KWALIFIKACJA MED9 - STYCZEŃ 2012

PYTANIE NR 28.
Dawka maksymalna dobowa chlorowodorku efedryny podanego doustnie wynosi 0,15 g. Jaką maksymalną ilość chlorowodorku efedryny należy wpisać w miejsce "X" w przedstawionej recepcie, jeżeli lek jest przeznaczony dla trzyletniego dziecka? Do obliczeń zastosuj wzór Younga:
Ilustracja przedstawia fragment recepty oraz wzór do obliczenia dawki leku dla dzieci według wzoru Younga.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wzór Younga daje dawkę dobową dla 3-latka: (3/(3+12)) × 0,15 g = 0,03 g/dobę. Z sygnatury wynika 2 × 6,0 g = 12,0 g mikstury/dobę, a z ilości "ad 120,0" czas terapii 120/12 = 10 dni. Zatem X to 0,03 × 10 = 0,300 g w całej recepcie.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu trzeba ustalić, jaką łączną ilość chlorowodorku efedryny (X) wolno umieścić w całej miksturze, aby podczas stosowania zgodnie z sygnaturą nie przekroczyć dawki maksymalnej dobowej dla dziecka.

1) Dawka dobowa dla dziecka (wzór Younga)
Wzór Younga przelicza dawkę "dorosłą" na pediatryczną na podstawie wieku:
Dd = [wiek/(wiek+12)] × dawka dorosłych.
Dla 3 lat współczynnik wynosi 3/(3+12) = 3/15 = 0,2. Maksymalna dawka dobowa dla dorosłych to 0,15 g, więc:
Dd = 0,2 × 0,15 g = 0,03 g/dobę.

2) Ustalenie czasu stosowania z recepty
W recepcie "Thymi sirupi ad 120,0" oznacza, że całość mikstury ma mieć 120,0 g. Sygnatura: 2 razy dziennie po łyżeczce 6,0 g, czyli dobowe zużycie mikstury to 2 × 6,0 g = 12,0 g/dobę. Liczba dni terapii wynosi więc 120,0 g / 12,0 g/dobę = 10 dni.

3) Ilość substancji w całej miksturze
Skoro maksymalnie można podać 0,03 g efedryny na dobę, to w 10-dniowej kuracji maksymalna ilość w całej recepcie to:
X = 0,03 g/dobę × 10 dób = 0,300 g.

Dlaczego pozostałe propozycje są błędne?

  • 0,030 g odpowiada dawce maksymalnej dobowej dla dziecka. To typowa pułapka: wynik z kroku 1 nie jest jeszcze ilością do wpisania jako X.
  • 0,150 g to dawka maksymalna dobowa dla dorosłego, więc nie uwzględnia przeliczenia pediatrycznego i byłaby nieadekwatna.
  • 0,100 g nie wynika ani z przeliczenia Younga, ani z czasu terapii obliczonego z masy mikstury i dawkowania; to przykład błędu "na oko" lub pomyłki w mnożeniu/dzieleniu.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze rozdziel trzy kroki: dawka dobowa dla dziecka → liczba dni terapii z sygnatury i ilości preparatu → ilość całkowita substancji w recepcie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wzór Younga przelicza dawkę dla dorosłych na dawkę dla dziecka na podstawie wieku: wiek/(wiek+12) × dawka dorosłych. Dla 3 lat współczynnik to 3/15 = 0,2, więc dziecko otrzymuje 20% dawki dorosłego (w tym zadaniu dla dawki maksymalnej dobowej).
Na recepcie w miejscu X podaje się ilość substancji w całej miksturze, a nie dawkę dobową. Dawka dobowa służy tylko do sprawdzenia, ile substancji może przypadać na 1 dzień stosowania według sygnatury. Potem mnoży się ją przez liczbę dni terapii.
Zapis ad 120,0 oznacza uzupełnienie składników do masy/objętości końcowej 120,0 g (lub ml zależnie od kontekstu). To nie jest ilość substancji czynnej, tylko wielkość całego preparatu. Dzięki temu można obliczyć, na ile dni wystarczy mikstura przy danym dawkowaniu.
Najpierw liczysz dobowe zużycie mikstury z sygnatury (np. 2 × 6,0 g = 12,0 g/dobę). Potem dzielisz masę całej mikstury przez zużycie dobowe (120,0 g / 12,0 g/dobę = 10 dni). Ten wynik jest kluczowy do obliczenia ilości substancji na całą receptę.
Dawka maksymalna dobowa to limit na całą dobę (sumę wszystkich podań w ciągu dnia), a nie na jedną porcję. W zadaniach recepturowych porównuje się ją z dawkowaniem z sygnatury: jeśli sygnatura przewiduje kilka podań, trzeba zsumować je do dawki dobowej.
Najczęściej: (1) wpisanie do recepty dawki dobowej zamiast ilości na całą miksturę, (2) pominięcie wyliczenia liczby dni terapii, (3) błędne podstawienie wieku do wzoru (zapomnienie o +12), (4) zła interpretacja "ad ..." jako ilości substancji czynnej.
Po obliczeniu X możesz zrobić kontrolę: wyznacz, ile substancji przypada na 1 dzień terapii. Jeśli X = 0,300 g i terapia trwa 10 dni, to dziennie wypada 0,030 g. Następnie sprawdzasz, czy ta wartość nie przekracza wyliczonej dawki dobowej dla dziecka.
Skrót M.f. Mixt. oznacza polecenie sporządzenia postaci leku: "Misce fiat mixtura" – zmieszaj, aby powstała mikstura. W praktyce informuje, że składniki mają utworzyć jednorodny preparat doustny, w którym substancja czynna jest rozprowadzona w całej objętości.
Wzory pediatryczne stosuje się, gdy trzeba szybko oszacować dawkę dziecka na podstawie dawki dla dorosłych, zwłaszcza w zadaniach rachunkowych. W praktyce klinicznej często preferuje się dawkowanie w przeliczeniu na masę ciała (mg/kg), jeśli jest dostępne w charakterystyce produktu.
Ćwicz schemat: (1) oblicz dawkę dobową dla dziecka (np. Young), (2) policz zużycie dobowe preparatu z sygnatury, (3) wyznacz liczbę dni terapii z "ad ...", (4) oblicz ilość całkowitą substancji. Rób też szybkie sprawdzenie sensowności wyniku.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 28% zdających egzamin. bardzo trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że wzór Younga daje dawkę dobową dla 3-latka: (3/(3+12)) × 0,15 g = 0,03 g/dobę.

Materiały:

  • Podręczniki z zakresu receptury aptecznej (dział: obliczenia recepturowe i interpretacja recept)
  • Materiały dydaktyczne o dawkowaniu w pediatrii (dział: reguły i wzory przeliczeniowe)
  • Zestawy zadań egzaminacyjnych z obliczeń dawek i sporządzania leków recepturowych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego