustawienie proporcji (zamiana licznika z mianownikiem), pomylenie porcji odniesienia (100,0 g vs 10,0 g), przesunięcie przecinka (0,2 ↔ 2,0) oraz pominięcie sprawdzenia stężenia. Pomaga zapis krok po kroku z jednostkami.
Czy w takim zadaniu wolno zaokrąglać wynik i jak to zrobić?
Zaokrąglanie zależy od tego, jak w zadaniu zapisano masy i jaka jest praktyka w recepturze. Bezpiecznie jest utrzymać format zgodny z odpowiedziami (np. do 0,1 g lub 0,01 g). Kluczowe: nie zaokrąglać "w górę" bez potrzeby i nie gubić rzędu wielkości.
Kiedy w recepturze przelicza się skład z 100 g na inną masę, np. 20 g?
Gdy recepta lub zadanie wymaga przygotowania innej ilości niż porcja wzorcowa z przepisu. W aptece przelicza się tak skład np. wtedy, gdy lekarz zleci konkretną masę preparatu albo gdy trzeba sporządzić mniejszą partię ze względów praktycznych i ekonomicznych.
Jaką metodę obliczeń wybrać: proporcję czy procenty?
Obie metody są równoważne. Proporcja jest najprostsza, gdy przepis podaje skład dla 100,0 g. Metoda procentowa jest szybka jako kontrola: przelicz, jakie stężenie m/m wynika z przepisu, a potem policz, ile tej substancji będzie w 20,0 g preparatu.
Czy odpowiedzi 1,0 g i 2,0 g mogą być "pułapką" z przecinkiem?
Tak. W zadaniach recepturowych często myli się 0,2 g z 2,0 g przez przesunięcie przecinka lub pośpiech. Dlatego zawsze wykonaj kontrolę: policz, jakie stężenie procentowe wynika z wyniku. 2,0 g w 20,0 g to aż 10%.
Jak przygotować się do obliczeń recepturowych na egzamin technika farmaceutycznego?
Ćwicz schemat: odczyt z przepisu → zapis proporcji z jednostkami → obliczenie → kontrola procentowa. Warto robić krótkie notatki z typowych pułapek (100/10/1000, przecinek, m/m vs m/v) i rozwiązać kilkanaście zadań na przeliczenia mas roztworów.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 63% zdających egzamin. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Obliczenie wykonuje się z przepisu farmakopealnego metodą proporcji.Najpierw odczytaj, ile jodu przypada na 100,0 g roztworu, a następnie przelicz na 20,0 g: (ilość jodu/100,0 g) × 20,0 g."

Materiały:

  • podręczniki do receptury aptecznej (dział: obliczenia recepturowe, proporcje i stężenia)
  • materiały szkolne z technologii postaci leku dotyczące roztworów
  • zbiory zadań z obliczeń recepturowych dla technika farmaceutycznego
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego