KWALIFIKACJA MED9 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 10.
Oblicz, ile gramów nystatyny 6 312 j.m./mg należy odważyć do sporządzenia leku recepturowego (bez uwzględniania strat technologicznych).
Ilustracja przedstawia receptę farmaceutyczną, która jest częścią egzaminu kwalifikacyjnego dla technika farmaceutycznego.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aby obliczyć masę nystatyny o aktywności 6 312 j.m./mg, dzieli się wymaganą w recepcie całkowitą liczbę j.m. przez 6 312 (otrzymując wynik w mg), a następnie przelicza mg na g. Po podstawieniu danych z recepty otrzymuje się 0,285 g. Pominięto straty technologiczne.

Pełne wyjaśnienie:

W recepturze aptecznej substancje takie jak nystatyna bywają opisywane aktywnością (jednostkami międzynarodowymi), a nie samą masą. W zadaniu podano aktywność surowca: 6 312 j.m./mg, co oznacza, że 1 mg tej nystatyny odpowiada 6 312 j.m.

Żeby policzyć, ile gramów należy odważyć, stosuje się uniwersalną zależność:

masa [mg] = wymagana aktywność całkowita [j.m.] / aktywność surowca [j.m./mg]

Następnie wykonuje się przeliczenie jednostek:

  • jeśli wynik wyszedł w mg, to przechodzimy na g przez podzielenie przez 1000.

W tym typie zadań kluczowe jest pilnowanie kierunku działania: gdy znamy j.m./mg, to aby uzyskać mg z j.m., należy dzielić, a nie mnożyć. Równie ważne jest, by nie pomylić mg z g, bo prowadzi to do wyniku 1000 razy za dużego lub za małego.

Odpowiedź "0,285 g" jest zgodna z takim sposobem obliczeń po podstawieniu do wzoru wartości wymaganej aktywności całkowitej wynikającej z recepty. Pozostałe odpowiedzi są typowe dla błędów rachunkowych: albo wynik pozostawiono w mg i błędnie zapisano jako g, albo odwrócono działanie (mnożenie zamiast dzielenia), albo pomylono przeliczenie 1 g = 1000 mg.

Wskazówka egzaminacyjna: po obliczeniu zawsze wykonaj szybkie sprawdzenie jednostek ("czy na pewno mam mg?") i oszacuj rząd wielkości (czy masa surowca w recepturze jest realistyczna).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Gdy znasz aktywność surowca w j.m./mg, to masę w mg liczysz ze wzoru: mg = (wymagana liczba j.m.) / (j.m./mg). Wynik w mg możesz potem zamienić na gramy, dzieląc przez 1000. Najczęstszy błąd to pomylenie mnożenia z dzieleniem.
Jednostki międzynarodowe opisują aktywność biologiczną, a nie samą masę. Różne partie lub postacie substancji mogą mieć inną aktywność na 1 mg, dlatego w obliczeniach trzeba uwzględnić podane j.m./mg, aby odważyć właściwą ilość surowca.
To informacja, że 1 mg tej substancji odpowiada 6 312 jednostkom międzynarodowym. Dzięki temu da się przeliczyć wymaganą w recepcie liczbę j.m. na masę, którą trzeba odważyć. Bez tej wartości nie da się poprawnie wyliczyć ilości substancji.
Po każdym działaniu dopisz jednostkę: j.m., j.m./mg, mg, g. Jeśli we wzorze dzielisz j.m przez j.m/mg, to zostaje mg. Dopiero na końcu zamieniasz mg na g (dzielisz przez 1000). Ten prosty nawyk eliminuje większość pomyłek o rząd wielkości.
Jeżeli treść mówi "bez uwzględniania strat technologicznych", to liczysz czysto teoretyczną masę wynikającą z przeliczenia j.m. na mg/g. W praktyce w aptece czasem dolicza się straty (np. przy przesypywaniu), ale na egzaminie trzeba trzymać się dokładnie warunku z polecenia.
Zrób szybkie oszacowanie: jeśli wymagana aktywność jest duża, a aktywność surowca (j.m./mg) jest wysoka, masa wyjdzie raczej w setkach mg niż w wielu gramach. Dodatkowo porównaj wynik z typowymi ilościami substancji czynnych w recepturze (zwykle mg–g, zależnie od leku).
Najczęściej wykonuje się: dzielenie (j.m. przez j.m/mg), a potem przeliczenie jednostek mg→g. Rzadziej dochodzi rozcieńczanie lub obliczenia stężeń. Warto ćwiczyć zapis z jednostkami, bo to prowadzi do poprawnego doboru działania.
Jeśli chcesz policzyć ile j.m. jest w danej masie, wtedy mnożysz mg × (j.m./mg). Jeśli chcesz policzyć jaką masę odważyć dla zadanej liczby j.m., wtedy dzielisz j.m / (j.m./mg). Pomylenie kierunku to klasyczny błąd egzaminacyjny.
Tak. 0,285 g = 285 mg, bo 1 g to 1000 mg. Na egzaminie zwracaj uwagę, w jakiej jednostce ma być odpowiedź (tu: gramy). Częsty błąd to podanie poprawnej liczby, ale w złej jednostce albo z przesuniętym przecinkiem.
Ćwicz schemat: wzór → podstawienie → jednostki → kontrola wyniku. Zrób zestaw typowych zadań: mg↔g, % m/m i m/V, przeliczenia j.m., rozcieńczenia. Przy każdym zadaniu zapisuj jednostki przy liczbach, bo to najlepsza metoda na uniknięcie pomyłek.
info

Statystycznie 40% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Eksperci podkreślają: "Aby obliczyć masę nystatyny o aktywności 6 312 j.m./mg, dzieli się wymaganą w recepcie całkowitą liczbę j.m."

Materiały:

  • Nie posiadam tej informacji
  • Materiały dydaktyczne z receptury aptecznej dotyczące przeliczeń j.m. na masę
  • Zestawy zadań rachunkowych dla technika farmaceutycznego (przeliczenia jednostek i dawek)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego