W niwelacji geometrycznej obliczenia wykonuje się zawsze w tej samej kolejności. Najpierw, dla danego stanowiska instrumentu, wyznacza się wysokość osi celowej (poziom celowej), a dopiero potem oblicza się wysokości wszystkich celów (punktów) obserwowanych z tego stanowiska.
Krok 1: wysokość osi celowej Hc
Ze stanowiska St. I znane są: wysokość stanowiska Hst = 205,13 m oraz wysokość instrumentu i = 1,50 m. Stosujemy wzór:
Hc = Hst + i
Hc = 205,13 m + 1,50 m = 206,63 m.
Krok 2: wysokość punktu 1 (Hp)
Dla punktu 1 z dziennika bierzemy odczyt środkowy s = 1600 mm, czyli 1,60 m. Wysokość punktu liczymy ze wzoru:
Hp = Hc − s
Hp = 206,63 m − 1,60 m = 205,03 m.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?
- 204,87 m – to wartość wpisana w tabeli dla innego celu (St. II). Błąd wynika z pomylenia wierszy i przepisania cudzej wysokości zamiast obliczenia dla punktu 1.
- 206,20 m – taki wynik może powstać po błędnym użyciu niewłaściwego odczytu (np. g lub d zamiast s) albo po błędnym przeliczeniu jednostek.
- 208,23 m – wynik typowy dla błędu znaku (dodawanie odczytu s do Hc) lub pomylenia ról wielkości w dzienniku.
Wskazówka kontrolna: odczyty g, s, d powinny być w przybliżeniu symetryczne (g−s ≈ s−d), co potwierdza poprawność odczytu środkowego i jego użycie w obliczeniach.
