KWALIFIKACJA MEC5 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 12.
Oblicz posuw minutowy wiedząc, że prędkość obrotowa wrzeciona tokarki wynosi 600 obr/min, a posuw 0,1 mm/obr. Skorzystaj z zależności: ft=f0·n [mm/min]
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Posuw minutowy oblicza się z zależności ft=f0·n. Po podstawieniu: 0,1 mm/obr · 600 obr/min = 60 mm/min. Jednostka "obr" skraca się w mnożeniu, dlatego otrzymujemy mm/min. Pozostałe wyniki wynikają z błędnego przesunięcia przecinka lub pomylenia działań.

Pełne wyjaśnienie:

W toczeniu spotyka się co najmniej dwa sposoby opisu posuwu:

  • posuw na obrót f0 [mm/obr] – o ile milimetrów przesuwa się narzędzie na jeden pełny obrót wrzeciona,
  • posuw minutowy ft [mm/min] – jaki jest przesuw w ciągu jednej minuty pracy.

Jeśli znasz prędkość obrotową wrzeciona n [obr/min] oraz posuw na obrót f0 [mm/obr], to posuw minutowy liczysz przez proste przemnożenie:

ft = f0 · n

Podstawienie danych z zadania:

  • f0 = 0,1 mm/obr
  • n = 600 obr/min

Obliczenie:

ft = 0,1 · 600 = 60

Kontrola jednostek pomaga uniknąć pomyłek:

(mm/obr) · (obr/min) = mm/min, ponieważ "obr" występuje w liczniku i mianowniku, więc się redukuje.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "6 mm/min" – typowy skutek błędnego mnożenia 0,1 · 600 jako 0,1 · 60 lub przesunięcia przecinka o jedno miejsce za mało.
  • "0,6 mm/min" – wynik zaniżony o 100×; zwykle powstaje, gdy ktoś traktuje 600 jako 6 (np. przez nieuprawnione "skracanie") albo myli kolejność działań.
  • "600 mm/min" – wynik zawyżony o 10×; często wynika z pominięcia przecinka w 0,1 i policzenia jak dla f0=1 mm/obr.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze wykonaj szybki test sensowności. Skoro na jeden obrót jest 0,1 mm, a obrótów w minucie jest 600, to przesuw w minucie musi być zdecydowanie większy niż 0,1 i mniejszy niż 600 (bo 0,1 jest mniejsze od 1). Wynik 60 mm/min pasuje do tej intuicji.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Stosuje się zależność ft = f0 · n, gdzie f0 jest w mm/obr, a n w obr/min. Po przemnożeniu jednostka "obr" się skraca i otrzymujesz wynik w mm/min.
mm/obr to posuw na jeden obrót wrzeciona: o ile milimetrów przesuwa się narzędzie (lub suport) przy wykonaniu 1 obrotu. To nie jest prędkość, tylko "krok" posuwu przypadający na obrót.
Bo mnożysz mm/obr przez obr/min. Ten sam symbol "obr" jest w mianowniku i liczniku, więc się skraca jak w ułamkach. Zostaje mm/min, czyli posuw w czasie jednej minuty.
Najczęstsze to przesunięcie przecinka (np. 6 zamiast 60 lub 600 zamiast 60) oraz nieuwzględnienie jednostek. Pomaga zapis wierszowy: 600 × 0,1 = 600/10 = 60 oraz szybka kontrola rzędu wielkości.
mm/min wykorzystuje się przy ustawianiu posuwów na maszynie (szczególnie na CNC), do szacowania czasu przejścia narzędzia oraz do porównań wydajności. mm/obr częściej służy do doboru technologii i zależy od obrotów.
Zrób test sensowności: jeśli f0 < 1 mm/obr, to ft będzie mniejszy niż n (liczbowo). Dla 0,1 i 600 wynik powinien być wyraźnie większy niż 1, ale znacznie mniejszy niż 600.
Prędkość obrotowa wrzeciona n to liczba obrotów wrzeciona w jednostce czasu. Standardowo podaje się ją w obr/min (rpm). Wzór na posuw minutowy wymaga właśnie tej jednostki.
Tak, jeśli f0 (mm/obr) pozostaje stałe, to z wzoru ft=f0·n wynika proporcjonalny wzrost ft. W praktyce nie zawsze można zwiększać n bez zmiany innych parametrów (jakość, trwałość narzędzia).
Posuw opisuje przesuw narzędzia względem detalu (mm/obr lub mm/min). Prędkość skrawania dotyczy ruchu obwodowego na średnicy toczenia (m/min). To różne wielkości i mają inne wzory oraz inne skutki technologiczne.
Ćwicz przeliczanie jednostek i proste zależności: ft=f0·n, a także rozpoznawanie wielkości (mm/obr vs mm/min). Rozwiązuj krótkie zadania rachunkowe i zawsze dopisuj jednostki w każdym kroku obliczeń.
info

Statystycznie 72% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnio łatwe

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że posuw minutowy oblicza się z zależności ft=f0·n.

Źródła:

  • Wikipedia: Feed rate – https://en.wikipedia.org/wiki/Feed_rate (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia: Turning – https://en.wikipedia.org/wiki/Turning (dostęp: 2026-02-27)
  • Sandvik Coromant: Turning formulas and definitions (strona o zależnościach dla posuwu) – https://www.sandvik.coromant.com/en-gb/knowledge/turning/turning-formulas-definitions (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z podstaw obróbki skrawaniem (toczenie: parametry n, f, v_c, a_p)
  • Materiały producentów narzędzi skrawających dotyczące doboru posuwu (działy: turning basics)
  • Zadania rachunkowe z technologii mechanicznej: przeliczanie posuwów i prędkości

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego