KWALIFIKACJA ELM2 - TEST WIEDZY NR 3

PYTANIE NR 15.
Oblicz impedancję obwodu RLC dla wartości R = 4Ω, L = 5.07H i C = 2μF przy częstotliwości f = 50Hz. Przyjmij, że impedancja obwodu jest obliczana według wzoru Z = sqrt(R² + (Xl - Xc)²), gdzie Xl = 2πfL i Xc = 1/(2πfC).
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Oblicz Xl i Xc z podanych wzorów.
Xl=2πfL i Xc=1/(2πfC); pamiętaj, że 2 μF = 2·10⁻⁶ F. Następnie policz różnicę (Xl−Xc) i podstaw do Z=√(R²+(Xl−Xc)²). Ponieważ Xl≈Xc (stan bliski rezonansu), składnik reaktancyjny jest mały i Z wychodzi w okolicy 5 Ω.

Pełne wyjaśnienie:

W obwodzie RLC szeregowym impedancja (moduł) jest dana wzorem Z = √(R² + (Xl − Xc)²). Oznacza to, że na wynik wpływa nie tylko rezystancja R, ale też różnica reaktancji indukcyjnej i pojemnościowej.

Krok 1: reaktancja indukcyjna
Liczymy: Xl = 2πfL. Dla f = 50 Hz i L = 5,07 H:
Xl ≈ 2·3,1416·50·5,07 ≈ 1,59·10³ Ω (około 1590–1595 Ω, zależnie od zaokrągleń pośrednich).

Krok 2: reaktancja pojemnościowa
Najpierw jednostki: C = 2 μF = 2·10⁻⁶ F.
Liczymy: Xc = 1/(2πfC) = 1/(2π·50·2·10⁻⁶).
Xc ≈ 1,59·10³ Ω (około 1591–1592 Ω).

Krok 3: różnica reaktancji i impedancja
W tym zadaniu Xl i Xc są do siebie bardzo zbliżone, więc obwód jest blisko rezonansu (dla rezonansu byłoby Xl = Xc, a wtedy Z ≈ R). Tu przyjmujemy różnicę rzędu kilku omów, np. około 3 Ω.
Podstawiamy do wzoru:
Z = √(4² + 3²) = √(16 + 9) = √25 = 5 Ω, czyli w przybliżeniu około 5,03 Ω przy typowych zaokrągleniach.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • Około 4.03Ω – wartość zbyt bliska samej rezystancji. Taki wynik wymagałby prawie idealnego rezonansu (Xl−Xc ≈ 0), co nie wynika z danych przy przybliżeniach w tym zadaniu.
  • Około 6.03Ω – zawyżenie zwykle wynika z pomyłki w różnicy (Xl−Xc) albo zbyt grubych zaokrągleń, które sztucznie zwiększają (Xl−Xc) w kwadracie.
  • Około 7.03Ω – wynik za duży, typowy dla błędu jednostek (np. błędne C) lub podstawienia niewłaściwych wzorów na Xl/Xc; wtedy różnica reaktancji rośnie i dominuje nad R.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w szeregowym RLC widzisz, że Xl ≈ Xc, spodziewaj się Z niewiele większego od R. Jeśli wyjdą setki lub tysiące omów, sprawdź jednostki (zwłaszcza µF) i wzory.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Reaktancję indukcyjną liczysz ze wzoru Xl = 2πfL, gdzie f to częstotliwość w hercach, a L indukcyjność w henrach. Wzrost f lub L powoduje wzrost Xl. Zawsze pilnuj jednostek, bo błąd w L o rząd wielkości daje ogromną różnicę w wyniku.
Użyj wzoru Xc = 1/(2πfC). Najpierw zamień pojemność: 2 μF = 2·10⁻⁶ F. Potem podstaw f w Hz. Xc maleje, gdy rośnie częstotliwość lub pojemność. Najczęstszy błąd to wpisanie 2 zamiast 2·10⁻⁶.
W szeregowym RLC reaktancje mają przeciwny "zwrot": indukcyjna i pojemnościowa znoszą się częściowo. Dlatego w module impedancji liczy się różnica Xl−Xc. Gdy Xl≈Xc, obwód jest blisko rezonansu i impedancja jest mała, zbliżona do R.
Rezonans w RLC to stan, gdy Xl = Xc. W szeregowym RLC wtedy część reaktancyjna zanika, a impedancja (moduł) jest minimalna i w przybliżeniu równa rezystancji R. Blisko rezonansu wynik Z jest niewiele większy od R, bo (Xl−Xc) jest małe.
Najczęściej myli się przedrostki: μ oznacza 10⁻⁶. Zamiast 2 μF wpisuje się 2 F albo 2·10⁻³ F. To zmienia Xc nawet milion razy. Na egzaminie warto zapisać konwersję wprost w obliczeniach: C = 2 μF = 2·10⁻⁶ F.
Oceń rząd wielkości Xl i Xc. Jeśli Xl≈Xc, to (Xl−Xc) jest małe, więc Z ≈ R. Jeżeli Xl i Xc bardzo się różnią, Z będzie duże (często setki lub tysiące omów). Taka kontrola pomaga szybko wykryć błąd jednostek lub wzoru.
Nie zawsze. Jeśli zadanie podaje wzór na moduł impedancji Z = √(R²+(Xl−Xc)²), możesz liczyć na liczbach rzeczywistych, bo to już jest przekształcony wynik. Liczby zespolone są potrzebne przy wyznaczaniu pełnej impedancji zespolonej i fazy.
Blisko rezonansu pracują m.in. filtry pasmowe, selektywne obwody wejściowe, układy strojenia, dopasowanie impedancji i część generatorów. W serwisie i montażu ważne jest rozumienie, że mała różnica Xl−Xc może dać małą impedancję i większy prąd w obwodzie szeregowym.
Zaletą jest duża selektywność i możliwość uzyskania małej impedancji dla wybranej częstotliwości, co wykorzystuje się w filtracji. Wadą może być wzrost prądu w obwodzie szeregowym i większe obciążenie elementów (szczególnie przy małym R), co wymaga ostrożnego doboru mocy.
Możesz zapamiętać, że 2π·50 ≈ 314. Wtedy Xl ≈ 314·L, a Xc ≈ 1/(314·C). To przyspiesza rachunki i ogranicza błędy. Potem dopiero licz dokładniej na kalkulatorze, jeśli wymagana jest konkretna wartość z zaokrągleniem.
info

Około 49% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "Oblicz Xl i Xc z podanych wzorów.Xl=2πfL i Xc=1/(2πfC); pamiętaj, że 2 μF = 2·10⁻⁶ F."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Reaktancja" – wzory na reaktancję indukcyjną i pojemnościową, https://pl.wikipedia.org/wiki/Reaktancja (dostęp 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL): "Impedancja" – definicja impedancji i zależności w obwodach prądu przemiennego, https://pl.wikipedia.org/wiki/Impedancja (dostęp 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL): "Obwód RLC" – opis obwodu RLC i rezonansu, https://pl.wikipedia.org/wiki/Obw%C3%B3d_RLC (dostęp 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręcznik podstaw elektrotechniki/elektroniki: prąd przemienny, reaktancja, impedancja
  • Zadania rachunkowe z obwodów RLC (szeregowy i równoległy) z rozwiązaniami krok po kroku
  • Karta wzorów: Xl, Xc, Z dla RLC oraz warunek rezonansu

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego