W zadaniach recepturowych kluczowe są dwa kroki: skalowanie receptury oraz zamiana masy na liczbę sztuk.
1) Skalowanie do 2,5 kg
Receptura jest podana na 1000 g ciasta parzonego, a trzeba przygotować 2,5 kg, czyli 2500 g. Współczynnik zwiększenia partii wynosi:
2500 g / 1000 g = 2,5
To oznacza, że każdą ilość składnika z receptury na 1000 g należy pomnożyć przez 2,5 (w tym ilość jaj wyrażoną w gramach lub w sztukach – zależnie od tego, jak receptura jest zapisana).
2) Przeliczenie masy jaj na sztuki
Jeżeli w recepturze ilość jaj jest podana w gramach (co jest częste w technologii), to po przeskalowaniu otrzymujemy docelową masę jaj potrzebną na 2,5 kg ciasta. Następnie dzielimy ją przez masę jednego jaja:
liczba jaj = (masa jaj dla 2,5 kg) / 50 g
Po wykonaniu tego dzielenia otrzymuje się wynik 40 sztuk. Ten wynik jest spójny, bo odpowiada pełnym sztukom jaj oraz zachowuje proporcje recepturowe po zwiększeniu partii.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?
- 20 sztuk – typowy błąd polega na pominięciu przeskalowania do 2,5 kg (lub użyciu współczynnika 2 zamiast 2,5). Taka ilość nie rośnie proporcjonalnie do masy ciasta.
- 100 sztuk – wynik sugeruje pomylenie działań (np. mnożenie zamiast dzielenia przez 50 g) albo błędną konwersję jednostek.
- 120 sztuk – zwykle wynika z podwójnego przeskalowania (najpierw zwiększenie partii, a potem ponowne mnożenie) albo z błędu rzędu wielkości w przeliczeniu g↔kg.
Wskazówka egzaminacyjna: zawsze zapisuj jednostki przy liczbach (g, kg, szt.). Dzięki temu łatwiej zauważyć, czy końcowy wynik ma sens (tu: "sztuki jaj").
