W zadaniach z tolerancji wymiarów kluczowe jest rozróżnienie:
- wymiar nominalny N – wartość odniesienia z rysunku (tu 78,000 mm),
- odchyłka górna es – o ile maksymalny wymiar może być większy/mniejszy od N,
- odchyłka dolna ei – o ile minimalny wymiar może być większy/mniejszy od N.
Wymiary graniczne (dla wałka) liczy się bezpośrednio z definicji:
- wymiar górny = N + es,
- wymiar dolny = N + ei.
Tutaj podano: es = 0 μm oraz ei = −0,028 (w treści występuje też zapis "μm", ale wartość liczbową ei podano jako −0,028). Przyjmując konsekwentnie milimetry dla odchyłek: es = 0,000 mm, ei = −0,028 mm.
Obliczenia:
- Wymiar górny: 78,000 mm + 0,000 mm = 78,000 mm.
- Wymiar dolny: 78,000 mm + (−0,028 mm) = 77,972 mm.
Dlatego poprawny zestaw granic to "A = 77,972; B = 78,000" (dolna i górna granica średnicy).
Pozostałe odpowiedzi są błędne z typowych powodów:
- "A=77,928; B=78,000" oznacza pole tolerancji 0,072 mm, czyli nie wynika z podanej odchyłki dolnej −0,028 mm.
- "A=77,972; B=78,028" oraz "A=78,000; B=78,028" zakładają dodatnią odchyłkę górną +0,028 mm, co przeczy warunkowi es=0. To częsty błąd polegający na utożsamieniu IT z dodawaniem do góry.
Wskazówka egzaminacyjna: zawsze zapisuj N jako 78,000 mm i odchyłki w tych samych jednostkach. Następnie licz osobno górną i dolną granicę, pilnując znaku przy ei.
