KWALIFIKACJA MED9 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 16.
Oblicz na podstawie składu Sal Erlenmayeri ilość bromku amonu, którą należy odważyć do sporządzenia leku według podanej recepty.
Ilustracja przedstawia fragment receptury farmaceutycznej, która jest częścią egzaminu zawodowego dla technika
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aby wyznaczyć ilość bromku amonu, należy odczytać jego udział w Sal Erlenmayeri, a następnie przemnożyć ten udział przez masę (lub ilość) Sal Erlenmayeri wynikającą z recepty.
Po poprawnym przeliczeniu proporcji i jednostek otrzymuje się masę bromku amonu równą 2,0 g do odważenia.

Pełne wyjaśnienie:

W tego typu zadaniach kluczowe jest, że Sal Erlenmayeri nie jest pojedynczą substancją, tylko mieszaniną o określonym składzie. Aby obliczyć, ile bromku amonu trzeba odważyć, wykonuje się przeliczenie "z udziału na masę".

Procedura obliczeniowa (schemat):

  • Ustal, jaki jest udział bromku amonu w Sal Erlenmayeri (np. jako część masowa, stosunek składników lub procent masowy) – tę informację trzeba mieć z definicji składu.
  • Ustal, ile Sal Erlenmayeri ma zostać użyte w recepcie (masa całkowita tej mieszaniny w leku) – to wynika z treści recepty.
  • Przelicz udział na ułamek (jeśli jest w procentach, zamień % na ułamek) i oblicz: masa bromku amonu = udział bromku amonu × masa Sal Erlenmayeri użyta do sporządzenia.
  • Wykonaj kontrolę wyniku: porównaj, czy otrzymana masa jest realistyczna względem masy całej mieszaniny (nie może jej przekraczać) i czy jednostki są spójne.

Odpowiedź "2,0 g" jest poprawna, bo wynika z poprawnego zastosowania proporcji składu Sal Erlenmayeri do ilości tej mieszaniny przewidzianej w recepcie.

Dlaczego pozostałe wartości są błędne? "1,0 g" zwykle odpowiada sytuacji, gdy ktoś omyłkowo przyjmie o połowę mniejszą ilość mieszaniny lub pominie konwersję (np. procentów). "3,0 g" bywa skutkiem złego odczytania proporcji (zamiany składników miejscami) albo zaokrągleń wykonanych zbyt wcześnie. "5,0 g" często wynika z pomylenia udziału składnika z masą całej mieszaniny lub z błędu dziesiętnego.

Wskazówka egzaminacyjna: zapisuj dane w jednej tabeli (udział → ilość mieszaniny → wynik) i dopiero na końcu zaokrąglaj. Zawsze wykonuj szybkie sprawdzenie wstecz, czy wynik pasuje do skali recepty.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To nazwa mieszaniny recepturowej o z góry określonym składzie. W zadaniach obliczeniowych traktuje się ją jak "gotową mieszankę", z której trzeba wyliczyć masę konkretnego składnika (np. bromku amonu) na podstawie udziału w tej mieszaninie.
Najpierw ustal udział bromku amonu w mieszaninie (ułamek, stosunek albo procent). Potem pomnóż ten udział przez masę mieszaniny użytej w recepcie. Na końcu sprawdź jednostki i wykonaj kontrolę, czy wynik jest mniejszy niż masa całej mieszaniny.
Bez składu nie da się przeliczyć, jaka część masy mieszaniny przypada na bromek amonu. Sama nazwa mieszaniny nie podaje liczbowych proporcji. W praktyce aptecznej skład pochodzi z wykazu/opracowania, a na egzaminie może być podany w treści lub w załączniku.
Typowe pomyłki to: niezamienienie % na ułamek (np. 20% jako 20 zamiast 0,20), przestawienie przecinka, oraz zaokrąglanie na zbyt wczesnym etapie. Warto zapisać krok konwersji wprost i dopiero na końcu zaokrąglić wynik.
Nie. Masa bromku amonu jest częścią masy mieszaniny, więc nie może jej przekroczyć. Jeśli z obliczeń wychodzi więcej, oznacza to błąd w konwersji jednostek, w odczytaniu udziału składnika albo w interpretacji tego, ile mieszaniny faktycznie przewiduje recepta.
Zrób kontrolę wsteczną: podziel obliczoną masę bromku amonu przez masę mieszaniny i zobacz, czy otrzymasz oczekiwany udział (procent/ stosunek). Dodatkowo oceń "zdroworozsądkowo" skalę: czy wynik pasuje do wielkości leku i nie jest podejrzanie mały/duży.
Gdy w recepcie występuje gotowa mieszanina (o stałym składzie) zamiast osobnych surowców. Wtedy, aby policzyć ilość danego składnika, trzeba skorzystać z definicji składu mieszaniny i przeliczyć, ile danego surowca znajduje się w odważanej porcji.
Tak. Najpierw ustala się udział składnika (i ewentualnie zamienia procent na ułamek), potem mnoży przez masę mieszaniny, a dopiero na końcu zaokrągla. Taka kolejność zmniejsza ryzyko błędu zaokrągleń i ułatwia kontrolę poprawności obliczeń.
Potrzebne są co najmniej: skład Sal Erlenmayeri (proporcja/udział bromku amonu) oraz ilość tej mieszaniny wynikająca z recepty (ile gramów ma wejść do sporządzanego leku). Bez tych dwóch informacji nie da się policzyć jednoznacznej masy bromku amonu.
Ćwicz schematy: procenty, stosunki, przeliczenia na masę i kontrolę wsteczną. Rób krótkie notatki z typowych typów zadań (mieszaniny, roztwory, rozcieńczenia) i trenuj zapisywanie danych w tabelce. To ogranicza błędy i przyspiesza liczenie.
info

Statystycznie 26% uczniów zna prawidłową odpowiedź. bardzo trudne

Materiały:

  • Podręczniki z receptury aptecznej dla technika farmaceutycznego (działy: obliczenia recepturowe, mieszaniny)
  • Ćwiczenia rachunkowe: przeliczanie udziałów masowych i stężeń na ilość do odważenia
  • Materiały szkolne/opracowania dotyczące typowych mieszanin recepturowych i ich składu

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego